انواع مقاطع نازک زمین شناسی

تاریخ انتشار پست : 10 اسفند, 1393 بازدید : 462

انواع مقاطع زمین شناسی

و نحوه تهیه آن ها

(Thin Section)

برای مطالعه سنگها و کانیها چهار نوع مقطع تهیه می‌شود:

1- مقاطع نازک

2- مقاطع صیقلی

3- مقاطع دوکاره

4- مقاطع فلوئید اینکلوژون

لامل: که بطور استاندارد ابعاد (mm 48×28) دارند، ولی لاملهایی به ابعاد (mm 42×24) و همچنین (mm 75×25) نیز کاربرد دارند. ضخامت لامل ها معمولا 1 میلیمتر می‌باشد. از بین این مقاطع ، مقاطع نازک و صیقلی بیشتر کاربرد دارد.

وسایل و لوازم لازم برای مقطع زنی

دستگاه برش

دستگاه ساب

پودر کروندم با مشهای متفاوت

چسب (صمغ کانادا بالزام ، اپوکسی ، پلی‌استر) که از بین این چسبها ، صمغ کانادا بیشترین کاربرد را دارا می‌باشد.

مقاطع نازک

برای تهیه یک مقطع نازک به این ترتیب عمل می‌کنیم: ابتدا سنگ را به اندازه لام برش می‌دهیم و بعد با پودر کروندوم با مشهای متفاوت (ابتدا از مش 80 شروع می‌کنیم و به تر تیب با 320 ، 400 ، 600 پولیش می‌دهیم تا جای اره کاملا از بین برود). بعد لام را با همان پودر کروندوم پولیش می‌دهیم تا کمی کدر شده و مثل سطح سنگ شود. سپس سطحی از رنگ را که کاملا صیقلی کرده‌ایم، با چسب صمغ کانادا به لام می‌چسبانیم تا 24 ساعت به همان حالت باقی بماند و چسب محکم شود.

بعد سنگ را برش می‌دهیم تاحدود 2mm روی لام باقی بماند. در این حالت ضخامت برای مطالعه مقطع بسیار زیاد است، چون نور از مقطع عبور نمی‌کند. سپس بابید با پودر کروندم از ضخامت آن بکاهیم. مش پودر به سختی سنگ بستگی دارد و هر چه سنگ نرمتر باشد، از پودر کروندم با مشهای ریزتر استفاده می‌کنیم تا به ضخامت استاندارد برای مطالعه برسد (0.3mm). اگر این کار صورت نگیرد، امکان دارد سابیدن بیش از حد ، صورت گیرد و اثری از سنگ بر روی لام باقی نماند.

برای کنترل ضخامت مفید مقطع معلولا کانی کوارتز را معیار سنجش قرار می‌دهند، زیرا این کانی در زیر میکروسکوپ به آسانی قابل تشخیص می‌باشد. زمانی که مقطع آماده گردید، یک لام شیشه‌ای بسیار نازک که ضریب شکست نور آن 1 می‌باشد (باعث تغییر در خواص نوری کانیها نمی‌شود) را به لام اصلی می‌چسبانیم. بعد از محکم شدن ، مقطع برای مطالعه آماده می‌شود.

مقطع صیقلی (pulish)

برای تهیه این نوع مقاطع نمونه به صورت مربعی در ابعاد (Cm 2×2) برش داده ، داخل قالب مخصوصی (مانند قوطی فیلم عکاسی) قرار می‌دهیم و قالب را با چسب اپوکسی پر می‌کنیم. (چسب صمغ کانادا به علت ترک برداشتن مناسب نیست، نمونه به مدت 24 ساعت به صورت معلق در داخل چسب قرار می‌گیرد. سپس قالب را از بالا و پایین باز کرده و نمونه را همراه چسب از قالب خارج می‌کنیم و سطح آنرا برش می‌دهیم تا سنگ قابل لمس باشد.

در ادامه کار ابتدا با پودر کروندم و مشهای مختلف پولیش می‌دهیم و بعد از هر مرحله نمونه را شسته و کار را بر همین منوال ادامه می‌دهیم. (به ترتیب از پودر مشهای 320 ، 800 ، 1200 استفاده می‌کنیم) سپس از خمیر الماسه که خود نیز دارای سایزهای مختلفی است، استفاده می‌شود. برای اینکار خمیر الماسه 6 ، با خمیر الماسه 3 میکرونی این کار را ادامه می‌دهیم. برای کانیهای فلزی تا مرحله 3 میکرونی کافی می‌باشد، ولی در مواردی از خمیر الماسه‌های 0.5 میکرونی نیز استفاده می‌شود. بعد از هر مرحله با میکروسکوپ مقطع را کنترل می‌کنیم.

هر زمان نور تابشی و بازتابشی به نحوی عمل کنند که کانیها بخوبی قابل شناسایی باشند، کار پولیش دادن را خاتمه می‌دهیم. این مقاطع بوسیله میکروسکوپهای انعکاسی برای مطالعه کانیهای فلزی و اوپک که نور از آنها عبور نمی‌کند، مورد مطالعه قرار می‌گیرند.

مقاطع دو کاره

برای مطالعه همزمان دو کانی در کنار هم که یکی فلزی و دیگری سیلیکاتی می‌باشد، از این مقاطع استفاده می‌‌شود. در این مقاطع لامهای ضخیم بکار می‌برند، این مقاطع با میکروسکوپهای انعکاسی که همزمان نور را هم از بالا و هم از پایین می‌تاباند، مطالعه می‌شود.

مقاطع فلوئید اینکلوژون

فقط در موارد خاصی مانند آزمایش حرارت سنجی از این مقطع استفاده می‌شود. این مقاطع را همانند مقاطع نازک تهیه می‌کنند، ولی لام نمی‌چسبانند و مقطع را داخل یک حلال (استونی) قرار می‌دهند، تا چسب آن حل شود و بعد آن را حرارت می‌دهند تا کانیها ذوب شود و به این طریق دمای تبلور کانیها مورد بررسی قرار می‌گیرد.

دسته : مطالب علمی علوم زمین و نفت ,

برچست ها : مقاطع نازک زمین شناسی,thin section

سنگ های رسوبی آذرآواری

تاریخ انتشار پست : 3 اسفند, 1393 بازدید : 195

سنگ های رسوبی آذرآواری

یک فایل پاورپوینت مهم در باره سنگ های آذرآواری را می توانید از روی لینک زیر دانلود نمایید.

دسته : مطالب علمی علوم زمین و نفت , پترولوژی و کانی شناسی , کانی شناسی ,

برچست ها : سنگ های رسوبی آذرآواری

تصاویر کانی ها با نور پلاریزان و بدون پلاریزان

تاریخ انتشار پست : 6 دی, 1393 بازدید : 401

تصاویر کانی ها با نور پلاریزان و بدون پلاریزان

میکروسکوپ پلاریزان: در این روش، ضخامت یک قطعه سنگ را که دارای کانی‌های گوناگون است، به اندازه‌ای کم می‌کنند تا شفاف شود و نور از آن بگذرد. سپس آن را زیر میکروسکوپ پلاریزان بررسی می‌کنند. اکنون از روی شکل ظاهری، نوع شکستگی، ضریب شکست نور، رنگ و دیگر ویژگی‌ها، کانی را شناسایی می‌کنند.

ژادئیت در نور طبیعی

ژادئیت در نور پلاریزه

سریسیت در نور طبیعی

سریسیت در نور پلاریزه

سیلیمانیت در نور طبیعی

سیلیمانیت در نور پلاریزه

بیوتیت در نور طبیعی

بیوتیت در نور پلاریزه

کلسیت در نور طبیعی

کلسیت در نور پلاریزه

کوارتز در نور طبیعی

کوارتز در نور پلاریزه

کردیریت در نور طبیعی

کردیریت در نور پلاریزه

کومنگوتیت در نور طبیعی

کومنگوتیت در نور پلاریزه

منبع: www.geoahar.ir

دسته : مطالب علمی علوم زمین و نفت ,

برچست ها : تصاویر کانی ها با نور پلاریزان و بدون پلاریزان

لایه های زمین

تاریخ انتشار پست : 6 دی, 1393 بازدید : 326

لایه های زمین

ترکیب شیمیایی زمینبرای مطالعه ماهیت درونی زمین از اطلاعات گوناگونی که با نمونه برداریهای مستقیم و یا روشهای غیرمستقیم به دست می آید، استفاده می کنند.
الف) نمونه برداری مستقیم :تجزیه شیمیایی انواع مختلف سنگهای آذرین، دگرگونی و رسوبی سطح زمین با نمونه های به دست آمده از حفاری ها می تواند تا حدودی نوع مواد سازنده پوسته زمین را مشخص کند. بر اثر فعالیتهای آتشفشانی نیز نمونه هایی از بخشهای عمیق تر پوسته و بخشهای بالایی گوشته در زیر قاره ها به سطح زمین رسیده است. گاهی همراه مواد مذاب قطعات ذوب نشده و جامدی از قسمتهای زیرین پوسته یا گوشته که میانبار نامیده می شوند، به سطح زمین می رسند. میانبارها شواهد با ارزشی از چگونگی ترکیب شیمیایی اعماق پوسته و گوشته فوقانی را به دست می دهند. در هر حال میانبارها نمی توانند از اعماقی پایین تر از ناحیه خاستگاه ماگمایی که حاوی آنها است، بالا آمده باشند.
نمونه هایی از پوسته و گوشته فوقانی زیر اقیانوسها در سنگهایی موسوم به افیولیت به دست آمده است. افیولیتها مجموعه ای از سنگهای لایه لایه به ضخامت حدود 5 هزار متر است که ترکیب آن را معادل پوسته اقیانوسی می دانند که در برخی نقاط در خشکیها از جمله در کشور ما دیده می شوند. گفته می شود، در چنین نقاطی ورقه های سنگ کره به یکدیگر برخورد کرده اند و در قاره ها جای گرفته اند.

با توجه به ترکیب ماگماهایی که از گوشته فوقانی منشأ گرفته اند، همراه با بررسی های آزمایشگاهی بر روی فرایند ذوب و تبلور سنگهای مختلف، می توان در مورد ترکیب گوشته فوقانی نتیجه گیری های بیشتری کرد . روشهای غیرمستقیم : با مطالعه سنگهای آورده شده از ماه ، نیز شهاب سنگهایی که به زمین برخورد می کنند و گمان می رود باقی مانده یک سیاره قدیمی باشند و همچنین مطالعه خورشید و سایر ستارگان تا حدودی می توان ترکیب شیمیایی مواد سازنده جهان را به دست آورد. و از این طریق در مورد ترکیب کلی زمین نیز نتیجه گیری کرد. پس از وقوع زمین لرزه دو نوع موج درونی و سطح تولید می شود. امواج درونی خود از دو نوعند :‌ موج طولی یا P و موج عرضی یا S که این امواج در مطالعه ی داخل زمین بیشتری کمک را به دانشمندان می کنند. سرعت انتشار امواج لرزه ای در سنگها به چگالی و کش سانی (الاستیسیته ) آن ها بستگی دارد ( کش سانی خاصیتی است که بر اثر آن وقتی یک ماده ی جامد تحت تأثیر نیروهای مخالف قرار می گرد تغییر شکل و اندازه می دهد ولی با از بین رفتن خیر به حالت اول برمی گردد) امواج لرزه ای درونی درست مانند امواج نوری، ممکن است ضمن انتشار، منعکس یا منعکس شوند. امواج لرزه ای بر اثر برخورد با سطوح بسیاری در درون زمین، مثل سطح بین هسته و گوشته (اتصال گوتنبرگ) یا گوشته و پوسته (انفصال موهو) می تواند منعکس شوند. انکسار نیز زمانی رخ می دهد که سرعت امواج لرزه ای در محیط انتقال دهنده ی آنها تغییرکند.

خصوصیات و ترکیب پوستهپوسته نسبتاً قشر نازکی در سطح یا بالاترین لایه های کره زمین است. ضخامت متوسط پوسته متفاوت و در قاره ها بین 20 تا 60 کیلومتر و در اقیانوسها بین 8 تا 12 کیلومتر است. مرز بین پوسته و گوشته به نام کسی که اول بار آن را در سال 1910 تشخیص داد انفصال موهورو ویچ یا به اختصار موهو نامیده می شود. ضخامت پوسته از جایی به جای دیگر فرق می کند، ولی به طور کلی در زیر رشته کوههای قاره ها حداکثر مقدار خود را دارد. ضخامت پوسته در دشت ها کمتر است و در فلات قاره از آن هم کمتر می شود. نازکترین بخش پوسته را در اقیانوسها، مخصوصاً در نزدیکی محور رشته کوه های اقیانوسی، می توان مشاهده کرد. ترکیب پوسته در قاره ها با ترکیب آن در اقیانوسها متفاوت است. ترکیب شیمیایی متوسط پوسته قاره ای مشابه ترکیب آندزیت است. بخش های رویی پوسته فنی از سیلیس (Sio2) و آلومین (Al2o3) است. چگالی سنگهای قاره ای 2/8/cm 3 و سن قدیمی ترین آنها به 8/3 میلیارد سال هم می رسد. اما چگالی سنگهای پوسته اقیانوسی حدود 3/g/cm3 است. پوسته ی اقیانوسی،‌اساساً از دو بخش رسوبی (نازک) و بازالتی تشکیل شده است.

خصوصیات و ترکیب گوشتهگوشته در زیر پوسته قرار دارد و تا عمق 2900 کیلومتری ادامه دارد. دامنه چگالی گوشته از 3/3 گرم بر سانتی متر مکعب در نزدیکی پوسته تا 5/5 گرم بر سانتی متر مکعب در نزدیک هسته تغییر می کند.
سرعت امواج p در پوسته بین 6 تا 7 کیلومتر بر ثانیه تغییر می کند ولی در زیر مرز موهو به بیش از 8 کیلومتربر ثانیه می رسد. تجربیات آزمایشگاهی نشان می دهد که در سنگهای غنی از کانی های الیوین و پیروکسن مثل پریدوتیت، سرعت امواج لرزه ای بیش از 8 کیلومتر بر ثانیه است. بنابراین تصور می شود که این کانی ها باید جزء کانی های اصلی گوشته باشند. این نتیجه با اطلاعاتی که از راه های دیگر درباره ترکیب گوشته به دست آمده سازگار است. سرعت امواج p و s در نواحی مختلف گوشته بی نظمی هایی نشان می دهد. اولین تغییر هم در عمق حدود 70 تا 100 کیلومتری شروع می شود یعنی ازقاعده پوسته تا عمق حدود 100 کیلومتر . سرعت به تدریج از حدود 8 به 3/8 کیلومتر بر ثانیه می رسد. مطالعات نشان می دهد که این قسمت سخت و سنگی است. این بخش از گوشته را به همراه پوسته سنگ کره (لیتوسفر) می گویند، در زیر لیتوسفر سرعت امواج زلزله شروع به افت می کند و کم کم به زیر 8 کیلومتر بر ثانیه می رسد و تا عمق حدود 350 کیلومتر در حد کم باقی می ماند. ای منطقه را اصطلاحاً « لایه کم سرعت» می گویند. مواد این قسمت به نقطه ی ذوب خود نزدیک هستند و از این رو تا حدی سختی خود را از دست داده و نرم شده اند و به همین علت به آن سست کره ( استنوسفر) هم گویند. شواهدی که نشان دهنده تغییرترکیب شیمیایی سنگها در لایه کم سرعت باشد وجود ندارد.
یک توضیح احتمالی برای وجود لایه کم سرعت آن است که در اعماق حدود 100 تا 350 کیلومتر درجه زمین گرمایی به دمای شروع ذوب سنگهای گوشته نزدیک می شود در نتیجه سنگها از حالت جامد و سخت فاصله می گیرند و به حالت خمیرسان نزدیک می شوند. به هر حال ، مقدار مواد مذاب (اگر وجود داشته باشد) باید خیلی کم باشد؛ چون لایه کم سرعت موج S را عبور می دهد، در حالی که این موج نمی تواند از مایعات عبور کند. بنابراین می توان گفت سنگها در منطقه کم سرعت به صورت جامد ولی خیلی نزدیک به ذوب باقی می مانند. لایه ی کم سرعت اهمیت زیادی در توجیه نظریه ی زمین ساخت ورقی ( فصل 3) دارد. زیرا در این نظریه، ورقه های تکنونیکی باید به توانند بر روی یک منطقه تقریباً پلاستیک بلغزند . به علاوه چنان که می دانیم ماگمای بازالتی نیز براثر ذوب بخشی سنگها در گوشته فوقانی از اعمال حدود 100 تا 350 کیلومتر منشاء می گیرد.با توجه به شکل (4-2) می بینیم که در اعماق حدود 400 تا 670 کیلومتر نیز افزایش نسبتاً تندی در سرعت امواج دیده می شود. بر اساس مطالعات آزمایشگاه این تغییرات سرعت را ناشی از تغییر فاز ( تغییرات در کانی شناسی یا ساختمان بلورین بدون آن که لزوماً تغییر در ترکیب ایجاد شود) می دانند

در زیر عمق 670 کیلومتر فشردگی موجب می شود که سرعت امواج لرزه ای به آهستگی و به طور تقریباً منظم تا مرز گوشته – هسته افزایش یابد. در این قسمت سنگها چگال و بسیار الاستیک اند. به هرحال ماهیت این لایه خیلی کمتر از لایه های فوقانی شناخته شده است.

خصوصیات و ترکیب هستههسته از زیر گوشته تا مرکز زمین ادامه دارد. امواج p و s به شدت تحت تأثیر مرزی که در عمق 2900 کیلومتری زمین است قرار می گیرند. در این عمق از سرعت موج p شدیداً کاسته شده و موج s جذب می شود. مرز بین گوشته و هسته در این عمق قرار دارد. امواج p می توانند از درون جامدات و مایعات عبور کنند. بنابراین می توانند از سنگها و نیز ماگما و دیگر سیالات بگذرند، گر چه سرعت آن ها در محیط های مختلف تغییر می کند. در عوض، امواج s نمی توانند از سیالات عبور کنند. وقتی زمین لرزه ی بزرگی روی می دهد، در فاصله بیش از 103 درجه از مرکز سطحی زلزله، امواج s مستقیماً قابل دریافت نیستند. به عبارت دیگر یک «منطقه سایه» برای موج s از حدود 103 درجه به بعد در آن سوی زمین ایجاد می شود.بنابراین باید گفت که یک توده ی سیال در درون زمین راه عبور امواج s ‌ را می بندد. این توده سیال، هسته خارجی مایع زمین است. اندازه ی هسته ی خارجی با توجه به وسعت منطقه سایه معلوم شده است. هسته ی خارجی یک منطقه سایه حلقه مانند برای موج p نیز ایجاد می کند

منطقه سایه در نواری حدود 103 تا 142 درجه نسبت به مرکز سطحی زلزله گسترده است. منطقه سایه موج p ناشی از شکست امواج p در مرز گوشته هسته است.چنان که گفتیم امواج لرزه ای می توانند در مرزهای بین لایه های با خصوصیات لرزه ای متفاوت منعکس شوند. به این ترتیب است که وجود هسته داخلی مشخص شده است، بخشی از امواج P ‌ در اثر برخورد با مرز بین هسته ی داخلی و خارجی منعکس می شود و از آنجا که سرعت ها در گوشته و هسته خارجی معلوم است، با محاسبه زمانهای مسیر امواج P منعکس شده از هسته ی داخلی می توان عمق این هسته را برآورد نمود. سرعت موج P در هسته ی داخلی خیلی بیشتر از هسته خارجی است. از این مطلب نتیجه گیری می شود که هسته ی داخلی زمین باید جامد باشد، تصور نمی شود که ما در عمیق ترین بخش درونی زمین به همان نسبت که عمقی خیلی افزایش می یابد زیاد شود، ولی فشار به سوی مرکز زمین به تدریج زیاد می شود و در مرکز زمین به حداکثر می رسد. به این جهت حتی اگر ترکیب هسته ی داخلی و خارجی یکسان باشد، هسته داخلی به علت فشارهای زیاد می تواند به صورت جامد باشد، در حالی که هسته ی خارجی مایع است.با مقایسه نتایج حاصل از تجربیات آزمایشگاهی بر روی مواد مختلف تحت فشارهای فوق العاده زیاد، با نتایج اندازه گیریهای سرعت امواج لرزه ای در هسته ، تصور می شود که هسته زمین عمدتاً مخلوطی از آهن و نیکل همراه با مقدار کمی عناصر دیگر باشد. درهر صورت بعید به نظر می رسد که هسته متشکل از سیلیکاتها باشد. یکی دیگر از دلایلی که وجود آهن و نیکل را در هسته تأیید می کند ترکیب شهاب سنگها است. گمان می رود که منشأ شهاب سنگهای آهنی، هسته ی یک سیاره ای قدیمی باشد که از هم پاشیده شده و به صورت سیارک ها در آمده است. تمام شهاب سنگهای آهنی حاوی مقداری نیکل نیز می باشند. به همین جهت گفته می شود که در هستهی زمین همراه با آهن، نیکل نیز وجود دارد. وجود میدان مغناطیسی زمین عامل دیگری بر تأیید این مطلب است که هسته ی زمین از آهن و نیکل درست شده است. برخی از عناصری که از نظرکیهانی فراوان و قابل امتزاج با آهن مذاب اند، مثل سیلیسیم فلزی، اکسیژن و گوگرد نیز به عنوان سازندگان فرعی هسته ی خارجی پیشنهاد شده اند.

میدان مغناطیسیدانش امروزی ما از منشأ میدان مغناطیسی زمین، محصول یافته هایی است که درباره حرکت الکترونها در اختیار داریم. فیزیکدانها دریافته اند که با استفاده از جریان الکتریسته می توان میدان مغناطیسی ایجاد کرد و برعکس با حرکت دادن یک جسم هادی الکتریسته از درون یک میدان مغناطیسی جریان الکتریکی به وجود آورد. دستگاهی که چنین عملی را انجام می دهد دیناموی خود القا نام دارد. زمین را نیز می توان به یک دیناموی خود القای غول پیکر تشبیه کرد که حرکت الکترونها در آهن مذاب موجود در هسته ی خارجی آن مولد میدان مغناطیسی است. زمین، هم در گردش وضعی و هم درحرکت انتقالی خود پیوسته خطوط نیروی مغناطیسی خورشید را قطع می کند. حرکت دورانی زمین و همچنین اختلاف دمای هسته ی داخلی و گوشته سبب ایجاد جریانهای کنوکسیون در آهن مذاب هسته ی خارجی می شود. از سوی دیگر قطع شدن میدان مغناطیسی خورشید توسط آهن مذاب در حال حرکت جریان الکتریسته ایجاد می کند . این جریانها میدان مغناطیسی زمین را پدید می آورند که خود مولد جریانهای الکتریکی قوی تر می شود. این جریانها هم به نوبه ی خود میدان مغناطیسی قوی تری را به وجود می آورند.
وارونگی مغناطیسی: میدان مغناطیسی زمین به طور دائم در حال تغییر است. مثلاً موقعیت قطب های مغناطیسی زمین نسبت به قطب های جغرافیایی آن ثابت نیست و فعلاً ، با سرعت 2/0 درجه در سال، در حال جابجایی است. علاوه بر این میدان مغناطیسی زمین در فواصل زمانی که به طور متوسط نیم میلیون سال طول می کشد، ضعیف می شود و به تدریج به سمت نابودی می رود. اما بعد از نابودی، میدان دوباره شروع به تشکیل می کند و اغلب ، جهت کنوکسیونی مواد، مخالف جهت قبلی خواهد شد (وارونگی مغناطیسی). پس می توان گفت قطبین مغناطیسی شمال و جنوب زمین در طول تاریخ خود صدها و بلکه هزارها بار جابه جا شده اند. نتیجه چنین وارونگی مغناطیسی را نخستین بار در قرن گذشته و در کشور فرانسه دریافتند. به نظر می رسد وارونگی مغناطیسی، حاصل تغییراتی است که در جریانهای همرفتی (کنوکسیونی) هسته ی خارجی ایجاد می شود. وقتی مقدار گرمای موجود در درون زمین تغییر کند، جریان های همرفتی هم تغییر می کنند. آشفتگی حاصل از این جریان تغییر پذیر، ممکن است میدان مغناطیسی زمین را تضعیف یا تقویت کند. مدت زمانی که زمین فاقد میدان مغناطیسی است، ممکن است چند قرن طول بکشد. یک وارونگی مغناطیسی از یک حالت ناپایدار تا حالت پایدار بعدی – بین 1000 تا 5000 سال طول می کشد. روشن است که عقربه ی قطب نما درحالت وارونگی مغناطیسی برعکس حالت امروزی خواهد ایستاد.

نیروی گرانشینیروی گرانش یا جاذبه به طور دائم و در همه جای زمین عمل می کند ولی شدت آن درجاهای مختلف متفاوت است.تغییرات شدت گرانش اطلاعات با ارزشی از ساختمان زمین و ترکیب داخل آن، در نقاط مختلف به دست می دهد. طبق نظر نیوتن در قانون گرانش عمومی، بین دو جسم به جرم m و ََ m ، صرف نظر از جنس آن ها، همواره نیروی جاذبه (f) وجود دارد. اندازه ی این نیرو با حاصل ضرب جرم دو جسم نسبت مستقیم و با مجذور فاصله ی آنها از یکدیگر نسبت وارون دارد. قانون گرانش عمومی را به صورت F=G mm’/R2 می نویسند. (G ثابت جهانی گرانش و مقدار آن m3/kgS2 6/672×10-11 است ) در معادله بالا می توان به جای ‘m جرم زمین (E) و به جای m جرم هر جسمی که در بیرون از زمین قرار دارد و مقدار R را هم فاصله ی جسم تا مرکز زمین در نظر گرفت و به این طریق نیروی گرانش زمین را در هر نقطه ای به دست آورد. مقدار شدت گرانش را توسط ابزاری به نام گرانی سنج اندازه گیری می کنند. ناهنجاری های گرانشی : حتی بعد از در نظرگرفتن تأثیر ارتفاع و عرض جغرافیایی محل، هنوز هم میزان شدت گرانشی در همه جای زمین مساوی نیست. تفاوت میان مقدار واقعی شدت گرانش سنجیده شده با مقدار منتظره ی آن در یک نقطه را ناهنجاری گرانشی می نامند. علت وجود این ناهنجاری ها، تفاوت در چگالی قسمت های داخلی زمین است که بر مقدار جرم و در نهایت، بر مقدار شدت گرانشی تأثیر می گذارد.

فشارفشار درونی زمین نسبتاً به آسانی قابل برآورد است. فشار هر نقطه، در زیر سنگ کره ، با توجه به ضخامت و چگالی سنگ های فوقانی تعیین می شود. چنان که گفتیم چگالی لایه های مختلف را می توان بر اساس داده های امواج لرزه ای به دست آورد. این موضوع امکان محاسبه فشار را به عوان تابعی از عمق زمین فراهم می کند.

فشار در مرکز زمین به بیش از 5/3 میلیون برابر فشار اتمسفر در سطح زمین می رسد.

دمادما در پوسته زمین به ازای هر کیلومتر که به عمق برویم حدود 30 درجه ی سانتی گراد افزایش می یابد. البته برای قسمتهای عمیق تر این روند افزایش کندتر می شود. زیرا در غیر این صورت به طول مثال در عمق 2800 کیلومتری دما باید به 8400 درجه سانتی گراد می رسید، که در چنین دمایی سنگ ها دیگر نمی توانند به صورت جامد یا حتی مایع باشند. بنابراین دمای گوشته و هسته باید خیلی کمتر از این مقادیر باشد. شواهد نشان می دهد که در استنوسفر باید دما مساوی یا کمی بیشتر از نقطه ذوب سنگها در این عمق، و در سایر نقاط گوشته زیر نقطه ی ذوب سنگها در این اعماق باشد.
در هسته ی خارجی هم باید دما بیشتر ازدمای نقطه ذوب آهن در این فشار و در هسته داخلی برعکس، دما زیر نقطه ذوب آهن در این اعمال باشد.

منبع: www.geoahar.ir

دسته : مطالب علمی علوم زمین و نفت ,

برچست ها : لایه های زمین

زمین چیست؟

تاریخ انتشار پست : 5 دی, 1393 بازدید : 159

زمین

«تیله آبی» عکس زمین
گرفته شده توسط آپولو ۱۷.

اکتشاف

تاریخ کشف

مبدأ

طبقه‌بندی

نام‌های دیگر

جهان، سیارهٔ آبی

عناصر کپلری مدار

نیم‌قطر بزرگ

۱۴۹٬۵۹۸٬۲۶۱ km
۱٫۰۰۰۰۰۲۶۱ AU

خروج از مرکز

۰٫۰۱۶۷۱۱۲۳

آنومالی متوسط

°۳۵۷٫۵۱۷۱۶

زاویه انحراف

°۷٫۱۵۵ نسبت به مدار مرکزی خورشید
۱٫۵۷۸۶۹° نسبت به صفحه ثابت

°۳۴۸٫۷۳۹۳۶

°۱۱۴٫۲۰۷۸۳

۱۵۲٬۰۹۸٬۲۳۲ km
۱٫۰۱۶۷۱۳۸۸ AU

حضیض

۱۴۷٬۰۹۸٬۲۹۰ km
{{۰٫۹۸۳۲۹۱۳۴ AU}}

تناوب مداری

۳۶۵٫۲۵۶۳۶۳۰۰۴ روز
۱٫۰۰۰۰۱۷۴۲۱ سال

میانگین سرعت مداری

۲۹٫۷۸ km/s^[۲]
۱۰۷٬۲۰۰ km/h

قمرها

یک ماه طبیعی و ۸،۳۰۰ ماه ساختگی (قمر مصنوعی)از تاریخ ۱ مارس ۲۰۰۱)

مشخصات فیزیکی

متوسط شعاع

۶٬۳۷۱٫۰ km

شعاع استوایی

۶٬۳۷۸٫۱ km

شعاعقطبی

۶٬۳۵۶٫۸ km

پختگی قطبین

۰٫۰۰۳۳۵۲۸

محیط

۴۰٬۰۷۵٫۰۱۷ km (استوایی)
۴۰٬۰۰۷٫۸۶ km (نصف‌النهاری)

مساحت سطح

۵۱۰٬۰۷۲٬۰۰۰ km^۲

۱۴۸٬۹۴۰٬۰۰۰ km^۲ خشکی (۲۹٫۲ ٪)

۳۶۱٬۱۳۲٬۰۰۰ km^۲ آب (۷۰٫۸ ٪)

حجم

۱٫۰۸۳۲۱×۱۰^۱۲ km^۳

جرم

۵٫۹۷۳۶×۱۰^۲۴ kg

متوسطچگالی

۵٫۵۱۵ g/cm^۳

گرانش سطحی

۹٫۷۸۰۳۲۷ m/s^۲
۰٫۹۹۷۳۲ g

سرعت فرار

۱۱٫۱۸۶ km/s

تناوب
چرخش

۰٫۹۹۷۲۶۹۶۸ d
۲۳^h ۵۶^m ۴٫۱۰۰^s

سرعت چرخش در استوا

۱٬۶۷۴٫۴ کیلومتر بر ساعت یا ۴۶۵٫۱ متر بر ثانیه

انحراف محوری

۲۳°۲۶'۲۱".۴۱۱۹

دمای سطح
کلوین
سلسیوس

حداقل	متوسط	حداکثر
۱۸۴ K	۲۸۷٫۲ K	۳۳۱ K
−۸۹٫۲ °C	۱۴ °C	۵۷٫۸ °C

زمین سومین سیارهٔ سامانهٔ خورشیدی است که در فاصلهٔ ۱۵۰ میلیون کیلومتری از ستارهٔ خورشید قرار دارد. از نظر واژه شناسی ایرانی، زم یکی از فرشتگان دین زرتشت بوده است که با پسوند «ین» زمین و با پسوند «ان» زمان را در زبان پارسی بوجود آورده است. این سیاره چگال ترین و از نظر بزرگی پنجمین سیاره از هشت سیارهٔ سامانهٔ خورشیدی است. همچنین در میان چهار سیارهٔ سنگی گردان به دور خورشید (تیر، ناهید، زمین ومریخ) زمین بزرگترین آن‌ها است. گاهی از آن با نام‌های جهان و سیارهٔ آبی نیز یاد می‌شود. نام لاتین آن Terra است. در سامانهٔ خورشیدی، فاصلهٔ زمین تا خورشید بین فاصلهٔ زهره (یا ناهید) تا خورشید و فاصلهٔ مریخ (یا بهرام) تا خورشید است. زمین جزو سیارات داخلی سامانهٔ خورشیدی به‌شمار می‌آید.

نزدیک به ۴٫۵۴ میلیارد سال (به صورت دقیق تر ۰٫۰۰۰۶ ± ۴٫۵۶۷۲ میلیارد سال) از پیدایش زمین می‌گذرد؛ و زندگی بر روی سطح آن در طول یک میلیارد سال پدیدار گشته‌است. هم اکنون زمین خانهٔ میلیون‌ها گونه از جانداران است که انسان یکی از آن‌ها است. زیست‌کرهٔ زمین با گذر زمانجو زمین و دیگر شرایط فیزیکی و شیمیایی این سیاره را دچار دگرگونی‌های شگرفی کرده‌است و محیطی را فراهم کرده‌است تا اندامگان زنده بتوانند به رشد و زیست‌زایی بپردازند. همچنین در اثر این دگرگونی‌ها لایهٔ اوزون به دور این سیاره تشکیل شده‌است، لایه‌ای که با کمک میدان مغناطیسی زمین مانع از ورود پرتوهای آسیب رسان خورشید می‌شود و به این ترتیب اجازه می‌دهد در زمین زندگی ادامه یابد. ویژگی‌های فیزیکی، پیشینهٔزمین‌شناسی و گردش زمین باعث شده‌اند تا زندگی در این دوره‌ها در آن پابرجا بماند و انتظار آن می‌رود که برای ۵۰۰ میلیون تا ۲٫۳ میلیارد سال دیگر نیز زندگی همچنان ادامه داشته باشد.

پوستهٔ زمین به چندین لایهٔ سخت یا زمین‌ساخت بشقابی تقسیم شده‌است، این لایه‌ها در گذر میلیون‌ها سال در زمین جابجا می‌شوند. نزدیک به ۷۱٪ از سطح زمین با آب شور اقیانوس‌ها پوشیده شده‌است و باقی‌ماندهٔ آن را قاره‌ها و جزیره‌ها تشکیل می‌دهند که خود آن‌ها نیز تعداد زیادی دریاچه و دیگر سرچشمه‌های آبی را در خود جای داده‌اند. بیشتر سطح قطب‌های زمین از یخ یا دریای یخ زده پوشیده شده‌است. ساختار درونی زمین پویا است و لایه‌های آن عبارتند از لایهٔ ضخیم گوشتهٔ جامد، یک لایه، هستهٔ بیرونی که مایع است و میدان مغتاطیسی را تولید می‌کند و یک لایه، هستهٔ درونی که آهنی و جامد است.

زمین همواره با دیگر جرم‌های آسمانی بویژه خورشید و ماه در اندرکنش است. هم اکنون زمین با سرعتی ۳۶۶٫۲۶ برابر سرعتی که به دور خودش می‌گردد، به گرد خورشید می‌گردد که این برابر با ۳۶۵٫۲۶ روز خورشیدی یا یک سال نجومی است. محور گردش زمین نسبت به خط عمود بر صفحهٔ گردش آن ۲۳٫۴ درجه انحراف دارد. این انحراف باعث ایجاد تغییرات فصلی با دورهٔ گردشی برابر با یک سال اعتدالی یا ۳۶۵٫۲۴ روز می‌شود. تنها ماه طبیعی شناخته شده برای زمین، کرهٔ ماه است که از نزدیک به ۴٫۵۳ میلیارد سال پیش گردش خود به دور زمین را آغاز کرده‌است. ماه باعث ایجاد کشند در آب اقیانوس‌ها، پایدار شدن زاویهٔ انحراف محور زمین و کم‌کم آهسته تر شدن سرعت گردش زمین شده‌است. درآخرین بمباران شهابی تقریباً میان ۳٫۸ و ۴٫۱ میلیارد سال پیش، چندین سیارک و شهاب سنگ با زمین برخورد کرد و دگرگونی‌های درخور توجهی در سطح زمین ایجاد کرد.

جو زمین ترکیبی است از نیتروژن (نزدیک به هشتاد درصد)، اکسیژن (نزدیک به بیست درصد) و چندین گاز دیگر.

بلندترین نقطه بر روی خشکی‌های زمین کوه اورست نام دارد که نزدیک به ۹ کیلومتر از سطح دریا بالاتر است. ژرف‌ترین قسمت دریاها نیز در نزدیکی جزایر فیلیپین در اقیانوس آرام قرار دارد. عمق این ناحیه حدود ۱۱ کیلومتر پایین‌تر از سطح دریا است و به آن درازگودال ماریانا گفته می‌شود.

محدودهٔ دمای هوا بر روی کره زمین میان ۸۹٫۲ (قطب جنوب) درجه زیر صفر تا ۷۰٫۷ (کویر لوت، ایران) درجه بالای صفر قرار دارد. محیط استوای زمین ۴۰٬۰۷۵۱۶ کیلومتر و وزن زمین ۱۰^۲۴×۵۹۷۳۵ کیلوگرم (هشتاد برابر وزن ماه) است. فاصله کره زمین تا کره ماه ۳۴۰ هزار کیلومتر می‌باشد.

انسان‌ها نیازهایشان را از منابع کانی‌ها و محصول‌هایی که از زیست‌کره بدست می‌آید، تامین می‌کنند. نزدیک به ۲۰۰ کشور مستقل در جهان وجود دارد که انسان‌ها در این کشورها پخش شده‌اند و از راه دیپلماسی، سفر، تجارت و فعالیت‌های نظامی با هم در اندر کنش قرار می‌گیرند. فرهنگو دانش انسان‌ها با گذر زمان بسیار پیشرفت و تغییر کرده‌است. انسان‌ها زمانی به نظریه صاف بودن زمین و بعد نظریهٔ مرکز بودن زمین در جهان معتقد بودند. از دیدگاه‌های امروزی به زمین، می‌توان به دیدگاه فرضیهٔ گایا اشاره کرد.

۲۲ آوریل نیز به عنوان روز جهانی زمین نامگزاری شده اشت.

انواع  ذخایر معدنی  فلزی  و  غیرفلزی  از  دیگر  ویژگی‌های  بخش  بیرونی  پوسته  زمین  است.

کره زمین دارای چگالی بیشتری نسبت به دیگر سیاره‌های منظومه خورشیدی است.

گاه‌شناسی:

پویانمایی شکسته شدن پانجه‌آ.

دانشمندان برآورد کرده‌اند که نخستین بار ماده در ۴٫۵۶۷۲ ± ۰٫۰۰۰۶ میلیارد سال پیش در سامانهٔ خورشیدی تشکیل شد و در ۴٫۵۴ میلیارد سال پیش (با ۱٪ خطا) زمین و دیگر سیاره‌های سامانه خورشیدی از ابر خورشیدی پدید آمدند. سحابی خورشیدی یا solar nebula ابری است صفحه‌ای شکل ساخته شده از گاز و غبار که پس از تشکیل خورشید برجای مانده‌است.

زمین پس از تشکیل در یک دورهٔ ۱۰ تا ۲۰ میلیون ساله، یکپارچگی خود را بدست می‌آورد و به کمال می‌رسد. این سیاره در آغاز به صورت مواد ذوب شده بود و کم‌کم با گذر زمان گرمای خود را از دست داد و یک پوستهٔ جامد جایگزین مواد مذاب آن شد. کمی پس از آن در ۴٫۵۳ میلیارد پیش ماه نیز بوجود آمد.

آخرین فرضیه‌ای که دربارهٔ چگونگی تشکیل ماه بیان شده و مورد پذیرش بیشتر دانشمندان قرار گرفته، فرضیهٔ برخورد بزرگ است. این فرضیه می‌گوید که جسمی (گاهی به آن تئا می‌گویند) به بزرگی بهرام و با جرمی برابر با ۱۰٪ جرم زمین،با زمین برخورد کرد. پس از برخورد بخشی از جرم آن در زمین باقی‌ماند و بخشی از جرم آن‌ها جدا شد و به فضا رفت. مجموعهٔ جرم‌های پرتاب شده یکی شد و در نهایت کرهٔ ماه بوجود آمد.

اتمسفر نخستین زمین از بیرون زدن گازها و فعالیت‌های آتش‌فشانی بوجود آمد پس از آن، آب و یخ گرفته شده از سیارک‌ها، خرده سیاره‌ها، دنباله‌دارها و جرم‌های دورتر از نپتون (ترانس-نپتون‌ها) میزان بخار آب فشردهٔ جمع شده در زمین را بالا برد و در نهایت اقیانوس‌ها پدیدار شدند. دانشمندان معتقدند که در آن زمان خورشید تنها ۷۰٪ از درخشندگی حال حاضر خود را داشته ولی هم‌زمان نشانه‌هایی پیدا شده که آب اقیانوس‌ها در آن دوران «مایع» بوده‌است. این دو مطلب یک تناقض بوجود آورده‌اند و هنوز بی جواب باقی‌مانده‌اند. هم‌زمانی پخش شدن گازهای گلخانه‌ای در زمین و بالا بودن میزان تغییراتی که در پرتو افکنی خورشید بوجود می‌آمد همگی زمین را به سوی گرم تر شدن می‌برد و مرتب دمای سطح زمین بالاتر می‌رفت و مانع از آن می‌شد تا اقیانوس‌ها یخ بزنند. در ۳٫۵ میلیارد سال پیش میدان مغناطیسی زمین تشکیل شد و کمک کرد تا در اثر باد خورشیدی، اتمسفر زمین تهی نشود.

دو فرضیهٔ مهم برای نرخ رشد و گسترش قاره‌ها در زمین وجود دارد: نخست: قاره‌ها دارای رشد پیوسته تا امروز بوده‌اند. دوم: قاره‌ها در آغاز گذشتهٔ زمین، رشد سریع داشته‌اند. مطالعات امروز نشان می‌دهد که فرضیهٔ دوم به واقیعیت نزدیک تر است. امروزه دانشمندان معتقدند که در آغاز رشد پوستهٔ قاره‌ای زمین با سرعت انجام شده و پس از آن در یک دورهٔ طولانی پایدار بوده‌است. پس از گذشت صدها میلیون سال در مقیاس زمین‌شناسی سطح قاره‌ها پیوسته به خود شکل می‌داد تا اینکه در آخر شکسته شد و تکه قاره‌ها از هم جدا شدند. قاره‌ها همواره در حال مهاجرت بر روی سطح زمین اند و گاهی با یکدیگر ترکیب می‌شوند و یک ابَرقاره را ایجاد می‌کنند. نزدیک به ۷۵۰ میلیون سال پیش، یکی از قدیمی ترین ابَرقاره‌های شناخته به نامرودینیا شروع به شکسته شدن کرد. پس از آن تکه‌های آن دوباره با هم یکی شدند و پانوتیا (۵۴۰ تا ۶۰۰ میلیون سال پیش) و پس از آن پانجه‌آ بوجود آمد که این نیز خود در ۱۸۰ میلیون سال پیش شکسته شد.

فرگشت زندگی

فرضیه‌ای به نام «زمین گلوله برفی» یا Snowball Earth در دههٔ ۱۹۶۰ مطرح شده‌است این فرضیه می‌گوید که در دوران نئوپروتروزوئیک میان ۷۵۰ و ۵۸۰ میلیون سال پیش، بیشتر سطح زمین ازلایه‌ای از یخ پوشیده شده بود. این مطلب بسیار مورد توجه دانشمندان است چون این دوران یخبندان به پیش از انفجار کامبرین، آغاز پدیدار شدن سلول‌های زنده، مربوط است.

پس از انفجار کامبرین، نزدیک به ۵۳۵ میلیون سال پیش، پنج دورهٔ انقراض یا خاموشی گسترده در زمین روی داد که آخرین آن‌ها در ۶۵ میلیون سال پیش در اثر برخورد یک شهاب‌سنگ بسیار بزرگ رخ داد و باعث از بین رفتن دایناسورها و دیگر دوزیستان بزرگ هیکل شد؛ البته برخی جانوران کوچکتر مانند پستانداران از این رویداد خاموشی جان سالم به در بردند. با گذشت ۶۵ میلیون سال پستانداران به شاخه‌های گوناگون تقسیم شدند تا آنکه در چند میلیون سال پیش در آفریقا پستاندارانی میمون مانند به نام ارورین Orrorin tugenensis توانستند بر روی دو پای خود بایستند. داشتن ابزارهای پیشرفته و کامیابی بیشتر در برقراری ارتباط باعث شد تا این جانوران بتوانند مواد غذایی بیشتری را برای خود فراهم کنند؛ و البته تمامی این پیشرفت‌ها نیازمند داشتن مغزی بزرگتر از آنچه در گذشته داشتند، است. به این ترتیب این جانوران در گذر زمان و با پیشرفته تر شدن و بزرگتر شدن مغزشان کم‌کم به نژاد انسان نزدیک شدند. پیشرفت در کشاورزی و صنعت به انسان‌ها اجازه داد تا در بازهٔ زمانی کوتاهی بر کرهٔ زمین چنان تاثیری بگذارند که تا کنون هیچ‌یک از موجودات زنده چنین نکرده‌است. انسان‌ها بر کمیت و طبیعت دیگر گونه‌های زندگی در کرهٔ زمین دست بردند.

الگوی کنونی عصر یخبندان می‌گوید نزدیک به ۴۰ میلیون سال پیش زمین دچار یخ زدگی شد، در دوران پلیستوسن نزدیک به ۳ میلیون سال پیش این وضع شدت گرفت و پس از آن سرزمین‌های باعرض جغرافیایی بالا هر ۴۰ تا ۱۰۰،۰۰۰ سال دچار چرخهٔ یخ زدگی و گرم شدگی شدند. آخرین یخبندان قاره‌ای در ۱۰،۰۰۰ سال پیش پایان یافت.

آینده

چرخهٔ زندگی خورشید

آیندهٔ کرهٔ زمین و خورشید به یکدیگر گره خورده‌است. با انباشته شدن پایدار هلیوم در هستهٔ خورشید، کم‌کم به درخشندگی این ستاره افزوده می‌شود به این صورت که تا ۱٫۱ Gyr (یک میلیارد سال) دیگر ۱۰٪ و تا ۳٫۵ Gyr دیگر ۴۰٪ درخشندگی آن بیشتر خواهد شد.مدل‌های هواشناسی نشان داده‌است که اگر پرتوهای دریافت شده از خورشید بیشتر شود زمین دچار دگرگونی‌های نامطلوب مانند از دست دادن آب اقیانوس‌ها خواهد شد.

با بالا رفتن دمای هوا در سطح زمین، چرخهٔ غیرآلی دی اکسید کربن تندتر می‌شود، با گذشت ۵۰۰ تا ۹۰۰ میلیون سال سطح غلظت این گاز از اندازهٔ مناسب برای گیاهان پایین‌تر می‌رود و گیاهان می‌میرند. با نبود گیاهان اتمسفر نیز دچار کمبود اکسیژن می‌شود و با گذشت چند میلیون سال دیگر حیوانات نیز از بین می‌روند. پس از یک میلیارد سال دیگر تمامی آب‌های زمین ناپدید می‌شود و متوسط دما در سطح زمین به ۷۰ درجهٔ سانتیگراد (۱۵۸ فارنهایت) می‌رسد. انتظار آن می‌رود که برای ۵۰۰ میلیون سال دیگر زمین همچنان توان نگه داشتن زندگی در سطح خود را داشته باشد؛^[۲۵] البته اگر نیتروژن از اتمسفر برداشته شود این بازه می‌تواند به ۲٫۳ میلیارد سال نیز برسد.^[۵۸] اگر تصور کنیم که خورشید برای همیشه پایدار و جاودان باقی می‌ماند باز به این دلیل که زمین از درون در حال خنک شدن است، مقدار زیادی از CO_۲ موجود در هوا به دلیل کاهش فعالیت‌های آتشفشانی از دست می‌رفت^[۵۹] و به دلایل دیگری ۳۵٪ از آب اقیانوس‌ها نیز به داخل گوشتهفرو می‌رفت.^[۶۰]

خورشید نیز مانند دیگر ستارگان که دچار دگرگونی می‌شوند، پس از ۵ Gyr تبدیل به یک غول سرخ خواهد شد. بررسی‌ها نشان داده‌است که در این هنگام شعاع خورشید ۲۵۰ بار بزرگتر از شعاع آن در عصر حاضر خواهد بود، چیزی نزدیک به ۱ AU یا ۱۵۰،۰۰۰،۰۰۰ کیلومتر.^[۵۵]^[۶۱] در این هنگام سرنوشت زمین چندان روشن نیست. هنگامی که خورشید یک غول قرمز می‌شود ۳۰٪ از جرم خود را از دست می‌دهد. هنگامی که خورشید به بیشترین حجم خود رسیده زمین در مداری در ۱٫۷ AU یا ۲۵۰،۰۰۰،۰۰۰ km از آن قرار می‌گیرد. انتظار آن می‌رود که زمین پوشش خود را از دست بدهد و به دلیل بیشتر شدن پرتوهای خورشید در زمین (نزدیک به ۵۰۰۰ برابر مقدار کنونی) اگر نگوییم همه، بیشتر آنچه از حیات بر سطح آن باقی‌مانده از بین می‌رود.^[۵۵] یک شبیه‌سازی در سال ۲۰۰۸ نشان داد که هنگامی که خورشید یک غول بزرگ می‌شود مدار زمین به دور آن تنگ تر شده و زمین به سوی خورشید کشیده خواهد شد تا آنکه وارد اتمسفر خورشید شده و بخار خواهد شد.^[۶۱]

ساختار و سازهٔ زمین[ویرایش]

سیاره‌های سنگی از چپ به راست:تیر، ناهید، زمین و مریخ

نوشتار اصلی: علوم زمین

آگاهی بیشتر در مقالهٔ جدول ویژگی‌های فیزیکی زمین

زمین یک سیارهٔ سنگی است یعنی به جای آنکه مانند سیارهٔ هرمز یک غول گازی باشد، از خاک و سنگ ساخته‌است. زمین در جرم و حجم در میان چهار سیارهٔ سنگی سامانهٔ خورشیدی در جایگاه نخست قرار دارد. همچنین زمین در میان آن‌ها از بیشترین چگالی و گرانش سطحی، نیرومندترین میدان مغناطیسی و سریع ترین سرعت در گردش برخوردار است^[۶۲] و احتمالاً تنها سیاره‌ای است که صفحه‌های زمین‌ساخت بشقابی آن فعال اند.^[۶۳]

شکل

آتشفشان چیمبورازو در اکوادوربیرونی‌ترین نقطه از سطح زمین.^[۶۴]

شکل زمین مانند یک کره‌است با این تفاوت که بر روی دو قطب آن و در راستای محور میان آن دو، دچار پهن شدگی و در گرداگرد استوا دچار بیرون زدگی شده‌است (شکم داده‌است).^[۶۵] این بیرون زدگی در ناحیهٔ استوا، به دلیل گردش زمین بوجود آمده‌است و باعث ایجاد اختلاف ۴۳ کیلومتری میان قطر زمین در مدار استوایی و قطر آن میان دو قطب شده‌است.^[۶۶]

کوه اورست با بلندی ۸۸۴۸ متر بالاتر از سطح آزاد دریاها و درازگودال ماریانا با عمق ۱۰،۹۱۱ متر پایین‌تر از سطح آزاد دریاها به ترتیب بلندترین و عمیق ترین نقاط در سطح کرهٔ زمین اند. اما باید به این نکته توجه داشت که به دلیل شکم دادگی کرهٔ زمین در مدار استوا، نوک کوه اورست همچنان دورترین نقطه از مرکز کرهٔ زمین نیست. دورترین نقطه از مرکز کرهٔ زمین یا به عبارت دیگر بیرونی ترین نقطه از سطح زمین، نوک آتشفشانی به نام چیمبورازو در اکوادور وهوسکاران در پرو است.^[۶۷]^[۶۸]^[۶۹]

ترکیب شیمیایی پوسته^[۷۰]
ترکیب شیمیایی	فرمول	درصد در
ترکیب شیمیایی	فرمول	قاره‌ها	اقیانوس‌ها
سیلیسیم دی اکسید	SiO_۲	٪۶۰٫۲	٪۴۸٫۶
آلومینا	Al_۲O_۳	٪۱۵٫۲	٪۱۶٫۵
کلسیم اکسید	CaO	٪۵٫۵	٪۱۲٫۳
اکسید منیزیم	MgO	٪۳٫۱	٪۶٫۸
آهن	FeO	٪۳٫۸	٪۶٫۲
اکسید سدیم	Na_۲O	٪۳٫۰	٪۲٫۶
پتاسیم اکسید	K_۲O	٪۲٫۸	٪۰٫۴
اکسید آهن (III)	Fe_۲O_۳	٪۲٫۵	٪۲٫۳
آب	H_۲O	٪۱٫۴	٪۱٫۱
دی‌اکسید کربن	CO_۲	٪۱٫۲	٪۱٫۴
تیتانیوم دی اکسید	TiO_۲	٪۰٫۷	٪۱٫۴
پنتا اکسید فسفر	P_۲O_۵	٪۰٫۲	٪۰٫۳
مجموع		٪۹۹٫۶	٪۹۹٫۹

ساختار شیمیایی

جرم زمین تقریباً ۵٫۹۸×۱۰۲۴ کیلوگرم است و بیشتر از عنصرهایی مانند آهن (۳۲٫۱٪)، اکسیژن (۳۰٫۱٪)، سیلیسیم (۱۵٫۱٪)، منیزیم (۱۳٫۹٪)، گوگرد(۲٫۹٪)، نیکل (۱٫۸٪)، کلسیم (۱٫۵٪) و آلومینیم (۱٫۴٪) ساخته شده‌است ۱٫۲٪ باقی‌مانده را نیز رگه‌هایی از دیگر عنصرها می‌سازد. دانشمندان بر این باورند که ۸۸٫۸٪ از هستهٔ زمین از آهن، ۵٫۸٪ از نیکل، ۴٫۵٪ از گوگرد و ۱٪ از دیگر عنصرها ساخته شده‌است.^[۷۱]

فرانک کلارک، زمین‌شناس سرشناس محاسبه کرده‌است که کمی بیش از ۴۷٪ پوستهٔ زمین از اکسیژن ساخته شده‌است. بیشتر سنگ‌های سازندهٔ پوستهٔ زمین از مواد اکسیدشده ساخته شده‌اند. البته کلر، گوگرد و فلوئور در این مورد استثنا هستند و مقدار آن‌ها در سنگ‌ها معمولاً کمتر از ۱٪ است. اکسیدهای مهم عبارتند از: سیلیس، آلومینا، اکسید آهن، اکسید منیزیم، آهک، پتاس و سودا یا اکسید سدیم. در میان اکسیدهای گفته شده، سیلیس از همه مهم‌تر است. کلارک نتیجه‌گیری کرده‌است که ۹۹٫۲۲٪ از مواد پوستهٔ زمین از ۱۱ اکسید ساخته شده‌اند. این مواد در جدول کناری آمده‌اند.^[۷۲]

ساختار درونی

درون زمین را مانند دیگر سیاره‌های خاکی می‌توان بسته به تفاوت‌های شیمیایی و فیزیکی (رئولوژی) که در آن دیده می‌شود، به چندین لایه تقسیم کرد. زمین بر خلاف دیگر سیاره‌های خاکی از دو هستهٔ بیرونی و درونی جدا از هم ساخته شده‌است. لایهٔ بیرونی زمین که پوسته نام دارد، جامد است و بیشتر از سیلیکات‌ها ساخته شده‌است. درست در زیر پوسته، گوشتهٔ جامد، لایه‌ای با گرانروی بسیار بالا قرار دارد. پوسته و گوشته با کمک لایه‌ای به نام ناپیوستگی موهوروویچیچ از هم جدا می‌شوند. ضخامت پوسته در نقاط گوناگون زمین تغییر می‌کند، این ضخامت به طور متوسط در زیر اقیانوس‌ها حدود ۶ کیلومتر است و در بخش‌های قاره‌ای به ۳۰ تا ۵۰ کیلومتر هم می‌رسد. مجموعهٔ پوسته و ناحیهٔ بالایی گوشته که سرد و سخت است روی هم لیتوسفر نام دارد. زمین‌ساخت بشقابی یا همان صفحه‌های تکتونیکی مربوط به لیتوسفر است. در زیر لیتوسفر، لایهٔ آستنوسفر (به انگلیسی: asthenosphere) قرار دارد. این لایه به نسبت از گرانروی کمتری برخوردار است به گونه‌ای که لیتوسفر بر روی آن روان است. دگرگونی‌های مهم در ساختار بلوری در گوشته در عمقی میان ۴۱۰ تا ۶۶۰ کیلومتری از سطح زمین رخ می‌دهد. این بازه، که بازهٔ گذار نام دارد، گوشتهٔ بیرونی و درونی را از یکدیگر جدا می‌کند. در زیر گوشته، لایه‌ای با گرانروی بسیار کم قرار دارد، این لایه که هستهٔ بیرونی نام دارد بر روی لایهٔ جامد و در حال گردش هستهٔ درونی جای گرفته‌است.^[۷۳]

گرما

گرمای ناشی از یکپارچگی زمین در اثر نیروی گرانشی میان اجزای آن (نزدیک ۲۰٪) و گرمای تولید شده در اثر واپاشی هسته‌ای^[۷۶] (۸۰٪) دست در دست یکدیگر می‌دهند و باعث گرم شدن درون زمین می‌شوند. ایزوتوپهای اصلی که باعث پیدایش این گرما می‌شوند^[۷۷] عبارتند از: پتاسیم ۴۰، اورانیم ۲۳۸، اورانیم ۲۳۵ و توریم ۲۳۲. در مرکز زمین دما به بیش از ۷۰۰۰ کلوین و فشار به بیش از ۳۶۰ گیگا پاسکال می‌رسد.^[۷۸] از آنجایی که گرمای درونی زمین بیشتر از واپاشی هسته‌ای بوجود می‌آید، دانشمندان برآورد می‌کنند که در آغاز تاریخ زمین، هنگامی که ایزوتوپ‌های با نیمه عمر کوتاه هنوز از دست نرفته بودند، گرمای تولیدی بسیار بیشتر از این مقدار بوده‌است. برای نمونه در سه میلیارد سال پیش این مقدار دو برابر گرمای تولیدی در عصر حاضر بوده‌است.

ایزوتوپ‌هایی که بیشترین میزان گرما را تولید می‌کنند.
ایزوتوپ	گرمای آزاد شده W/kg ایزوتوپ	نیمه عمر سال	غلظت میانگین در گوشته kg ایزوتوپ/kg گوشته	گرمای آزاد شده W/kg گوشته
^۲۳۸U	۹٫۴۶ × ۱۰^−۵	۴٫۴۷ × ۱۰^۹	۳۰٫۸ × ۱۰^−۹	۲٫۹۱ × ۱۰^−۱۲
^۲۳۵U	۵٫۶۹ × ۱۰^−۴	۷٫۰۴ × ۱۰^۸	۰٫۲۲ × ۱۰^−۹	۱٫۲۵ × ۱۰^−۱۳
^۲۳۲Th	۲٫۶۴ × ۱۰^−۵	۱٫۴۰ × ۱۰^۱۰	۱۲۴ × ۱۰^−۹	۳٫۲۷ × ۱۰^−۱۲
^۴۰K	۲٫۹۲ × ۱۰^−۵	۱٫۲۵ × ۱۰^۹	۳۶٫۹ × ۱۰^−۹	۱٫۰۸ × ۱۰^−۱۲

زمین به طور متوسط در هر متر مربع ۸۷ mW گرما از دست می‌دهد که در مجموع توان زمین در از دست دادن گرما برابر با ۴٫۴۲ × ۱۰^۱۳ W خواهد بود.^[۸۰]

صفحه‌های زمین‌ساخت

صفحه‌های اصلی زمین^[۸۱]
نام صفحه	مساحت ۱۰^۶ km^۲

صفحهٔ اقیانوس آرام	۱۰۳٫۳
صفحهٔ آفریقا^{[یادداشت ۱۱]}	۷۸٫۰
صفحهٔ آمریکای شمالی	۷۵٫۹
صفحهٔ اوراسیا	۶۷٫۸
صفحهٔ جنوبگان	۶۰٫۹
صفحهٔ هند-استرالیا	۴۷٫۲
صفحهٔ آمریکای جنوبی	۴۳٫۶

لیتوسفر، لایهٔ سخت بیرونی زمین به چندین تکه شکسته شده‌است که به این تکه‌ها، صفحه‌های زمین‌ساخت (به انگلیسی: tectonic plate) گفته می‌شود. این تکه‌های سخت کوچکتر می‌توانند نسبت به یکدیگر جابجا شوند. جابجایی و تغییر مرز این صفحه‌های کوچکتر نسبت به هم می‌تواند به سه صورت باشد: مرزهای همگرا (Convergent boundaries) که در آن دو صفحه به هم نزدیک می‌شوند، مرزهای واگرا (Divergent boundaries) که در آن دو تکه از هم دور می‌شوند یا دو تکهٔ به هم پیوسته خرد می‌شوند و دگرگونی مرزها (Transform boundaries) که در آن دو صفحه بر روی یکدیگر سُر می‌خورند و جابجایی جانبی دارند. زمین‌لرزه، فعالیت آتشفشانی، ساخت کوه و پیدایش درازگودال همگی می‌توانند در مرز این صفحه‌ها روی دهند.^[۸۲]

هفت صفحهٔ اصلی عبارتند از: صفحهٔ اقیانوس آرام یا صفحهٔ آرام، صفحهٔ آمریکای شمالی، صفحهٔ اوراسیا، صفحهٔ آفریقا، صفحهٔ جنوبگان یا آنتارکتیک، صفحهٔ اینداسترالیا یا هند-استرالیا و صفحهٔ آمریکای جنوبی. از میان دیگر صفحه‌ها می‌توان به صفحهٔ عربستان، کارائیب، نازکا در ساحل غربی آمریکای جنوبی وصفحهٔ اسکوشیا در جنوب اقیانوس اطلس اشاره کرد. صفحهٔ استرالیا و هند نزدیک به ۵۰ تا ۵۵ میلیون سال پیش با هم یکی شده‌اند. صفحه‌های اقیانوسی در جابجایی از دیگران سریع‌ترند و در این میان صفحهٔ کوکوز با سرعتی برابر با ۷۵ میلیمتر در سال و صفحهٔ آرام با ۵۲ تا ۶۹ میلیمتر در سال، از همه سریع‌تر جابجا می‌شوند.^[۸۳] کندترین صفحه در جابجایی صفحهٔ اورسیا است که نزدیک به ۲۱ میلیمتر در سال جابجا می‌شود.^[۸۴]

سطح

پستی و بلندی‌های زمین از جایی به جای دیگر تفاوت می‌کند. نزدیک به ۷۰٫۸٪ سطح زمین پوشیده از آب است.^[۸۵] و بیشتر فلات قاره پایین‌تر از تراز دریا است. خاکی که در زیر آب‌ها قرار دارد خود دارای رشته‌کوه، دره و آتشفشان زیر آب است.^[۶۶] همچنین در زیر آب، درازگودال، درهٔ عمیق و باریک زیردریایی، صفحه‌های زمین‌ساخت اقیانوسی و جلگه در عمق اقیانوس و دریا وجود دارد. ۲۹٫۲٪ باقی‌مانده از سطح زمین که از آب پوشیده نیست از کوه، بیابان، جلگه و دیگر پدیده‌های زمین‌شناسی ساخته شده‌است.

ناهمواری‌های روی زمین در گذر دوره‌های گوناگون دستخوش دگرگونی و فرسایش شده‌است. ناهمواری‌های سطح زمین در اثر بارندگی، هوازدگی، چرخه‌های گرمایی و دگرگونی‌های شیمیایی، پیوسته ساخته می‌شوند و دوباره فرسایش می‌یابند یا دچار تغییر شکل می‌شوند. یخگیری، فرسایش ساحلی، ساخته شدن آب‌سنگ مرجانی و برخورد شهاب‌سنگ‌ها با زمین از جمله عامل‌های دیگری اند که می‌توانند باعث دگرگونی چهرهٔ زمین شوند.^[۸۶]

نقشهٔ ناهمواری‌های امروز زمین

بخشی از پوستهٔ زمین از سنگ‌هایی با چگالی کم مانند سنگ‌های آذرین، سنگ خارا و آندزید ساخته شده‌است. سنگی مانند بازالت که سازندهٔ اصلی کف اقیانوس‌ها است و خود از آذرین‌های با چگالی بیشتر است، کمتر در پوستهٔ زمین دیده می‌شوند.^[۸۷] گونهٔ دیگر سنگ‌ها،سنگ‌های رسوبی است که از انباشته و فشرده شدن مواد ته تشینی ساخته می‌شود. نزدیک به ۷۵٪ صفحه‌های قاره‌ای از سنگ‌های رسوبی پوشیده شده‌است. با این حال این گونهٔ سنگ، تنها ۵٪ پوستهٔ زمین را می‌سازند.^[۸۸] گونهٔ سوم سنگ‌ها، سنگ‌های دگرگون است که از دگرگونی سنگ‌هایی که پیشتر در زمین بوده‌اند با وارد شدن گرما یا فشار بسیار بالا و یا هر دو ساخته می‌شوند. فراوان ترین کانی‌های سیلیکاتی در سطح زمین عبارتند از: کوارتز، فلدسپات، آمفیبول، میکا، پیروکسن و الیوین.^[۸۹] همچنین از جمله کانی‌های کربناتی فراوان می‌توان به کلسیت (که در سنگ آهک پیدا می‌شود) و دولومیت اشاره کرد.^[۹۰]

پدوسفر بیرونی ترین لایهٔ زمین است که از خاک ساخته شده و خود در فرایندهای ساخت خاک درگیر است. این لایه، لایهٔ ارتباط دهنده میانلیتوسفر، هواکُره، آب‌کُره و زیست‌کُره است. امروزه در مجموع ۱۳٫۳۱٪ از خاک زمین، ویژهٔ کشاورزی است؛ که از آن میان تنها ۴٫۷۱٪ آن همواره محصول می‌دهد.^[۱۲] نزدیک به ۴۰٪ از خاک زمین به عنوان چراگاه و کشتزار کاربرد دارد به عبارت دیگر ۱٫۳×۱۰^۷ کیلومتر مربع برای کشتزار و ۳٫۴×۱۰^۷ کیلومتر مربع برای چراگاه‌است.^[۹۱]

بلندی ناهمواری‌های زمین از ۴۱۸- متر در دریای مرده آغاز می‌شود و به ۸٬۸۴۸ در قلهٔ اورست می‌رسد (برآورد شده در سال ۲۰۰۵). میانگین بلندی ناهمواری‌های زمین از سطح دریا ۸۴۰ متر است.^[۹۲]

آب‌کُره یا هیدروسفر

نمودار بلندی‌های پوستهٔ زمین

فراوانی آب در سطح زمین، عاملی است که باعث شده زمین نسبت به دیگر سیاره‌های سامانهٔ خورشیدی متفاوت باشد و نام «سیارهٔ آبی» بر آن گذاشته شود. هیدروسفر زمین عبارت است از تمام آب‌های سطح زمین، از دریاها، دریاچه‌ها، رودخانه‌ها و آب‌های زیرزمینی تا عمق ۲۰۰۰ متری، گرفته تا آب اقیانوس‌ها همگی در عنوان آب‌کره یا هیدروسفر جای می‌گیرند. عمیق ترین جایی از زمین که در آن می‌توان آب زیرزمینی پیدا کرد، گودال چلنجر و درازگودال ماریانا در اقیانوس آرام در عمق ۱۰٬۹۱۱٫۴ متری است.

جرم اقیانوس‌ها ۱٫۳۵×۱۰^۱۸ تن، برابر با ۱/۴۴۰۰ از جرم کل زمین زمین است. سطح پوشش اقیانوس‌ها ۳٫۶۱۸×۱۰^۸ کیلومتر مربع و عمق متوسط آن در سراسر زمین ۳،۶۸۲ متر است؛ که اگر حجم آن را براورد کنیم حجمی نزدیک به ۱٫۳۳۲×۱۰^۹ کیلومتر مکعب می‌شود.^[۹۴] اگر آب اقیانوس‌ها در تمام سطح زمین گسترده می‌شد در آن صورت عمق اقیانوس‌ها بیش از ۲٫۷ کیلومتر می‌شد.^{[یادداشت ۱۳]} نزدیک به ۹۷٫۵ درصد از آب‌های موجود در سطح زمین شور و ۲٫۵ درصد شیرین است که ۶۸٫۷ آب‌های شیرین در حال حاضر یخ زده‌اند.^[۹۵]

متوسط نمک موجود در آب اقیانوس‌ها ۳۵ گرم در یک کیلوگرم از آب دریا است. (۳۵‰) این نمک از راه فعالیت‌های آتشفشانی یا از حل شدن نمک‌های موجود در سنگ‌های آذرین سرد شده وارد آب‌ها شده‌است.^[۹۶] همچنین اقیانوس‌ها مخزن گازهای جو زمین نیز هستند. این گازها که در آب حل شده‌اند، برای ادامهٔ زندگی بسیاری از گونه‌های حیات در زیر آب، ضروری اند.^[۹۷] آب دریاها نقش مهمی در چگونگی آب و هوای جهان دارد. در این میان اقیانوس‌ها به عنوان یک منبع گرمایی بزرگ عمل می‌کنند.^[۹۸] جابجایی و دگرگونی دما در گسترهٔ اقیانوس باعث جابجایی‌های بزرگی در دمای هوا می‌شود. برای نمونه می‌توان از ال‌نینیو یاد کرد.^[۹۹]

هوا کُره

فشار هوا در سطح زمین به صورت میانگین ۱۰۱،۳۲۵ کیلو پاسکال است و بلندای آن تا ۸٫۵ کیلومتر اندازه‌گیری شده‌است.^[۲] می‌توان گفت ۷۸٪ آن از نیتروژن، ۲۱٪ آن از اکسیژن ساخته شده‌است. همچنین اندکی از گازهای بخار آب، دی‌اکسید کربن و دیگر مولکول‌های گازی می‌توان در آن پیدا کرد. بلندای گشت‌سپهر بسته به عرض جغرافیایی متفاوت است برای نمونه در دو قطب ۸ کیلومتر و دراستوا ۱۷ کیلومتر است. البته آب و هوا و عامل‌های فصلی هم می‌توانند تاثیر گذار باشند.^[۱۰۰]

زیست‌کرهٔ زمین توانسته‌است دگرگونی‌های بزرگی در هواکره پدید آورد. پیشینهٔ اکسیژنی که از فرایند نورساخت در هواکره تولید شده به ۲،۷ میلیون سال پیش باز می‌گردد. این فرایند سازکار هواشناسی زمین را دگرگون کرد، لایه‌ای از گاز اوزون را ساخت که پوششی برای زمین در برابر پرتوهای فرابنفش آمده از نور سفید خورشید بود و امکان جابجایی برخی گازهای ارزشمند مانند بخار آب را فراهم کرد. همچنین هواکره باعث می‌شد تا شهاب‌وارهای کوچک پیش از برخورد با زمین در آسمان بسوزند. هواکره در متعادل کردن دمای زمین هم موثر است.^[۱۰۱] در این پدیده که اثر گلخانه‌اینام دارد گرمایی که از سطح زمین بیرون رفته‌است در میان مولکول‌های هواکره نگه داشته می‌شود. بخار آب، دی‌اکسید کربن، متان و اوزون از گازهای گلخانه‌ای اصلی در هواکرهٔ زمین اند. اگر چنین پدیده‌ای نبود، میانگین دمای زمین بجای ۱۵ درجهٔ سانتی گراد که اکنون است، باید ۱۸- درجه می‌شد که در این دما امکان پدیدار شدن زندگی بسیار پایین است.^[۸۵]

آب و هوا

تصویربرداری ماهواره‌ای ناسا از پوشش ابری زمین

هواکرهٔ زمین دارای مرز روشنی نیست. کم‌کم نازک و نازک تر می‌شود تا آن که در پایان در فضای بیرونی ناپدید می‌گردد. سه-چهارم جرم هواکره در ۱۱ کیلومتر نخست از سطح زمین جای گرفته‌است. پایین ترین لایهٔ آن گشت‌سپهر نام دارد. انرژی آمده از سوی خورشید باعث گرم شدن این لایه و سطح زیرین آن و درنتیجه پراکنده گشتن هوا می‌گردد، آنگاه لایهٔ هوای با چگالی کمتر بالا می‌رود و جای آن را لایهٔ سردتر که چگالی بیشتری دارد، پُر می‌کند. نیتجهٔ این فرایند چرخهٔ هواکره است که باعث پخش شدن انرژی گرمایی در زمین می‌شود.^[۱۰۲]

نخستین چرخه‌های هواکره‌ای از دسته‌هایی از باد بسامانها در منطقهٔ استوایی، پایین‌تر از عرض جغرافیایی °۳۰ و بادهای بیش‌وز در عرض جغرافیایی میانی که خود عبارت است از منطقهٔ میان °۳۰ و °۶۰ ساخته شده بود.^[۱۰۳] همچنین جریان‌های اقیانوسی عامل‌های مهمی در چگونگی آب و هوا دارند، بویژه گردش دماشوری که انرژی گرمایی بدست آمده از منطقهٔ اقیانوسی استوایی را میان منطقه‌های قطبی بخش می‌کند.^[۱۰۴]

بخار آبی که در سطح زمین پدید آمده‌است چون دمای بالاتری دارد به کمک جریان‌های هوا به بالا می‌رود. این بخار آب متراکم می‌شود و به صورت بارندگی به زمین باز می‌گردد.^[۱۰۲] بیشتر آب بدست آمده به کمک رودخانه‌ها به سوی زمین‌های پست تر رانده می‌شود و بیشتر رودخانه‌ها آب را به اقیانوس‌ها و دریاها باز می‌گردانند و برخی آن را در دریاچه جمع‌آوری می‌کنند. چرخهٔ آب ساز و کاری حیاتی برای ادامهٔ زندگی در زمین است و البته عامل مهمی در فرسایش سطح زمین در طول دوره‌های زمین‌شناسی بوده‌است. بارندگی در زمین می‌تواند بسیار گسترده باشد در بعضی منطقه‌ها به‌اندازهٔ چند متر در سال باران می‌بارد و در برخی دیگر کمتر از یک میلی‌متر در سال. چرخهٔ هواکره‌ای، پستی بلندی‌های زمین و تفاوت دما همگی از عامل‌هایی اند که در میانگین بارندگی در هر منطقه تاثیر می‌گذارند.^[۱۰۵]

هواکُرهٔ بالایی

در این منظره بخشی از ماه زیر هواکُرهٔ زمین پنهان شده و بخشی به صورت تغییر شکل یافته دیده می‌شود. نگاره از ناسا

در بالای تروپوسفر، معمولاً هواکره به بخش‌های استراتوسفر، مزوسفر و ترموسفر تقسیم می‌شود.^[۱۰۱] هر لایه یک بازهٔ مربوط به خود دارد که در آن دما نسبت به ارتفاع تغییر می‌کند. فراتر از همهٔ اینها لایهٔ اگزوسفر جای دارد که آن قدر نازک می‌شود تا به مغناط‌کره برسد. جایی که میدان مغناطیسی زمین با بادهای خورشیدی اندرکنش دارد.^[۱۰۶]

انرژی گرمایی باعث می‌شود برخی از مولکول‌ها که در بالاترین لایهٔ هواکرهٔ زمین اند سرعتشان افزایش یابد تا به جایی برسد که بتوانند از پوشش گرانش زمین بگریزند و به فضا روند. این پدیدهٔ نشت هواکره به فضا، به آرامی ولی پایدار روی می‌دهد. چون مولکول‌های آزاد هیدروژن وزن مولکولی کمی دارند و می‌توانند آسان تر از دیگران به سرعت گریز نزدیک شوند و به بیرون از هواکره نشت کنند.^[۱۰۷] پدیدهٔ نشت هیدروژن، زمین را به این سو هُل داده، که از یک سیارهٔ کاهنده به یک سیارهٔ اکساینده دگرگون شود. پدیدهٔ نورساخت سرچشمهٔ اکسیژن آزاد است. اما عامل‌های کاهنده مانند هیدروژن خود پیش‌شرط مورد نیاز برای گسترش و انباشته شدن اکسیژن در هواکره‌اند.^[۱۰۸] بنابراین توان هیدروژن در گریز از هواکرهٔ زمین بر طبیعت زندگی پدید آمده در این سیاره تاثیر گذاشته‌است.^[۱۰۹] در سیارهٔ سرشار از اکسیژنی که امروز ما داریم بیشتر هیدروژن پیش از آنکه بتواند از زمین بگریزد به آب تبدیل شده‌است. بجای آن بیشتر کمبود هیدروژن با متلاشی شدن مولکول‌هایی مانند متان جبران می‌شود.^[۱۱۰]

گرم شدن زمینهم‌سنجی سیاره‌های سامانهٔ خورشیدی با تعدادی از ستاره‌های مشهور:

الف:
زمین (۴) > ناهید (۳) > مریخ (۲) > تیر (۱)
ب:

مشتری (۸) > زحل (۷) > اورانوس(۶) > نپتون (۵) > زمین (بدون شماره)

پ:

شباهنگ (۱۱) > خورشید (۱۰) > ولف ۳۵۹ (۹) > مشتری (بدون شماره)

ت:

دبران (۱۴) > نگهبان شمال (۱۳) > رأس پیکر پسین (۱۲) > شباهنگ (بدون شماره)

ث:

ابط‌الجوزا (۱۷) >قلب عقرب (۱۶) > پای شکارچی (۱۵) > دبران (بدون شماره)

ج:

وی‌وای سگ بزرگ (۲۰) >وی‌وی قیفاووس (۱۹) > مو قیفاووس (۱۸) > ابط‌الجوزا (بدون شماره)

گازهای اصلی تشکیل دهنده اتمسفر زمین، یعنی نیتروژن و اکسیژن، گاز گلخانهای نیستند. دلیل آن این است که گازهای دواتمی مانند این دو، اشعه فروسرخ را نه جذب و نه تابش میکنند. دیاکسید کربن گاز گلخانهای اصلی در اتمسفر است. برای اعصار متمادی درصد آن در جو پایدار مانده‌است، اما متأسفانه سوختن سوختهای فسیلی (که دارای کربن ذخیره شده هستند) به سرعت در حال افزایش دیاکسید کربن است که بهطور قطع بیشترین سهم را در این حقیقت که دمای زمین درحال بالا رفتن است، دارد - پدیدهای موسوم به گرم شدن زمین.

بخار آب یکی از گازهای گلخانهای است که عملاً بیشترین سهم را در اثر گلخانهای دارد، یعنی چیزی بین ۳۶٪ تا ۶۶٪. مقدار بخار آب موجود در هوا از جایی به جای دیگر تفاوت چشمگیر دارد، اما در کل، فعالیت انسان بر میزان غلظت آن تأثیر مستقیم ندارد (مگر در جاهایی مثل زمینهای آبیاری شده) و اثرات آن بر آب و هوای زمین ثابت مانده‌است.

هماکنون مقدار دو گاز گلخانهای دیگر هم در حال افزایش است:

توانایی حفظ حرارت در متان ۲۰ برابر دیاکسید کربن است. ما هر ساله ۵۰۰ میلیون تن متان به جو اضافه میکنیم. این کار از طریق پرورش دام، معادن زغالسنگ، کندوکاو برای نفت و گاز طبیعی، مزارع برنج و پوسیدگی زباله در محل انباشت آن صورت میگیرد.
هرساله بین ۷ تا ۱۳ میلیون تن اکسید نیتروژن، ناشی از کودهای نیتروژنی، فضولات حیوانی و انسانی و اگزوز خودروها، به جو وارد میشود.

بیش از دو درجه افزایش در دمای متوسط زمین میتواند عواقب بسیار زیانباری برای نسل بشر به بار آورد و بههمین دلیل موضوع با جدیت در حال پیگیری است.^[۱۱۱]

میدان مغناطیسی

نمایی از میدان مغناطیسی زمین. در این نگاره بادهای خورشیدی از چپ به راست می‌وزد.

میدان مغناطیسی زمین بیشتر مانند یک دوقطبی مغناطیسی بزرگ است که می‌توان گفت قطب‌های آن بر روی قطب‌های جغرافیایی این سیاره افتاده‌است. در کمربند یا خط استوای میدان مغناطیسی شدت میدان مغناطیسی در سطح زمین به ۳٫۰۵ × ۱۰^−۵ تسلا و گشتاور مغناطیسی آن به ۷٫۹۱ × ۱۰^۱۵تسلا. مترمکعب می‌رسد.^[۱۱۲] بر پایهٔ نظریهٔ دینامو، این میدان در منطقهٔ هستهٔ بیرونی که مایع است ساخته شده‌است. در هستهٔ بیرونی گرمای زیاد و رسانش گرمایی باعث جابجایی مواد رسانای درون آن می‌شود که این پدیده خود باعث پدید آمدن جریان‌های الکتریکی و از آن میدان مغناطیسی زمین می‌گردد. جابجایی مواد در هستهٔ بیرونی با هرج و مرج همراه‌است و باعث می‌شود که قطب‌های میدان مغناطیسی در بازه‌های زمانی گوناگون جابجایی‌هایی داشته باشد. از این رو در بازه‌های زمانی چند میلیون سال باید چشم به راه چند بار جابجایی در محل قطب‌های مغناطیسی زمین باشیم. برای نمونه، تازه ترین جابجایی دو قطب در ۷۰۰،۰۰۰ سال پیش رخ داده‌است.^[۱۱۳]^[۱۱۴]

میدان مغناطیسی زمین، در گِرداگرد آن مغناط‌کره را پدید آورده‌است. مغناط‌کره راستای وزش بادهای خورشیدی را کج می‌کند و نمی‌گذارد که به زمین برسند. ناحیهٔ شوک تعظیم، جایی که بادهای خورشیدی در برخورد با میدان مغناطیسی زمین ناگهان سرعت خود را از دست می‌دهند، در فاصله‌ای به‌اندازهٔ ۱۳ برابر شعاع زمین جای دارد. برخورد میان بادهای خورشیدی و میدان مغناطیسیکمربند وان آلن را می‌سازد. یک جفت منطقهٔ هم مرکز چنبره مانند که جایگاه ذرات باردار پرانرژی است. هنگامی که پلاسما وارد هواکرهٔ زمین در منطقهٔ قطبی می‌شود، شفق قطبی را پدید می‌آورد.^[۱۱۵]

حرکات چندگانه زمین

حرکت انتقالی زمین به دور خورشید

حرکت انتقالی زمین که واحد سال نجومی نیز می‌باشد یکدور کامل زمین در مدار خود نسبت به یک ستاره ثابت، پیرامون خورشید است که مقدار آن ۳۶۵٫۲۵۶۴ شبانه‌روز معادل ۳۶۵ شبانه‌روز و ۶ ساعت و ۹ دقیقه و ۱۰ ثانیه‌است.^[۱۱۶]

سرعت این حرکت زمین در مدار خود به دور خورشید یکسان نیست و در نزدیکی خورشید (هنگام حضیض) بیشترین سرعت و در فاصله دورتر خورشید (هنگام اوج) کمترین سرعت را دارد؛ و میانگین سرعت آن ۳۰ کیلومتر بر ثانیه‌است. با تعدیل محاسبه این حرکت نسبت به نقطه اعتدال، سال اعتدالی بدست می‌آید که ۲۰ دقیقه از سال نجومی و گردش انتقالی زمین کمتر است و در گاهشماری کاربرد دارد. با توجه به انحراف مدار انتقالی زمین نسبت به صفحه استوا، در یک دور حرکت انتقالی، میل زمین نسبت به خورشید و متقابل زاویه تابش خورشید در روزهای سال متغیر خواهد بود و موجب تغییر نسبت ساعات شب به روز و تغییرات گسترده و تدریجی سالانه آب و هوایی و دما بر کره زمین خواهد شد؛ که این تغییرات اقلیمی در چهار مرحله زمانی تقریباً مساوی بعنوان فصولچهارگانه در زمین نمایان می‌شود. حرکت انتقالی همچنین موجب تغییر ظاهری چهرهٔ سالانه آسمان شب می‌باشد.

حرکت وضعی

حرکت وضعی زمین چرخشی است که زمین به دور خود انجام می‌دهد که این چرخش به سمت خاور است. زمین به دور محور شمالی و جنوبی‌اش در خلاف حرکت عقربه‌های ساعت می‌چرخد و دوران کامل آن، ۲۳ ساعت و ۵۶ دقیقه و ۴ ثانیه طول می‌کشد. از قاطع‌ترین آزمایش‌هایی که اثبات می‌کند زمین حول محورش در گردش است، آزمایش آونگ فوکو است که در این آزمایش، چرخش زمین به‌طور مستقیم مشاهده می‌شود.^[۱۱۷]

حرکت رقص محور

این حرکت بسیار کمتر است بنابراین تنها یک لرزش سینوسی در مدار زمین ایجاد می‌کند؛ که دلیل این امر جاذبه و چرخش ماه به دور زمین است.

مدار ماه نسبت به دائرةالبروج کج است؛ در نتیجه، صفحهٔ مداری آن دارای حرکت تقدیمی می‌باشد. یک چرخش، ۱۸/۶ سال طول می‌کشد و اختلالی با همین دوره تناوب در حرکت تقدیمی زمین ایجاد می‌کند. این اثر، معروف به رقص محوری، طول دائرةالبروجی را همراه با کجی دائرةالبروج تغییر می‌دهد. در اینجا محاسبات بسیار پیچیده‌تر است؛ اما خوشبختانه اختلالات ناشی از رقص محوری نسبتاً کوچک می‌باشد؛ یعنی تنها کسری از یک دقیقه قوسی.^[۱۱۸]

سرعت حرکت محوری زمین به دور خود

نمای زمین از کره ماه که در ۲۴ دسامبر ۱۹۶۸ بوسیله ویلیام بیل اندرس در سفرآپولو ۸ عکس‌برداری شده‌است.

سطح زمین با سرعت ۴۰۰۰۰ کیلومتر در شبانه روز حرکت می‌کند. این سرعت برابر با ۱۰۴۰ مایل بر ساعت یا ۱۶۷۰ کیلومتر بر ساعت است. (تقریباً نیم کیلومتر بر ثانیه) اندازه این سرعت از تقسیم محیط زمین در خط استوا بدست می‌آید. (حدود ۲۴۹۰۰ مایل یا ۴۰۰۷۰ کیلومتر) بر تعداد ساعات شبانه روز (۲۴) به دست می‌اید. با توجه به این که محیط زمین در قطبین به صفر نزدیک می‌شود، هنگامی که به سمت یکی از دو قطب حرکت می‌کنید. این سرعت تقریباً به صفر کاهش می‌یابد.

حرکت تقدیمی

حرکت تقدیمی حرکتی است که به موجب خم بودن محور زمین نسبت به مدار خود ایجاد می‌شود و در نتیجهٔ کشش گرانشی خورشید، ماه و سیارهها بر برآمدگی استوای زمین به‌وجود می‌آید. این حرکت موجب می‌شود که نقاط اعتدال در میان صورت‌های فلکی به سمت مغرب حرکت کنند. محور چرخش زمین، مخروطی را طی ۲۵۷۶۵ سال طی می‌کند. در حال حاضر محور چرخشی زمین تقریباً در امتداد ستاره قطبی است ولی به‌دلیل این حرکت چند هزار سال دیگر نمی‌توان از این ستاره به‌عنوان ستارهٔ قطبی استفاده کرد.^[۱۱۹]

چرخش زمین به دور خودش

دورهٔ چرخش زمین نسبت به خورشید (میانگین روز خورشیدی) ۸۶،۴۰۰ ثانیه‌است (درست تر آن ۸۶،۴۰۰٫۰۰۲۵ ثانیه در دستگاه SI است). امروزه یک روز زمین کمی بلندتر از یک روز در سدهٔ ۱۹ میلادی است این به دلیل شتاب جزر و مدی است که هر روز به‌اندازهٔ ۰ تا ۲ میلی ثانیه از گذشته بلندتر شده‌است.^[۱۲۰]

زیست‌پذیری

سیاره‌ای که در آن امکان نگهداری زندگی وجود داشته باشد، زیست‌پذیر نام دارد؛ حتی اگر خود آن سیاره سرچشمهٔ پدیدار شدن زندگی نباشد. در زمین آب به صورت مایع پیدا می‌شود، پیرامونی که در آن مولکول‌های آلی پیچیده می‌توانند باهم در اندرکنش قرار گیرند و روی هم سوار شوند. همچنین انرژی کافی در دسترس است تا دگرگشت در آن ادامه یابد.^[۱۲۱] فاصلهٔ زمین از خورشید، سرعت گردش آن به دور خود، شیب آن نسبت به محورش، پیشینهٔ زمین‌شناسی، نگهداری هواکُره در پیرامون خود و میدان مغناطیسی محافظ پیرامون زمین، همگی باعث شده‌اند تا چنین وضعیت آب و هوایی در زمین حاکم و امکان زندگی فراهم باشد.^[۱۲۲]

زیست‌کُره

بخش زیستی زمین، ساختار زندگی در زمین را «زیست‌کُره» می‌گویند. گمان آن می‌رود که برپایهٔ نظریه تکامل عُمر زندگی در زمین ۳٫۵ میلیارد سال باشد. خود زیست‌کُره به چندین زیست‌بوم تقسیم می‌شود. گونه‌های گیاهی و جانوری در هر زیست‌بوم به هم همانند است. بر روی خشکی، زیست‌بوم‌ها بر پایهٔ عرض جغرافیایی، بلندی از رویهٔ دریاها و رطوبت دسته بندی می‌شوند. توندراها که درمدار قطبی شمال و در مدار قطبی جنوب جای دارند و یا منطقه‌های با ارتفاع بسیار بالا یا بسیار خشک را می‌توان گفت از زندگی گیاهی و جانوری تُهی اند؛ ولی در برابر آن سرزمین‌های مرطوب و پست منطقهٔ استوایی دارای بیشترین شمار گونه‌های گیاهی و جانوری اند.^[۱۲۳]

جغرافیای انسانی

" style="position: relative; display: inline-block; width: 400px;">

فیلم فرستاده شده از ایستگاه فضایی بین‌المللی. نقطهٔ آغاز این فیلم، جنوب شرقی آلاسکا است. نخستین شهری که دوربین از آن می‌گذردسان‌فرانسیسکو و منطقهٔ پیرامون آن است (تقریباً در ثانیهٔ ۱۰ فیلم). اگر با دقت به فیلم نگاه کنید می‌توانید نقطهٔ جایگاه پل گلدن گیت را در صفحه پیدا کنید. باید در نوار نورانی کوچکی که درست پیش از سان‌فرانسیسکو و در نزدیکترین نقطه به ابرهای سمت راست قرار دارد نگاه کنید. آذرخش طوفان‌های روی منطقهٔ ساحلی اقیانوس آرام که در زیر پوشش ابرها قرار دارد به خوبی نمایان است. پس از آن دوربین از روی آمریکای مرکزی (نورهای سبز رنگ) وشبه‌جزیره یوکاتان در سمت چپ می‌گذرد. این سفر هنگامی که دوربین ISS بر روی پایتخت بولیوی، شهر لاپاز جای می‌گیرد به پایان می‌رسد.

امروز، نقشه‌نگاری، مطالعه و تلاش برای ساخت نقشه و در کل دانش جغرافیا همگی ابزارهایی بوده‌اند تا به کمک آن‌ها تصویری از زمین نگاشته شود. نقشه‌برداری، تعیین جای‌ها و فاصله‌ها، تا حدی ناوبری، تعیین موقعیت‌ها و راستاها، در امتداد نقشه‌نگاری و جغرافی گسترش یافته‌اند و اطلاعات مورد نیاز بیشتری را با کیفیت بالاتری فراهم کرده‌اند.

در ۳۱ اکتبر سال ۲۰۱۱، شمار ساکنان زمین به ۷٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تَن رسید.^[۱۲۴] بررسی‌ها نشان داده‌است که تا سال ۲۰۵۰ میلادی جمعیت جهان به ۹٫۲ میلیارد تن خواهد رسید.^[۱۲۵] انتظار آن می‌رود که بیشتر این افزایش جمعیت درکشورهای در حال توسعه رخ دهد. میزان تراکم جمعیت در سراسر جهان بسیار گسترده و متفاوت است ولی این روشن است که بخش بزرگی از جمعیت جهان در آسیا زندگی می‌کند. همچنین انتظار آن می‌رود که تا سال ۲۰۲۰ میلادی ۶۰٪ جمعیت جهان شهرنشین باشند و بقیه روستانشین.^[۱۲۶]

براورد شده‌است که تنها یک-هشتم سطح زمین برای زندگی انسان مناسب باشد. سه-چهارم سطح زمین را اقیانوس‌ها پوشانده‌اند، و نیمی از خشکی‌های زمین، بیابان (۱۴٪)،^[۱۲۷] کوه‌های بلند (۲۷٪)،^[۱۲۸] یا دیگر خشکی‌هایی است که برای زندگی آدمی چندان مناسب نیست. شمالی ترین سکونت گاه همیشگی زمین برای انسان‌ها، آلرت نام دارد (۸۲°۲۸′N) که در جزیرهٔ السمیر در قلمرو نوناووت در کانادا قرار دارد.^[۱۲۹] و جنوبی ترین آن، ایستگاه تحقیقاتی اسکات آمونسن در جنوبگان است که می‌توان گفت در قطب جنوب (۹۰°S) است.

بر پایهٔ داده‌های مارس ۲۰۱۲، بدون در نظر گرفتن سرزمین بی صاحب بیرطویل، میان مصر و سودان و بخش‌هایی ازجنوبگان: روی هم رفته ۲۰۶ کشور در جهان وجود دارد؛ که در این شمارش، ۱۹۳ کشور عضو سازمان ملل متحد است. همچنین ۵۹ مورد هم قلمروهای وابسته‌اند و شماری هم سرزمین‌های خودمختار و یا مورد اختلاف اند.^[۱۲] از گذشته تا کنون، زمین هرگز یک فرمانروایی یکتا نداشته‌است که در سراسر زمین فرمان براند هرچند فرمانروایی‌هایی بوده‌اند که در دوره‌ای بر بیشتر بخش‌های زمین فرمان می رانده‌اند اما امروز از میان رفته‌اند.^[۱۳۰]

سازمان ملل متحد یک سازمان بین‌المللی است که برای دخالت در اختلاف‌های میان ملت‌ها بوجود آمده‌است و تلاش می‌کند تا درگیری‌های نظامی میان کشورها را کاهش دهد.^[۱۳۱] این سازمان جایی برای گفتگوهای میان کشورها و بحث دربارهٔ سیاست‌های کلی جهان و حقوق بین‌الملل است و اگر دیدگاه تمام کشورهای عضو، مثبت باشد در درگیری‌های نظامی هم دخالت می‌کند و ساز و کاری را برای این گونه درگیری‌ها در نظر می‌گیرد.^[۱۳۲]

در ۱۲ آوریل ۱۹۶۱، یوری گاگارین نخستین انسانی بود که توانست مدار زمین را یک دور کامل بپیماید.^[۱۳۳] تا ۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۰ روی هم رفته ۴۸۷ تن توانسته‌اند فضای بیرونی زمین را از نزدیک ببینید و مدار زمین را بپیمایند و دوازده تن آن‌ها هم روی سطح ماه راه رفته‌اند.^[۱۳۴]^[۱۳۵]^[۱۳۶] در حالت عادی تنها انسان‌هایی که در فضا هستند، کسانی اند که در ایستگاه فضایی بین‌المللی کار می‌کنند. هم اکنون کسانی که در ایستگاه کار می‌کنند شش نفر اند که هر شش ماه با افراد تازه جایگزین می‌شوند.^[۱۳۷] دورترین فاصله‌ای که انسان تا کنون به آن سفر کرده‌است ۴۰۰٬۱۷۱ کیلومتری از زمین بوده‌است که در جریان پروژهٔ آپولو ۱۳ در سال ۱۹۷۰ به آن دست یافت.^[۱۳۸]

دیدگاه عمومی به زمین

نخستین عکس گرفته شده از زمین توسط فضانوردان، در پروژهٔ آپولو ۸

نماد اخترشناسی برگزیده شده برای زمین یک صلیب است که پیرامون آن را یک دایره فراگرفته‌است.^[۱۳۹] برخلاف دیگر سیاره‌های سامانهٔ خورشیدی، زمین تنها سیاره‌ای است که انسان‌ها تا سالیان دراز، آن را بدون حرکتِ به گرد خورشید می‌دانستند.^[۱۴۰] باور دیگر دربارهٔ زمین صاف بودن آن بود، بسیاری از مردم تا سالیان دراز چنین می‌پنداشتند که زمین صاف است.^[۱۴۱] اما پس از پیشرفت دانش، این باور با باور گِرد بودن زمین جایگزین شد.^[۱۴۲]

البته در دین اسلام و یهودیت چنین نبوده‌است. در آیه‌هایی از قرآن، زمین به حیوانی متحرک مانند شده^[۱۴۳] ولی در عین حال، قرارگاه آدمیان هم نامیده شده‌است.^[۱۴۴] و یا در آیه‌های دیگری همچون مهد،^[۱۴۵] مهاد،^[۱۴۶] یسبحون^[۱۴۷] و الراجفة^[۱۴۸] زمین را به گهواره‌ای آرام مانند کرده که با وجود حرکت‌های گوناگون همچنان برای سرنشینانش آرام و بی خطر است. در آیین یهود و در تورات هم اشاره‌هایی به حرکت آرام زمین شده‌است.^[۱۴۹]

با ساخت فضاپیماها برداشت کلی انسان از زمین دگرگون شد. امروزه بیشتر مطالعه‌های هواشناسی و داده‌های مربوط به هواکُره، از نمای کلی زمین و نگاه از بیرون به آن، بدست آمده‌است.^[۱۵۰]^[۱۵۱] نتیجه بدست آوردن آگاهی بیشتر از وضعیت زمین کمک کرد تا جنبش‌های حمایت از محیط زیست به راه بیفتند تا مشکلات مربوط به تاثیر انسان بر پیرامون خود و از میان بردن منابع زمین را پوشش دهند.^[۱۵۲]

برخی فرهنگ‌ها زمین را خدا می‌دانستند و ویژه تر آن را یک ایزدبانو فرض می‌کردند. برخی هم آن را خدای مادر یا خدای باروری می‌دانستند. در برخی آیین‌ها بویژه در اسلام و مسیحیت پروتستانی، دربارهٔ آفرینش زمین از سوی خدای یکتا یا خدایان سخن به میان آمده و به صراحت بر راستی آن تاکید شده‌است. اما در میان گروه‌های مذهبی، آیین‌هایی وجود دارد^[۱۵۳]^[۱۵۴]^[۱۵۵] که این مطلب را نپذیرفته‌اند همچنان که برخی از گروه‌های علمی (و نه همه) نیز پدیدهٔ آفرینش را رد کرده‌اند.^[۱۵۶]^[۱۵۷] برای نمونه می‌توان از تقابل آفرینش‌گرایی و تکامل یاد کرد.

منبع: دانشنامه آزاد ویکی پدیا

دسته : مطالب علمی علوم زمین و نفت ,

برچست ها : زمین چیست؟

معادن رویاز بزرگ دنیا

تاریخ انتشار پست : 28 تیر, 1393 بازدید : 147

معادن روباز بزرگ دنیا + تصاویر

معادن روباز (Open-pit mines) تکنیکی در زمینه استخراج سنگ یا فلزات و مواد معدنی دیگر از دل زمین به حساب می‌آید. مخصوصا زمانی که کانی‌ها در نزدیکی سطح زمین قرار گرفته و گسترش زیادی دارند این شیوه بسیار کارآمد است. در ادامه این مطلب ما را همراهی کنید تا شما را با عجیب‌ترین معادن روباز دنیا آشنا کنیم.

پیامد استفاده از این روش زخم‌هایی است که بر چهره زمین نشانده می‌شود. زخم‌هایی که متأسفانه راهی برای درمان آن‌ها وجود ندارد. اما در عین حال همین آثار نیز شگفتی خود را دارند و باعث بهت و حیرت بسیاری می‌شوند.

معدن میرنی (Mirny)، روسیه

این معدن الماس در میرنی واقع در شرق سیبری قرار گرفته است و البته اکنون غیرفعال می‌باشد. این معدن بزرگ‌ترین معدن روباز الماس جهان و دومین گودال بزرگ حاصل از حفاری در جهان به شمار می‌آید. عمق آن در حدود ۵۲۵ متر و قطر آن حدود ۱۲۰۰ متر تخمین زده می‌شود. پرواز بر فراز این معدن برای هلیکوپترها ممنوع می‌باشد. این امر به دلیل حوادث متعددی است که به دنبال جریان هوای رو به پایین در قسمت فوقانی معدن رخ داده که در نهایت منجر به سقوط هلیکوپترها شده است.

معدن دره بینگام (Bingham)، آمریکا

این معدن روباز که در جنوب غربی شهر سالت‌لیک سیتی (Salt lake City) در ایالت یوتا قرار گرفته است به نام معدن مس کنی‌کات (Kennecott) نیز شناخته می‌شود. نام بینگام به نام دو برادری که برای اولین بار این ناحیه را کشف کردند اشاره دارد. این معدن بزرگ‌ترین و عمیق‌ترین گودال حاصل از حفاری حال حاضر جهان می‌باشد. برآورد شده است که تقریبا ۹ کیلومتر عمق این معدن و ۴ کیلومتر پهنای آن است. در سال ۱۹۶۶ این معدن به عنوان اثر تاریخی، دیدنی و ملی این کشور به ثبت رسیده است.

معدن طلای کالگورلای(Kalgoorlie)، استرالیا

معدن کالگورلای که گاهی به نام معادن کال جنوبی نیز شناخته می‌شود بزرگ‌ترین معدن طلای روباز کشور استرالیا به شمار می‌آید. این معدن که شکل کشیده‌ای دارد تقریبا ۳.۵ کیلومتر امتداد، ۱.۵ کیلومتر پهنا و ۵۷۰ متر عمق آن می‌باشد. چنین ابعادی کافی است تا این معدن از فضا هم قابل رویت باشد.

گودال بزرگ (معدن کیمبرلی)، آفریقای جنوبی

این معدن که شامل یک معدن روباز و یک معدن زیرزمینی است در کیمبرلی در آفریقای جنوبی قرار گرفته است و ادعا می‌شود که بزرگ‌ترین گودال کنده شده توسط دست در جهان است. این معدن در سال ۱۸۷۱ افتتاح شده و در ۱۹۱۴ تعطیل شد. عمر این معدن ۴۳ سال بوده و حدود ۵۰ هزار نفر در آن مشغول به کار بودند که با کمک بیل و کلنگ ۲۲.۵ میلیون تن از زمین را جابه‌جا کرده و ۳ میلیون تن الماس را از دل زمین استخراج کردند.

پهنای این معدن ۴۶۳ متر و عمق آن ۲۴۰ متر بود هر چند بعدها ریزش آوار منجر به پر شدن بخشی از معدن شده و عمق آن به ۲۱۵ متر کاهش یافت. در حدود ۴۰ متر آن با آب پر شده و هم اکنون ۱۷۵ متر آن قابل مشاهده است.

معدن الماس دیاویک (Diavik)، کانادا

معدن الماس فعالی که به بزرگ‌ترین قطب اقتصادی این ناحیه تبدیل شده است. از مزایای این معدن می‌توان به ایجاد اشتغال برای ۷۰۰ نفر اشاره کرد. معدن دیاویک به طور سالانه حدود ۱۵۰۰ کیلوگرم الماس تولید می‌کند. این معدن در یک جزیره کوچک ۲۰ کیلومتر مربعی واقع شده که تنها ۲۲۰ کیلومتر از مدار قطب شمال فاصله دارد و در طول زمستان آب‌های اطراف آن به طور کامل یخ می‌بندد.

معدن الماس ا‌کاتی (Ekati)، کانادا

معدن ا‌کاتی اولین معدن سطحی و زیرزمینی الماس در کشور کانادا می‌باشد. این معدن در ۳۱۰ کیلومتری شمال شرقی یلونایف (Yellowknife) و در ۲۰۰ کیلومتری مدار قطب شمال قرار گرفته است.

معدن گرسبرگ (Grasberg)، اندونزی

این معدن بزرگ‌ترین معدن طلای جهان می‌باشد در ضمن رتبه سوم در میان بزرگ‌ترین معادن مس جهان نیز از آن همین معدن است. در سال ۱۹۷۳ به بهره برداری رسیده و ۱۹۵۰۰ کارگر در حال حاضر در این معدن مشغول به کار هستند.

چوکویی کاماتا (Chuquicamata) یا معدن چوکی، شیلی

بزرگ‌ترین معدن مس جهان با توجه به حجم حفاری‌های صورت گرفته معدن چوکی در کشور شیلی می‌باشد. عمق این معدن ۸۵۰ متر بوده که از این نظر رتبه دوم را در میان معادن بزرگ و روباز جهان از آن خود کرده است.

معدن الماس اوداچنایا (Udachnaya)، روسیه

این معدن جزء بزرگ‌ترین معادن الماس کشور روسیه و نیز کل جهان به حساب می‌آید. این معدن در شمال شرقی کشور در ناحیه جمهوری ساخا یا یاکوتیا (Sakha) قرار گرفته است. تخمین زده می‌شود تا کنون این معدن ۲۲۵.۸ میلیون قیراط الماس تولید کرده و حجم تولید سالانه الماس آن ۱۰.۴ قیراط می‌باشد.

معدن اسکوندیدا (Escondida)، شیلی

این معدن مس در صحرای آتاکاما (Atacama) واقع در ناحیه آنتوفاگاستا (Antofagasta) در کشور شیلی قرار گرفته است. در اصل این معدن از دو معدن روباز جداگانه شکل گرفته است. عملیات بهره برداری از این معدن در سال ۱۹۹۰ شروع شده و سالانه یک میلیون تن مس از آن استخراج می‌شود.

در ایران هم معادنی روباز وجود دارند که بعضا جزء بزرگ‌ترین‌های جهان نیز می‌باشند. باهم تعدادی از آن‌ها را مرور می کنیم.
معدن مس سرچشمه

این معدن در ۱۶۰ کیلومتری جنوب غربی کرمان و در ناحیه مرکزی رشته کوه زاگرس قرار گرفته است. از نظر زمین شناسی این معدن روی کمربند جهانی مس قرار گرفته است.

معدن طلای موته

این معدن که در نزدیکی روستای موته و ۵۰ کیلومتری شهرهای دلیجان و گلپایگان قرار گرفته دارای ۹ کانسار طلا دار می‌باشد. هم اکنون سالانه ۲۰۰ کیلوگرم طلا از این معدن به دست می‌آید.

معدن انگوران

معدن سرب و روی انگوران در استان زنجان بزرگ‌ترین تولید کننده سرب و روی ایران و نیز بزرگ‌ترین معدن سرب و روی خاورمیانه است. این معدن دارای بخش روباز و بخش زیرزمینی است که ذخیره بخش روباز این معدن ۸ میلیون تن برآورد شده است.

منبع:zoomit.ir

دسته : مطالب علمی علوم زمین و نفت , مطالب عمومی , آلبوم عکس و تصاویر , معدن , کانی شناسی ,

برچست ها : معدن بزرگ دنیا,معادن روباز

دیاپیریسم Diapirism

تاریخ انتشار پست : 14 خرداد, 1393 بازدید : 225

دیاپیریسم Diapirism

دسته : دانلود مقاله , مطالب علمی علوم زمین و نفت , ژئوتوریسم , زمین شناسی ایران , تکتونیک، ژئوتکنیک و زلزله ,

برچست ها : Diapirism,دیاپیریسم

هیدروژئولوژی کارست ها

تاریخ انتشار پست : 7 خرداد, 1393 بازدید : 210

هیدروژئولوژی کارست ها

دسته : دانلود کتاب , مطالب علمی علوم زمین و نفت , زمین شناسی ایران , رسوب و سنگ رسوب ,

برچست ها : هیدروژئولوژی کارست ها,کارست

stratigraphy استراتیگرافی

تاریخ انتشار پست : 7 خرداد, 1393 بازدید : 249

stratigraphy استراتیگرافی

دسته : مطالب علمی علوم زمین و نفت , آلبوم عکس و تصاویر , رسوب و سنگ رسوب ,

برچست ها : strstigraphy,استراتیگرافی

رسوبگذاری و تکتونیک (انواع حوضه)

تاریخ انتشار پست : 30 اردیبهشت, 1393 بازدید : 289

رسوبگذاری و تکتونیک (انواع حوضه)

حوضه های رسوبی در مفهوم کلی مناطقی هستند که رسوبات می توانند در آن تجمع کرده و ضخامت قابل توجهی را تشکیل دهند که در دوره ی طولانی زمین شناسی حفظ می شوند . به عبارت دیگر محیط رسوبی به بخشی از سطح کره ی زمین اطلاق می گردد که دارای اختصاصات فیزیکی , شیمیایی و بیولوژیکی مخصوص به خود است و با محیط های اطراف خود فرق می کند . حوضه های رسوبی اشکال مختلفی دارند که اغلب آنها محدوده ای کاملا نامنظم دارند . گاهی محلی بدون فرورفتگی مثل دشت های آبرفتی نیز محل تجمع رسوب هستند . اندازه ی حوضه های رسوبی متفاوت است . به طور کلی سه نوع حوضه داریم :

1- حوضه های رسوبی فعال Active Sedimentary basins

2-حوضه های رسوبی غیر فعال In Active Sedimentary Basins

3- حوضه های رسوبی کاملا تغییر شکل یافته که شکل حوضه مشخص نیست مثل کمربندهای کوه زایی

_ در حوضه های فعال , رسوب گذاری صورت می گیرد و فرایندهای رسوبی بر آن ها حاکم است .

_ در حوضه های رسوبی غیر فعال , حوضه تغییر شکل پیدا کرده که این تغییر شکل طوری است که شکل اصلی حوضه تقریبا مشخص است که به وسیله ی رسوبات پر شده است . امروزه حوضه ها

را از روی تکتونیک محلی یا گلوبال و یا موقعیت جغرافیایی تقسیم می نمایند .

تقسیم بندی حوضه های رسوبی بر اساس موقعیت جغرافیایی آن ها

v محیط های غیر دریایی ( قاره ای ) : این نوع محیط ها بر سطح قاره ها و بالاتر از سطح آب دریاها جا می گیرند و شامل محیط های مثل بخچالی , مخروط افکنه , رودخانه , کویری و دریاچه ای می باشند .

v محیط های حد واسط : این محیط ها در سواحل و بین دریا و خشکی قرار می گیرد که شامل دلتاها- پهنه های جزر و مدی و جزایر مدی است .

v محیط های دریایی : که بر اساس عمق , به بخش کم عمق و عمیق تقسیم می شود , شامل ریف ها , مناطق کم عمق و مناطق عمیق است .

طبقه بندی تکتونیکی حوضه ها Tectonic Basin Classification

الف: حوضه های حاشیه های دور شونده

1- حوضه های قاره ای یا فرورفتگی های کم عمق داخل قاره Interior Say Basins

این حوضه ها بر روی پوسته ی قاره ای قرار دارند و به وسیله ی حرکات صفحات و حرکات کششی تشکیل می گردند . فرونشینی در این حوضه ها به دلیل چگالی زیاد یا نازک شدن پوسته است . ( شکل 1 ) در طول پالئوزوئیک حوضه های بیضی شکل در داخل کراتون ها ایجاد شده که رسوبات دریای کم عمق در آن ها دارای ضخامت 1000 متر می باشند . از نظر رسوبات تکتونیک منطقه آن را کنترل می کند . اگر حوضه در درون قاره ی پایدار قرار گرفته باشد مقدار سرعت رسوب گذاری در آن کم است نوع رسوبات به دلیل طی مسافت طولانی از نظر بافتی و کانی شناسی جور شدگی دارند که در این نوع رسوبات بیشتر کوارتز آرنایت است.

اگر حوضه در داخل قاره ی ناپایدار قرار گیرد رسوب گذاری در آن با سرعت زیاد انجام می شود و رسوبات جور شدگی بافتی و کانی شناسی ندارند و بیشتر رسوبات از جنس آرکوز می باشد.

نمونه حوضه های داخل کراتون حوضه ی میشیگان است که تحت تاثیر نازک شدن و فرونشینی در یک کافت است .

حوضه های حاصل از ساختمان های گرابنی و مناطق ریختی

برای تشکیل این حوضه ها در اثر شکستگی یک پلیت واحد اولیه به دو بخش تقسیم می گردد که از یکدیگر جدا می شوند . در این رابطه ابتدا پوسته بالا رفته و از یکدیگر کشیده می شود . سپس یک دره ی باریک به وجود می آید که آن را دره ی گسلی یا ریفت ( Rift Valley ) می گویند . وسط دره ای که در حال گسترش است به طور مستمر به وسیله ی ماگمایی که از مانتو به سمت بالا می آید پر می شود و ماگمای مذکور پس از انجماد به صورت پوسته ی جدید در کف دره شکل میگیرد و در همین راستا قطعات پوسته در راستای گسل های پر شیب لغزش حاصل کرده و کوه های بلوکی را به وجود می آورد . هم چنان که عمل جدا شدن ادامه می یابد حوضه ی گرابنی تشکیل می شود . این حوضه ها می توانند 5 کیلومتر عمق و حدود 50 کیلومتر عرض داشته باشند.

رسوبات این حوضه ها حاصل از رودخانه های وارد شده به حوضه است که می توانند دره های زیر دریایی و فن های زیر دریایی تشکیل دهند . از نمونه های این حوضه کافت شرق آفریقا و نمونه ی دیگر شرق گرینلند هستند .

سیستم گرابن شرق آفریقا

سیستم گرابن در شرق آفریقا از اوایل قرن بیستم توجه زمین شناسان را به خود جلب کرده است . واژه ی ریفت ولی برای اولین بار در سال 1920 جهت توجیه ساختمان های این منطقه گسل خورده در شرق آفریقا مورد استفاده قرار گرفت .

طول کلی این سیستم که از دریای سرخ درشمال شده و تا رودخانه ی زام بیزی در جنوب آفریقا ادامه دارد حدود 3000 کیلومتر را بالغ می شود . این سیستم شامل یک سری ترافهای گرابن مانند و جدا از همی است که هر کدام به تنهایی دارای پهنایی بین 30 الی 60 کیلومتر هستند .

زمین شناسان از زمان های پیش در نوشته های خود معتقدند که دلیل تشکیل این گرابن ها همانا کشیده شدن دو بلوک مجاور است . کف این سیستم از سطح اغلب خشکی ها ی قاره ی آفریقا بالاتر است . لاواهای بازالتی در داخل ریفت دمها را ایجاد می کند و رسوبات حاصل از مناطق مرتفع نهشته های ضخیم کف ریفت ولی را پر می کنند .

فعالیتهای تکتونیکی و ولکانیکی که باعث به وجود آمدن سیستم فعلی ریفت در شرق آفریقا شده است از زمان ائوسن شروع شده که تا زمان حال نیز ادامه دارد .

حوضه ی آلاکوژن Alacogen

آلاکوژن عبارت از فرورفتگی کشیده ای است که بر اثر پیشرفت آب تشکیل شده است ( هافمن 1974 ) . آلاکوژن ها محیط هایی هستند با فرورانش عمیق , گودال های رسوب گذاری سنگ های مرزی که با زاویه ی تند از حاشیه ی صفحه به طرف داخل کراتون ها توسعه پیدا می کنند .

الاکوژنها می توانند در اثر کشش پوسته ای گرابن تشکیل دهند که بعدا دچار فرورفتگی شدند که رسوبات ضخیم را به وجود آوردند که ضخامت رسوبات آن ها از رسوبات حوضه های داخل کراتون ببیشتر است . فعالیت ماگمایی اولیه ی آنها همراه با تشکیل سنگ های آتش فشانی از نوع آلکالن می باشد . سپس ورود دایک ها را در آلاکوژن ها داریم و رسوبات آنها بیشتر کلاسیک , کربناته است . آلاکوژن در محل اتصال های سه گانه در بازوی که سرعت جدایش کم است تشکیل می شود .در این حوضه ها جریان های توربیدایتی باعث تشکیل سانس های رسوبی در آنها می شود که با ورود مواد تخریبی فن های زیر دریایی تشکیل می شود .

حوضهای حاشیه ای کم عمق Margin Say Basins

این حوضه ها در حاشیه ی آب های آزاد قرار دارند مثل خلیج فارس , دریای شمال و باهاماس که شرایط رسوب گذاری درآنها با هم متفاوت است جون که رخساره های رسوبی ایجاد شده تحت تاثیر عواملی مثل مقدار و نوع مواد رسوبی , آب و هوا , تکتونیک و غیره می باشند. اگر در حاشیه ی قاره تکتونیک فعال نباشد مقدار رسوب آواری وارده به حوضه کم بی باشد در نتیجه شرایط برای رسوب گذاری کربناته مناسب است ولی اگر تکتونیک حاشیه فعال باشد به دلیل

ورود مواد تخریبی به حوضه شرایط برای تشکیل کربنات فراهم نمی باشد چون که موجودات تشکیل دهنده ی کربناته به آب زلال و نور کافی نیاز دارند .

حالت فوق را در حوضه ی خلیج فارس داریم . در جنوب حوضه ی خلیج فارس یعنی سواحل قطر و ابوظبی به دلیل این که تکتونیک آرام است و بار رسوبی تخریبی کمتری به حوضه وارد می شود شرایط برای تشکیل رسوبات کربناته فراهم است و امروزه هم رسوبات کربناته در آن تشکیل می شود ولی در شمال حوضه ی خلیج فارس یعنی سواحل ایران , به دلیل فعال بودن تکتونیک منطقه مواد تخریبی زیادی به منطقه وارد شده و رسوبات کربناته تشکیل نمی شود .

حوضه های عمیق اقیانوسی Oceanic Basin & Oceanic sag Basin

حوضه ها نیز در اثر جدایش پلیت ها حاصل می شوند که ابتدا به صورت اقیانوس جوان بوده که با ادامه ی حرکت دو پلیت با گذشت زمان به صورت اقیانوس بالغ در آمدند مثل اقیانوس اطلس کف آن بازالتی بوده که به وسیلهی قشر نازکی از رسوب پوشیده می شود . پهنه های کف اقیانوس اغلب قطعه عطعه شده و در امتداد طول آنها لاواهای بازالتی به طرف بالا آمده و کوه های اقیانوسی را به وجود آورده اند . رسوبات این منطقه بیشتر گل ها و ذرات در حد ماسه است که به وسیله ی جریان توربیدات به آنجا رسیدند و رسوبات در پهلوها و خط راس پشته های میان اقیانوسی تناوبی از رسوبات سیلیسی و پلاژیک می باشند . قسمت غرب آسیای جنوبی که Active margin است بیشتر رسوبات پلاژیوکلاز , خرده ی ولکانیکی است و در قسمت شرق ( سمت اقیانوس اطلس ) رسوبات بیشتر کوارتزی هستند .

حوضه های حاشیه ای کم عمق Margin sag Basin

این حوضه های در حاشیه آبهای آزاد قرار دارند مثل خلیج فارس – دریای شمال و بهاماس که شرایط رسوبگذاری در آنها با هم متفاوت است . چونکه رخساره های رسوبی ایجاد شده تحت تاثیر عواملی مثل مقدار و نوع مواد رسوبی – آب و هوا – تکتونیک و غیره می باشند . اگر در حاشیه قاره تکتونیک فعال نباشد مقدار رسوب آواری وارده به حوضه کم می باشد در نتیجه شرایط برای رسوبگذاری کربناته مناسب است ولی اگر تکتونیک حاشیه فعال باشد بدلیل ورود مواد تخریبی به حوضه شرایط برای تشکیل کربنات فراهم نمی باشد چونکه موجودات تشکیل دهنده کربناته به آب زلال و نور کافی نیاز دارند .

v حالت فوق را در حوضه خلیج فارس داریم در جنوب حوضه خلیج فارس یعنی سواحل قطر و ابوظبی بدلیل اینکه تکتونیک آرام است وبار رسوبی تخریبی کمتری به حوضه وارد می شود شرایط برای تشکیل رسوبات کربناته فراهم است و امروزه هم رسوبات کربناته در آن تشکیل می شود ولی در شمال حوضه خلیج فارس یعنی سواحل ایران بدلیل فعال بودن تکتونیک منطقه مواد تخریبی زیادی به منطقه وارد شده و رسوبات کربناته تشکیل نمی شود .

حوضه های در ارتباط با سابداکشن Subduction Related Basins

این حوضه ها که حاصل برخورد پلیت ها هستند به حوضه های قوسی – گودالی معروف می باشند که در ارتباط با زون های فرورانش هستند . که از نظر رسوب اگر برخورد بین پلیت اقیانوسی و قاره ای باشد رسوبات بیشتر شامل Sandstone-Mudstone می باشد که ماسه سنگ آن از نوع آرکوز است اگر برخورد دو قاره باشد رسوبات بیشتر از دگرگونی ها تشکیل می شوند . این حوضه ها شامل :

گودال اقیانوسی Ocean Trench

این گودال ها نواحی کشیده باریک و عمیقی هستند که عمق آن ها به بیش از 10 کیلومتر می رسد . رسوبات این حوضه رسوبات توربیدات و پلاژیک و خرده های ولکانیکی هستند . در ایران حوضه ی مکران محل ترنچ است که رسوبات آن چین خورده و بالا آمده است که در داخل حوضهای ترنچ گل سنگ ها را نیز داریم .

حوضه ی جلو قوسی For Arc Basin

این حوضه بین قوس های ماگماتیکی و شیب گودال ها قرار می گیرند و به صورت تله رسوبات با ضخامت زیاد را در خود جای می دهند . در داخل حوضه ی جلو قوسی رسوباتی مثل گل های پلاژیک , لیتارنایت های ولکانیکی و کمپلکس های ملانژها را داریم که ملانژها در اثر فعالیت تکتونیکی شدید از مخلوط رسوب و پوسته ی اقیانوسی ایجاد می شوند که در اثر دگرگونی به شیست تبدیل شدند .

حوضه های بین قوسی Iter Arc Basins

این حوضها در روی پوسته ی اقیانوسی بین قوس های باقی مانده و قسمت جلوی قوس های ماگماتیکی قرار می گیرند . رسوبات بیشتر پلاژیک و خرده ها ولکانیکی می باشد .

حوضه های درون قوسی Intra Arc Basins

این حوضهای در زمان شروع حوضه ها بین قوسی تشکیل می شوند ( دیکسون 1976 ) در اثر شکافت موضعی ایجاد می گردند و رسوبات آنها پیروکلاستیک ها , گل های پلاژیک و لجن های سیلیسی می باشند .

حوضهای پشت قوسی Back arc Basins

این حوضه جلوی حوضهی بین قوسی قرار می گیرد. نمونه دریای ژاپن که یک حوضه ی عمیق تحت تراف ماریانا در داخل پلیت فیلیپین درایم . از نظر رسوبی فن های زیر دیایی و ولکانو کلاستیک ها را داریم . رسوبات کربناته پلاژک , توربیدایت , پیروکلاستیک می باشند . عمق حوضه های پشت قوسی به بین 2 تا 5 کیلومتر می رسد . اطلاعات سیستماتیک نشان از طبقات کم پوسته در زیر دریای ژاپن و اقیانوسی بودن پوسته زیر آن دارد . پوسته ی اقیانوسی زیر حوضه های پشت قوسی طبق دو نظریه ایجاد شده اند :

الف ) نظریه تله افتادن Entrapment hypothesis

طبق این نظریه حوضهای پشت قوسی بخشی از لیتوسفر اقیانوسی بوده اند که از یک پلیت لیتوسفر اقیانوسی در اثر به وجود آمدن یک زون سابداکشن جدید جدا شده اند .

ب) نظریه ی جابه جایی جانبی

طبق این نظریه ابتدا یک حاشیه سابداکشن میان پلیت قاره ای و اقیانوسی قرار دارد . بعد از آن زون باریک از لیتوسفر قاره ای در امتداد یک ریفت شروع به جدا شدن خود از مابقی پلیت قاره ای می کند . در محل ریفت گسترش یافته یک پوسته اقیانوسی جدید شکل می گیرد که حالت حوضه ی پشت قوسی را به خود می گیرد .

حوضه های Fore land – Retro Arc

این حوضه ها در اثر بالا آمدن لبه ی کراتون ایجاد شده که لیتوسفر فرو رفتگی ایجاد کرده و این بخش فرو رفته به وسیله ی دانه درشت ملاس پر می شود که این رسوبات خود عامل فرونشینی بیشتر است به دلیل این که این حوضه ها در حاشیه ی نوارهای اروژنی هستند .

اگر زیر حوضه ی پشت جزایر قوسی جزایر قوسی قاره ای باشد Retro Arc را داریم . اگر زیر حوضه ی پشت قوس لیتوسفر اقیانوسی باشد Inter Arc Basin

را داریم . حو ضه ی fore lard بخش جلوی چین خورده گفته می شود مثل جنوب البرز . سازنده های lower redوuper red بخشی از یک حوضه ی fore land است و یا جنوب زاگرس به طرف خلیج فارس که خود خلیج فارس یک حوضه ی فرلند است . رسوبات آنها ابتدا کلاستیک ( ملاس ها ) که با پیشروی دریا آهک ریفی نیز تشکیل می گردد . ضخامت رسوبات در این حوضه ها به 3 الی 6 کلیومتر می رسد . در البرز سازند upper red رسوبات اکثرا از خد ره های رسوبی هستند و از دیگر نمونه های این حوضه می توان به حوضه ی fore land آلپ در آلمان غربی صفحه آمریکای شمالی اشاره نمود .

حوضه های در ارتباط با تصادم Collision-related basins

در این حالت پلیتی که از لیتوسفر قاده ای و اقیانوسی تشکیل شده است به صورت یک پلیت واححد به سمت پلیت قاره ای حرکت می کند که از وسعت اقیانوس کاسته شده و باریک می گردد . رسوباتی که روی پلیت متحرک قرار دارند با شیب تند وارد محل سابداکشن شده و همراه با رسوباتی که مربوط به قاره هاست یک برجستگی به نام گوه های تکتونیکی ( Tectonic wedge ) را تشکلیل می دهند . در نهایت توده های عظیم دو قاره با هم تصادم کرده و باعث چین خوردن و خرد شدن رسوبات ما بین خود می شوند . در این شرایط تحت فشار حاصل از برخورد دو قاره توده هایی از سنگ های دگرگون به وجود می آیند که در میان دو قاره ی به هم متصل شده قرار دارند . سنگ های اخیر که به عنوان درز قراه ای ( Continental Suture ) نام گذاری شدند نوع خاصی از اروژن را اروپا – آسیا به وجود می آورند شامل حوضه های زیر است :

حوضه های Peripheral

این حوضه ها در ارتباط با این درز ( geo suture ) هستند . این حوضه را روی پلیت عادی لیتسفر قاره ای و اقیانوسی که به زیر پلیت قاره ای می رود داریم که عمق آن می تواند از کم عمق تا عمیق متفاوت باشد . نمونه ی این حوضه هند می باشد که رسوبات آن بیشتر تخریبی است که در اثر این ها تشکیل شده است و از نظر رسوبی شامل ماسه سنگ , ماداستون و آهک می باشد .

حوضه های باقی مانده Remnant Basins

این حوضه نیز محصول زمین درز است که کف این حوضه ممکن است اقیانوسی باشد که منشا رسوبات این از چین وتراست ها است که به صورت تخریبی وارد حوضه شده و ایجاد دلتا ها و فن های دریایی را می کنند . از نمونه ی این حوضه می توانیم به حوضه ی بنگال که یک حوضه ی remnant در geo suture هیمالیا می باشد اشاره کنیم . حوضه ها در ارتباط با تصادم .

حوضه های در ارتباط با تصادم ( دو قاره ) Collision –related basins

در اثر برخورد دو قاره نیروها یا استرس هایی ایجاد می شوند که باعث ایجاد زون های چین خورده و تراست می کند که علاوه بر آنها به دلیل نازک شدن پوسته در اثر شکستگی ها بین دو قاره که توام با عمل گسل ها می باشد ایجاد حوضه ی داخل کوهستانی یا Pannonian basin را می نماید که رسوبات خود را از تخریب چین خوردگی های دو طرف خود دریافت می کند و در قسمت جلوی محل چین خورده حوضه ی fore land را داریم که قبلا بحث شده است .

حوضه های در ارتباط گسل های امتدادی Strike slip wrench basins

گسل های امتداد لغز در ضمن جابه جایی با دو عمل همراه هستند . حرکت امتداد لغز همراه با کشش را transtention که با گسل های نرمال و گسل های واگرا dirergent faults و ایجاد فرونشینی subsidiny همراه است . عمل دوم آن حرکت امتداد لغز همراه با فشار که transpretion نامیده می شود باعث تراست شدگی چین خوردگی و بالا آمدگی است. حوضه ی حاصل از این گسل pull-apart می باشد.

حوضه های رسوبی قبل- همزمان – بعد از تکتونیک

Per-Syn-and Post- depositional basins

اصولا حرکات تکتونیکی و فرآیندهای رسوبی به سه طریق عمل می کنند که آن ها عبارتند از :

_حوضه های رسوبی بعد از تکتونیکPot-depositional basins

در این حوضه ها رسوب گذاری زیاد قبل از زمان تکتونیک شکل حوضه را مشخص می کند . به هر حال ارتباط کمی بین حمل و نقل , توزیع و رخساره های این رسوبات و ساختمان تکمیل شده ی حوضه وجود دارد . ارتباط بین رسوب گذاری همزمان با فرونشینی و فرآیند های حاکم بر حوضه می تواند استثناء باشد . تغییرات فاسیس در جهت افقی و ضخامت آن ها ضخامت آنها تقریبا ثابت است .

حوضه های رسوبی همزمان با تکتونیک Syn-sepositional basins

رسوبات تجمع یافته در حوضه تحت تاثیر تکتونیک همزامن با رسوب گذاری قرار می گیرند که در این حوضه فرونشینی متفاوت است. اگر نرخ رسوب گذاری بیش از فرونشینی باشد ضخامت رسوبات در نقاط مختلف حوضه فرق خواهد کرد که ضخامت رسوب به سمت مرکز حوضه افزایش می یابد و فاسیس ها رسوبی حوضه به وسیله تکتونیک کنترل می شوند . اگر سرعت رسوب گذاری از فرونشسنی کمتر باشد حوضه گسترش می یابد و توزیع فاسیس ها متأثر از عمق حوضه خواهد بود .

حوضه های رسوبی قبل از تکتونیک pre-depositinal basins

حرکت تکتونیک سریع قبل از تجمع زیاد که شکل حوضه را ایجاد می کند و حوضه به وسیله ی رسوبات بعد از تکتونیک پر می شود . عمق آب با گذشت زمان در این حوضه کاهش می یابد . فرونشینی به بار رسوب بستگی دارد و حرکت رسوب باعث توسعه ی فاسیسها در جهت افقی و عمودی می شود که اساسا از شکل حوضه متأثر است .

دسته : مطالب علمی علوم زمین و نفت , رسوب و سنگ رسوب , کانی شناسی ,

برچست ها : انواع حوضه,تکتونیک و رسوبگذاری,تکتونیک

بزرگترین زمین لغزش ایران و جهان در تاقدیس کبیرکوه استان ایلام

تاریخ انتشار پست : 29 فروردین, 1393 بازدید : 143

بزرگترین زمین لغزش ایران و دنیا در تاقدیس کبیرکوه استان ایلام

زمین لغزش سیمره، بزرگترین نمونه از این پدیده زمین شناختی است که طی آن توده‌ای با وزن حدود 27 میلیارد تن دچار لغزش شده است.

به گزارش خبرنگار علمی خبرگزاری دانشجویان ایران‌(ایسنا) منطقه ایلام، بر اساس مطالعات زمین‌شناسی، زمین لغزش سیمره در ایلام یک رویداد بی‌همتا در جهان است که گونه‌های زیادی از پدیده‌های لغزش را نمایش می‌دهد و یکی از شگفتی‌های زمین‌شناختی ایران است که از گذشته توجه بسیاری از دانشمندان داخلی و خارجی را به خود جلب کرده است.

این زمین لغزه که به نظر می‌رسد بزرگ‌ترین و گسترده ترین زمین لغزش جهان باشد در فاصله حدود 150 کیلومتری جنوب شرق شهر ایلام در دامنه شمال خاوری کبیرکوه و در آهک‌های سازند آسماری در شهرستان دره شهر در جنوب غربی ایران به وقوع پیوسته است.

دکتر حاجی کریمی، دانشیار دانشگاه ایلام در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا منطقه ایلام، اظهار کرد: این زمین لغزه در سازند آسماری تاقدیس کبیرکوه ایلام اتفاق افتاده است. اطلاعات متفاوتی در مورد زمین لغزه سیمره به عنوان بزرگترین زمین لغزه جهان در منابع مختلف ارائه شده است. یک ارزیابی از ابعاد این زمین لغزه بر اساس نقشه‌های توپوگرافی منطقه به عمل آمده که نشان می‌دهد طول بخشی از کوه کبیرکوه که لغزش یافته حدود 15 کیلومتر، عرض محدوده لغزش یافته (از قاعده کوه تا حداکثر ارتفاع کوه) حدود 2500 متر و ضخامت سازند آسماری در این بخش حدود 300 متر است. با این آمار و ارقام، حجم توده لغزش یافته حدود 11 میلیارد متر مکعب است. چنانچه چگالی متوسط آهک‌های منطقه را 2.5 تن بر متر مکعب در نظر بگیریم، وزن توده لغزش یافته حدود 27 میلیارد تن به دست خواهد آمد.

وی ادامه داد: در شکل‌گیری این زمین لغزه بزرگ عوامل متعددی می‌توانند دخالت داشته باشند.علت وقوع زمین لغزه مذکور، شیب بسیار زیاد لایه‌های زمین، وجود سازند پابده - گورپی در زیر آن، خالی شدن قاعده سازند آسماری به وسیله رودخانه کرخه، عملکرد پدیده کارست در قاعده سازند آسماری و احتمالاً وقوع بارشها و نزولات جوی بسیار زیاد در قبل از وقوع آن بوده است. اعتقاد برخی بر آن است که وقوع یک زلزله باعت وقوع آن و یا شروع حرکت لایه‌های زمین شده است، اما از آنجا که برای وقوع هر زمین لغزه ضرورتاً نیاز به یک زلزله نیست، اما با توجه به حجم عظیم ریزش مصالح سنگی، احتمال می رود که یک زلزله بزرگ در اثر این لغزش عظیم اتفاق افتاده باشد.

این مدرس زمین‌شناسی تصریح کرد: زمان وقوع این زمین لغزه احتمالا به هزاران سال قبل برمی‌گردد و سنی در حدود 11 هزار سال بر اساس سن‌یابی به روش کربن در رسوبات کف دریاچه های تشکیل شده در مواد لغزش یافته منطقی به نظر می‌رسد. به علاوه، زمین لغزه سیمره باعث سد شدن مسیر رودخانه کرخه شده و یک سد طبیعی در پشت آن ایجاد شده است. سد مذکور تا حوالی ساختگاه سد سیمره در حدفاصل دره شهر و بدره گسترش داشته که وجود رسوبات دریاچه‌ای که در محدوده سد سیمره نیز وجود دارند، بیانگر آن است که ضخامت قابل توجهی (بیش از 40 متر) از رسوبات ریزدانه دریاچه‌ای در دشت دره شهر نیز تشکیل شده که نشانگر زمان طولانی تشکیل این دریاچه بوده و این رسوبات هم اکنون حاصلخیزی بالایی دارند.

تصویر ماهواره‌یی از ابرزمین لغزش سیمره

کریمی تصریح کرد: بررسی لرزه خیزی استان ایلام نشان می‌دهد که این استان از پتانسیل لرزه خیزی پایینی برخوردار است. تنها گسل مهم و لرزه خیز که زلزله‌هایی از آن هم اخیرا به طور مرتب اتفاق می‌افتد، گسل فروافتاده زاگرس در حوالی دهلران تا مهران است که لرزه‌های کوچکی را ایجاد کرده است. فاصله این گسل از محدوده زمین لغزه سیمره زیاد (بیش از 70 کیلومتر) است.

این مدرس زمین‌شناسی با بیان اینکه در محدوده زمین لغزه بزرگ سیمره، گسل بزرگ و فعالی گزارش نشده و تنها خرده گسل‌های تاقدیس کبیر کوه وجود دارند، تصریح کرد: احتمال دارد که آستانه شروع زمین لغزه با یک زمین لرزه کوچک ناشی از خرده گسل‌های منطقه‌ یا لرزش‌های ناشی از گسل‌های بزرگی که در فاصله زیاد قرار گرفته‌اند، همراه بوده باشد، اما آنچه مسلم است این است که ریزش 27 میلیارد تن مواد سنگی و پرتاب شدن آنها تا فاصله حدود 20 کیلومتری از محل لغزش، باعث ایجاد یک زمین لرزه بسیار بزرگ (بیش از 6 ریشتر) در زمان وقوع زمین لغزه در منطقه شده است.

منبع:www.isna.ir

دسته : مطالب علمی علوم زمین و نفت , ژئوتوریسم , زمین شناسی ایران , تکتونیک، ژئوتکنیک و زلزله , سنجش از دور و GIS , رسوب و سنگ رسوب ,

برچست ها : تاقدیس کبیرکوه,بزرگترین زمین لغزش ایران,بزرگترین زمین لغزش دنیا,بزرگترین زمین لغزش

دانلود کتاب تکتونیک Tectonics by Damien Closson

تاریخ انتشار پست : 13 فروردین, 1393 بازدید : 158

دانلود کتاب تکتونیک

Tectonics

by Damien Closson

دسته : دانلود کتاب , دانلود جزوه (فارسی و لاتین) , مطالب علمی علوم زمین و نفت ,

برچست ها : Tectonics book,تکتونیک,دانلود کتاب

مکانیسم تشکیل حوضه رسوبیMechanism of Sedimentary Basin Formation

تاریخ انتشار پست : 13 فروردین, 1393 بازدید : 230

مکانیسم تشکیل حوضه رسوبی

Mechanism of Sedimentary Basin Formation

دسته : دانلود کتاب , دانلود جزوه (فارسی و لاتین) , مطالب علمی علوم زمین و نفت , چینه شناسی و فسیل شناسی , رسوب و سنگ رسوب ,

برچست ها : Mechanism of Sedimentary Basin Formation,مکانیسم تشکیل حوضه رسوبی,مکانیسم حوضه

دانلود کتاب سازندهای نواری آهن پرکامبرین

تاریخ انتشار پست : 13 فروردین, 1393 بازدید : 216

دانلود کتاب

سازندهای آهن نواری پرکامبرین

دسته : دانلود کتاب , مطالب علمی علوم زمین و نفت , رسوب و سنگ رسوب ,

برچست ها : آهن نواری,پی دی اف سازندهای آهنی پرکامبرین,دانلود کتاب

دانلود پاورپوینت زمین شناسی دریایی پیام نور

تاریخ انتشار پست : 13 فروردین, 1393 بازدید : 161

دانلود پاورپوینت زمین شناسی دریایی پیام نور

رمز فایل فشرده: www.bookgolden.com

دسته : دانلود کتاب , دانلود جزوه (فارسی و لاتین) , مطالب علمی علوم زمین و نفت ,

برچست ها : پی دی اف زمین شناسی دریایی,کتاب پیام نور,پیام نور,زمین شناسی دریایی,دانلود کتاب

A_to_Z_of_Earth_Scientists.pdf، دانلود کتاب زمین شناسان نامدار جهان

تاریخ انتشار پست : 26 اسفند, 1392 بازدید : 215

دانلود کتاب زمین شناسان نامدار جهان

A_to_Z_of_Earth_Scientists.pdf

دسته : دانلود کتاب , مطالب علمی علوم زمین و نفت , اخبار عمومی , مطالب عمومی , آلبوم عکس و تصاویر ,

برچست ها : A to Z of Earth Scientists.pdf,زمین شناسان مشهور جهان,زمین شناسان نامدار,دانلود کتاب

مراحل ثبت معدن

تاریخ انتشار پست : 26 اسفند, 1392 بازدید : 198

ثبت محدوده های معدنی

مراحل ثبت معدن

1- متقاضى داراى شرايط لازم جهت اخذ پروانه اکتشاف باشد اين شرايط عبارتنداز :

الف- به سن رشد رسيده باشند

ب- جزءکارکنان رسمى دولت در وزارت معادن و فلزات و شرکتها و سازمانهاى تابعه دولتى نبوده ويا يک سال از قطع اشتغال آنها گذشته باشد .

ج- متقاضى حقيقى داراى پروانه اکتشاف نباشد.

د- متقاضى حقوقى تاًيين صلاحيت فنى و مالى از سوى وزارت صنايع و معادن داشته باشد که قبلاً توضيح کامل داده شده است.

ى- جزء موارد زير نباشد

1- نخست وزير، وزيران، معاونين ونمايندگان مجلسين .

2- سفرا، استانداران، شهرداران و نمايندگان انجمن شهر.

3- کارمندان و صاحب منصبان کشورى و شهرداريها و دستگاهاى وابسته به آنها .

4- کارمندان هر سازمان يابنگاه يا شرکت يا بانک يا هرموسسه ديگر که اکثريت سهام يا اکثريت منافع يا مديريت يا اداره کردن يا نظارت آن متعلق به دولت يا شهرداريها و يا دستگاه هاى وابسته به آنها باشد .

5- اشخاصى که به نحوى از انحاء از خزانه دولت يا مجلسين يا موسسات مذکوردربالا حقوق يا مقررى يا حق الزحمه يا پاداش ويا امثال آن بطور مستمر (به استثناى حقوق بازنشستگى و وظيفه و مستمرى قانونى ) دريافت ميدارند .

6- مديران و کارکنان بنگاههاى خيريه اى که از دولت يا از شهرداريها کمک مستمر دريافت ميدارند .

7- شرکتها و موسساتى که 5% يا بيشتر سهام يا سرمايه يا منافع آن متعلق به يک نفر از اشخاص مذکور در فوق يا بيست درصد يا بيشتر سهام يا سرمايه يا منافع آن متعلق به چند نفر از اشخاص مذکور در فوق باشد و يا اينکه نظارت و يا مديريت ويااداره و يا بازرسى موسسات مذکور با آنها باشد به استثناى شرکتها و موسساتى که تعداد صاحبان سهام آن 150 نفر يا بيشتر باشد مشروط بر اينکه هيچ يک از اشخاص مذکور در فوق بيش از 5% از کل سهام آن را نداشته و نظارت يا مديريت يااداره ويا بازرسى ان با اشخاص مذکور در فوق نباشد .

8- شرکتهائى که اکثريت سهام يا سرمايه يا منافع آنها متعلق به شرکتهاى مندرج در بند 7 باشد .

9- پدر و مادر و خواهر و برادر وزن و شوهر و اولاد بلافصل وعروس و داماد و اشخاص مندرج در اين قانون همچنين شرکتها و مؤسساتى که اقراباء فوق الذکر به نحوى مندرج در بند 7 و 8 در آن سهيم ويا داراى سمت باشند.

2- منطقه مورد درخواست آزاد باشد:

وزارت معادن و فلزات پس از تطبيق محدوده مورد درخواست با کالک مربوط، در صورت آزاد بودن تمام يا قسمتى از محدوده مورد تقاضا، محدوده مورد درخواست را در آن قسمت آزاد به نام متقاضى حفظ مى کند و ظرف مدت مقرر مشخصات محدوده ثبت شده را به متقاضى ابلاغ مى نمايد.

تعريف محدوده آزاد:

محدوده آزاد محدوده اى است که جهت انجام امور اکتشافى و يا بهره بردارى ثبت نشده باشد

مرحله پنج: اعلام بلامعارض بودن محدوده :

پس از بررسى مدارک متقاضى و در صورتى که محدوده مورد درخواست جهت صدور پروانه اکتشاف بلامعارض باشد، اداره کل معادن و فلزات حداکثر ظرف مدت 7 روز ادارى طى نامه اى به شخص متقاضى اعلام مى دارد که تمام يا بخشى از محدوده مورد درخواست بلامعارض بوده و صدور پروانه اکتشاف براى آن از سوى اداره کل بلامانع مى باشد. معادن بلامعارض به معادنى اطلاق مى شود که فاقد بهره بردارى بوده و يا واگذارى آن از نظر قانون معادن معنى نداشته باشد نمونه نامه اى که از طرف اداره کل و فلزات به متقاضيان درخواست پروانه اکتشاف داده مى شود در زير آورده شده است.

مرحله شش: مدارک مورد نياز بعد از بلامعارض بودن:

پس از دريافت نامه بلامعارض بودن منطقه مورد درخواست فوق، متقاضى حداکثر ظرف مدت 2 ماه موارد زير را تهيه و به سازمان صنايع و معادن تسليم نمايد.

1- تکميل و ارائه تعهد نامه مربوط به انجام عمليات اکتشاف طبق اصول فنى و رعايت ضوابط و شرايط وزارت صنايع و معادن.

2- معرفى مسئول فنى مورد تائيد سازمان جهت هدايت عمليات اکتشافي.

براى توضيح بيشتر مطالب فوق نياز به تعريف چند اصطلاح مى باشد.

نکته 1: مسئول فنى عمليات کسى است که اداره کليه امور فنى معدن به عهده اوست و توسط دارنده پروانه عمليات از ميان افراد واجد شرايط انتخاب و به وزارت صنايع و معادن معرفى مى شود

نکته 2: در مواردى که دارنده پروانه عمليات شخصا صلاحيت لازم براى قبول مسئوليت فنى معدن را داشته باشد، مى تواند مسئوليت فنى معدن را به عهده گيرد.

نکته 3: ضوابط و حدود صلاحيت مسئولين فنى معادن تا تصويب و ابلاغ نظام مهندسى معدن و آيين نامه مربوط، توسط وزارت صنايع و معادن تعيين و مسئولين ايمنى و حفاظت از طريق وزارت کار و امور اجتماعى با هماهنگى وزارت صنايع و معادن انتخاب مى شوند.

نکته 4: عمليات معدنى بايد تحت نظر مسئول فنى و مسئول ايمنى و حفاظت در معادن (با نظارت سازمان استانها) انجام گيرد. تشخيص موارد استثنا به عهده وزارت صنايع و معادن مى باشد.

نکته 5: مسئولين فنى که صلاحيت آنها از طرف وزارت کار و امور اجتماعى تائيد شود مى توانند همزمان مسئول ايمنى و حفاظت در معادن را بر عهده گيرند.

مرحله هفت: اقدامات سازمان بعد از بلامعارض بودن

جهت تسريع در امر اکتشاف ذخاير معدنى بهتر است سازمان بعد از اعلام بلامعارض بودن منطقه مورد نظر جهت اکتشاف نسبت به استعلامات مورد نياز از دستگاههاى اجرائى مربوط اقدام نمايد. اين اقدام سازمان صنايع و معادن باعث مى شود که در امر اکتشاف تسريع گردد. و حتى اگر متقاضى از ادامه عمليات اکتشاف منصرف گردد و يا به هر دليل ديگر عمليات اکتشاف فوق در منطقه مورد نظر براى متقاضى متوقف شود، استعلامات فوق براى درخواستهاى بعدى از آن منطقه قابل استفاده بوده و در تسريع امر اکتشاف منطقه بسيار موثر خواهد بود.

استعلامات فوق عبارتند از:

نسبت به حريمهاى قانونى مربوط به آنها

- مناطق موضوع بند (الف) ماده (3) قانون حفاظت و بهسازى محيط زيست مصوب 1353 و اصلاحيه هاى تصويب شده آن

- رعايت قانون حفاظت و بهره بردارى از جنگلها و مراتع کشور مصوب سال 1346 و اصلاحيه هاى بعدى آن

- قانون حفظ کاربرى اراضى زراعى و باغها مصوب سال 1374

نکته1: دستگاههائى اجرائى مربوط مکلفند حداکثر ظرف چهار ماه نسبت به استعلام وزارت صنايع و معادن در موارد فوق اعلام نظر نمايند. عدم اعلام نظر در مهلت مقرر به منزله موافقت دستگاههاى مزبور براى اجراى عمليات فوق تلقى مى شود.

نکته2: در صورتى که اخذ مجوزهاى لازم از ارگانهاى ذير بط نياز به پيگيرى داشته باشد متقاضى موظف به همکارى است. البته لازم به توضيح مى باشد که اين پيگيرى در صورتى است که ارگان ذيربط درخواست همکارى را به صورت کتبى از سازمان صنايع و معادن نموده باشد.

مرحله هشت: نحوه عمليات ميله گذارى

پس از اينکه متقاضى طى نامه اى تعهد نامه مربوط به انجام عمليات اکتشافى و معرفى مسئول فنى مورد تائيد را به سازمان صنايع و معادن تسليم نمود، طى همان نامه مى بايست درخواست ميله گذارى را نمايد. سازمان صنايع و معادن حداکثر ظرف (2) ماه از تاريخ دريافت مدارک فوق با بررسى مدارک و اسناد ارائه شده و با رعايت استعلامات مربوطه، نسبت به انجام ميله گذارى اقدام مى نمايد.

نکته 1: با توجه به ماده 24 قانون معادن، و ماده 8 آيين نامه اجرائى، عمليات ميله گذارى نياز به اخذ استعلاماتى دارد و با توجه به همين مواد متقاضى مى بايست حداکثر ظرف 2 ماه مدارک مربوط به تعهد نامه و معرفى مسئول فنى مورد تائيد را به سازمان تحويل دهد که سازمان موظف است حداکثر ظرف 2 ماه از تاريخ دريافت مدارک فوق، اقدام به ميله گذارى نمايد. در اين حالت اگر دستگاههاى اجرائى ظرف 4 ماه جواب استعلام ها را ندهند. سازمان صنايع و معادن عدم اعلام نظر را به منزله موافقت دستگاههاى مزبور تلقى خواهد نموده، و لذا حداکثر زمان مورد نياز براى شروع عمليات ميله گذارى 4 ماه پس از اقدام سازمان صنايع و معادن نسبت به اخذ استعلامات خواهد بود.

جهت اجراى عمليات ميله گذارى نياز به حضور افراد زير مى باشد.

- حضور متقاضى يا نماينده وى

- حضور مسئول فنى عمليات

- حضور نماينده سازمان صنايع و معادن جهت اجراى عمليات ميله گذارى

نکته 2: انجام عمليات ميله گذارى محدوده اکتشافى به درخواست متقاضى بوده و تنها ارگانى که مجوز اجراى عمليات ميله گذارى دارد سازمانهاى صنايع و معادن استانهاى مربوط مى باشند.

بنابراين هيچ شخصى راسا نمى تواند اقدام به عمليات ميله گذارى نمايد.

نکته3: سازمان صنايع و معادن پس از بررسى مدارک و اسناد ارايه شده و در صورت نداشتن نواقص، اجازه تهيه طرح اکتشاف بنام متقاضى صادر مى نمايد.

نکته4: در فرم دستور العمل اعلام بلامعارض بودن و فرم اجازه تهيه طرح اکتشاف نيز داده شده است که از نظر آيين نامه و قانون معادن صحيح نيست.

مرحله نه: اعلام اجازه تهيه طرح اکتشافى :

با توجه به مطالب فوق سازمان صنايع و معادن پس از بررسى مدارک و اسناد ارايه شده و بعد از انجام ميله گذارى نسبت به اجازه تهيه طرح اکتشافى به نام متقاضى اقدام مى نمايد.

متقاضى مکلف است حداکثر ظرف 2 ماه پس از انجام عمليات ميله گذارى نسبت به تهيه طرح اکتشاف در قالب دستور العمل هاى ارايه شده از سوى وزارت صنايع و معادن اقدام نمايد.

در غير اين صورت حق تقدم او از بين خواهد رفت

دستور العمل طرح اکتشافى مواد معدنى مختلف :

دستور العمل طرح اکتشافى براى مواد معدنى طبقه (1) سنگهاى تزئينى و نما، فلزى و غير فلزى متفاوت مى باشد. بنابراين دستور العمل تهيه طرح اکتشافى جهت دريافت پروانه اکتشافى براى مواد معدنى مختلف را در زير شرح مى دهيم

دستور العمل طرح اکتشافى مواد معدنى فلزى و غير فلزى :

عمليات طرح اکتشافى براى دريافت پروانه اکتشافى مواد فلزى شامل دو مرحله مى باشد:

الف – مرحله اکتشاف عمومى: اين مرحله شامل موارد ذيل است:

1- تهيه نقشه زمين شناسى XXXXXX و XXXXXXX در محدوده پروانه اکتشاف، بنحوى که در اين نقشه، با توجه به مقياس مطالعه، واحدهاى سنگى، زونهاى دگرسانى و سيستم هاى گسلى تفکيک ، و شيب و امتداد لايه ها و گسله ها، محل نمونه ها و گسترش زون کانه سازى،‌مشخص شده باشند. ضمنا نقشه در حاشيه، داراى راهنماى کامل و برش زمين شناسى باشد.

2- نمونه بردارى از رخنمون ماده معدنى، به روش شيارى يا تکه اى و يا به صورت سيستماتيک و بر حسب ضرورت از طريق حفر ترانشه يا گمانه.

3- انجام آزمايشات شيميايى (جذب اتمى و X.R.F) کانى شناسى X.R.D و مطالعات پتروگرافى و مقاطع صيقلى، بر روى نمونه هاى اخذ شده به تعداد مورد نياز و بر حسب نوع ماده معدني.

4- تعبير و تفسير نتايج به دست آمده و تعيين محدوده يا محدوده هاى مناسب، جهت انجام اکتشافات و مرحله تفصيلي.

5- ارائه گزارش پايانى مرحله اکتشاف عمومى شامل چکيده، مقدمه، موقعيت جغرافيايى، زمين شناسى ناحيه اى، زمين شناسى ساختمانى و تکتونيک منطقه مورد مطالعه، ماگماتيزم و آلتراسيون، ويژگى هاى زمين شناسى و معدنى زون کانه سازى، ذخيره زمين شناسى و عيار تقريبى ماده معدنى نتيجه گيرى و پيشنهادات.

تعيين زمان انجام اين مرحله بر حسب فصل کارى مفيد و موقعيت جغرافيايى، به عهده سازمان مربوطه است.

ب – مرحله اکتشاف تفصيلى: در اين مرحله، عمليات اکتشافى در محدوده يا محدوده هاى داراى کانه سازى به صورت ذيل مى باشد:

1- تهيه نقشه توپوگرافى – زمين شناسى 500/1 ( برحسب مورد و ضرورت) در محدوده کانه سازى بنحوى که در آن با توجه به مقايس نقشه، واحدهاى سنگى،‌ زونهاى دگرسانى، رگه ها يا زونهاى کانه دار و سيستم هاى گسلى، تفکيک و شيب و امتداد لايه ها، رگه ها ، گسله ها و اثرات آنها بر روى کانه سازى، محل حفريات و نمونه ها، و گسترش زون کانه سازى مشخص شده باشند. ضمنا نقشه در حاشيه داراى راهنماى کامل و برش زمين شناسى باشد.

2- حفر گمانه، ترانشه يا چاهک اکتشافى و انجام نمونه گيرى سيستماتيک در امتداد آنها با توجه به نوع ماده معدنى و برداشت زمين شناسى حفريات اکتشافي.

3- انجام آزمايشات شيميايى (جذب اتمى و X.R.F ) کانى شناسى X.R.D و مطالعات پتروگرافى و مقاطع صيقلى، بر روى نمونه هاى برداشته شده به تعداد مورد نياز و بر حسب نوع ماده معدني.

4- تعيين تغييرات عيار عناصر مفيد همراه و درصد عناصر مضر همراه.

5- برداشت يک يا چند نمونه شاخص (Representative Sample) از زون کانه سازى قابل بهره بردارى جهت انجام آزمايشات تکنولوژى در مقياس آزمايشگاهى و بر حسب ضرورت نيمه صنعتي.

6- بلوک بندى و تعيين ذخيره ممکن و احتمالى با ذکر روش محاسبه.

7- کليات روش استخراج و بهره برداري.

8- انجام مطالعات فنى و اقتصادى مقدماتى بر روى کانسار و تعيين قيمت تمام شده ماده معدني.

9- تعيين ماشين آلات نيروى انسانى و مواد ناريه مورد نياز و هزينه عمليات اکتشافى به تکفيک در هر مرحله.

10- بررسى تاثير اقتصادى و اجتماعى اجراى طرح در منطقه

11- ارائه گزارش پايانى شامل چکيده، مقدمه، موقعيت جغرافيايى، زمين شناسى محدوده کانه شناسى، تکنونيک، ماگماتيزم و دگرسانى، ويژگى هاى زمين شناسى و معدن زون کانه سازى، شرح عمليات اکتشافى انجام شده، تعيين عيار ميانگين و ذخيره قطعى، ممکن. احتمالى کانسار، نتيجه گيرى و پيشنهادات با توجه به موارد فوق.

دستور العمل طرح اکتشافى مواد معدنى طبقه1 :

طرح اکتشافى مواد معدنى طبقه 1:

نظر به اينکه اکتشاف مواد اوليه معدنى طبقه 1 در محدوده اى به گسترش حداکثر 6 کيلومتر مربع صورت مى گيرد لذا انجام عمليات اکتشافى مقدماتى و تهيه نقشه هاى زمين شناسى XXXXXXXX يا XXXXXXX در اين محدوده ها لزومى نداشته فقط يک پى جويى اوليه و تعيين محدوده مناسب جهت انجام اکتشافات تفصيلى صورت مى گيرد. مراحل مختلف عمليات اکتشافى در مرحله تفصيلى در محدوده انتخاب شده به شرح زير خواهد بود:

1- تهيه نقشه توپوگرافى – زمين شناسى XXXXX يا XXXXXX يا XXXXXXX يا XXXXX از محدوه مناسب، به نحوى که در آن واحدهاى سنگى و گسلها، با توجه به مقايس نقشه، تفکيک و شيب و امتداد لايه ها و گسله ها، محل نمونه ها و گسترش ماده معدنى، مشخص شده باشند. ضمنا نقشه در حاشيه، داراى راهنماى کامل و برش زمين شناسى باشد.

2- احداث جاده دسترسى به ماده معدنى و باطله برداري.

3- ايجاد سينه کار.

4- برداشت يک يا چند نمونه از کانسار و انجام آزمايشات شيميايى فيزيکى پتروگرافى و کانى شناسى X.R.D بر روى آنها، بر حسب نوع ماده معدني.

5- تعيين تغييرات عيار عناصر مفيد همراه و درصد عناصر مضر همراه.

6- برداشت يک يا چند نمونه از کانسار و انجام آزمايشات تکنولوژى اوليه بر روى آنها.

7- بلوک بندى مکاده معدنى با در نظر گرفتن کيفيت و شرايط استخراج و تعين ذخيره قطعى، عيار ميانگين ماده معدنى، ذخيره ممکن و احتمالى، با ذکر روش محاسبه.

8- انجام مطالعات فنى و اقتصادى اوليه و تعيين قيمت تمام شده ماده معدني.

9- تعيين ماشين آلات، نيروى انسانى و مواد ناريه مورد نياز و برآورد هزينه هاى انجام شده.

10- ارائه گزارش پايانى شامل چکيده، مقدمه، موقعيت جغرافيايى، زمين شناسى ناحيه اى، زمين شناسى محدوده مورد مطالعه، تکتونيک، ويژگى هاى زمين شناسى و معدنى کانسار، شرح عمليات اکتشافى، محاسبات ذخيره، نتيجه گيرى نهايى با توجه به کليه موارد فوق

دستور العمل طرح اکتشافى سنگ تزئينى و نما

طرح اکتشافى سنگ هاى تزئينى و نما

نظر به اين که اکتشاف سنگهاى تزئينى، در محدوده اى به گسترش حداکثر 4 کيلومتر مربع صورت مى گيرد لذا انجام عمليات اکتشافى عمومى و تهيه نقشه هاى زمين شناسى XXXXX يا XXXXXX در اين محدوده ها لزومى نداشته، فقط يک پى جويى اوليه و تعيين محدوده مناسب، جهت انجام اکتشافات تفصيلى صورت مى گيرد. مراحل مختلف انجام عمليات اکتشافى، در مرحله تفصيلى، به شرح زير خواهد بود:

1- تهيه نقشه توپوگرافى – زمين شناسى يا XXXXX يا XXXXXX از محدوده مناسب، به نحوى که در آن واحدهاى سنگى و گسلى، با توجه به مقياس نقشه، تفکيک و شيب و امتداد لايه ها و گسله ها، محل نمونه ها نمايش داده شوند. ضمنا نقشه در حاشيه، داراى راهنماى کامل و برش زمين شناسى باشد.

2- انجام مطالعات در زه نگارى، تعيين شيب و امتداد درزه ها، انواع سيستم هاى درزه و نحوه پراکندگى و يا تراکم درزه ها.

3- برداشت يک يا چند نمونه از ماده معدنى و انجام آزمايشات پتروگرافى، شيميايى، فيزيکى (مقاومت فشارى و خشمى، ضريب جذب رطوبت، وزن مخصوص) کانى شناسى X.R.D بر روى آنها.

4- احداث جاده دسترسى به ماده معدنى و باطله برداري.

5- ايجاد سينه کار.

6- تهيه يک يا چند کوپ آزمايشى از ماده معدنى و تهيه پلاکهاى استاندارد از آنها و ارزيابى پلاکها از نظر کفيت رنگ، صيقل پذيرى، برش و ساب و اخذ تائيديه از يک سنگبرى معتبر.

7- بلوک بندى ماده معدنى بار در نظر گرفتن تفکيک و شرايط استخراج و تعيين ذخيره قطعى، ذخيره ممکن و احتمالى ماده معدنى،‌با ذکر روش محاسبه.

8- انجام مطالعات فنى و اقتصادى و برآورد هزينه تمام شده ماده معدني.

9- تعيين ماشين آلات، نيروى انسانى و مواد ناريه مورد نياز (در صورت لزوم) و برآورد هزينه هاى انجام شده.

10- ارائه گزارش پايانى شامل چکيده، مقدمه، موقعيت جغرافيايى، زمين شناسى ناحيه اى، زمين شناسى محدوده مورد مطالعه، تکتونيک و درزه نگارى، ويژگى هاى زمين شناسى و معدنى ماده معدنى، عمليات اکتشافى انجام شده، محاسبات ذخيره و نتيجه گيرى نهايى با توجه به موارد فوق.

نمونه طرح اکتشافى

1- تهيه نقشه توپوگرافى – زمين شناسى 5000/1 (بر حسب مورد و ضرورت) در محدوده کانه سازى بنحوى که در آن با توجه به مقياس نقشه واحدهاى سنگى، زونهاى دگرسانى، رگه ها يا زونهاى کانه دار و سيستم هاى گسلى، تفکيک و شيب و امتداد لايه ها، رگه ها، گسله ها و اثرات آنها بر روى کانه سازى، محل حفريات و نمونه ها، و گسترش زون کانه سازى مشخص شده باشند. ضمنا نقشه در حاشيه، داراى راهنماى کامل و برش زمين شناسى باشد.

3- انجام آزمايشات شيميايى (جذب اتمى و X.R.F ) کانى شناسى X.R.D مطالعات پتروگرافى و مقاطع صيقلى، بر روى نمونه هاى برداشته شده به تعداد مورد نياز و بر حسب نوع ماده معدني.

4- تعيين تغييرات عيار عناصر مفيد همراه و درصد عناصر مضر همراه.

6- بلوک بندى و تعيين ذخيره ممکن و احتمالى با ذکر روش محاسبه.

7- کليات روش استخراج و بهره بردارى:

8- انجام مطالعات فنى و اقتصادى مقدماتى بر روى کانسار و تعيين قيمت تمام شده ماده معدني.

9- تعيين ماشين آلات، نيروى انسانى و مواد ناريه مورد نياز و هزينه عمليات اکتشافى به تفکيک در هر مرحله.

10- بررسى تاثير اقتصادى و اجتماعى اجراى طرح در منطقه.

منبع: www.gsinet.ir

دسته : مطالب علمی علوم زمین و نفت , مطالب عمومی , سنجش از دور و GIS , نقشه ها , معدن , کانی شناسی ,

برچست ها : مراحل ثبت معدن,ثبت معدن

"میکروفاسیس سنگهای کربناته Microfacies of carbonate rocks

تاریخ انتشار پست : 17 بهمن, 1392 بازدید : 268

"میکروفاسیس سنگهای کربناته"

Microfacies of carbonate rocks

دسته : دانلود کتاب , مطالب علمی علوم زمین و نفت , چینه شناسی و فسیل شناسی , رسوب و سنگ رسوب ,

برچست ها : flugel,Microfacies of carbonate rocks,فلوگل,میکروفاسیس سنگهای کربناته,سنگهای کربناته,lمیکروفاسیس

دانلود جزوه زمین شناسی ایران

تاریخ انتشار پست : 4 بهمن, 1392 بازدید : 230

دانلود جزوه زمین شناسی ایران

دسته : دانلود جزوه (فارسی و لاتین) , مطالب علمی علوم زمین و نفت , مطالب عمومی , زمین شناسی ایران , چینه شناسی و فسیل شناسی , رسوب و سنگ رسوب ,

برچست ها : دانلود جزوه زمین شناسی ایران,زمین شناسی ایران,دانلود جزوه,دانلود

دانلود pdf پتروگرافی دیاژنز کربناتها

تاریخ انتشار پست : 3 بهمن, 1392 بازدید : 219

دانلود پی دی اف پتروگرافی دیاژنز کربنات

دسته : دانلود جزوه (فارسی و لاتین) , مطالب علمی علوم زمین و نفت ,

برچست ها : پتروگرافی دیاژنز کربنات,کربنات,دیاژنز,پتروگرافی,دانلود پاورپوینت,دانلود

	تبلیغات	X
سفارش بک لینک آموزش ارز دیجیتال ابزار بتادیومی خرید بک لینک قوی صرافی ارز دیجیتال خرید تتر خدمات سئو سایت چاپ ساک دستی پارچه ای چاپخانه قزوین چاپ ماهان techtip تراوین

موضوعاتCategory

محبوب ترین مطالبMost visited Postss

ارشیو وبلاکArchived blog

لينك هاي روزانهDaily Links

صفحات جداگانهExtra Pages

نظرسنجیPoll

کدهای اختصاصیCode

کدهای اختصاصیSite Statistics

تصاویر کانی ها با نور پلاریزان و بدون پلاریزان

لایه های زمین

زمین

فرگشت زندگی

آینده

ساختار و سازهٔ زمین[ویرایش]

شکل

ساختار شیمیایی

ساختار درونی

گرما

صفحه‌های زمین‌ساخت

سطح

آب‌کُره یا هیدروسفر

هوا کُره

آب و هوا

هواکُرهٔ بالایی

گرم شدن زمینهم‌سنجی سیاره‌های سامانهٔ خورشیدی با تعدادی از ستاره‌های مشهور:

میدان مغناطیسی

حرکات چندگانه زمین

حرکت انتقالی زمین به دور خورشید

حرکت وضعی

حرکت رقص محور

سرعت حرکت محوری زمین به دور خود

چرخش زمین به دور خودش

زیست‌پذیری

زیست‌کُره

جغرافیای انسانی

دیدگاه عمومی به زمین

Tectonics

by Damien Closson

ثبت محدوده های معدنی

موضوعات
Category

محبوب ترین مطالب
Most visited Postss

ارشیو وبلاک
Archived blog

لينك هاي روزانه
Daily Links

صفحات جداگانه
Extra Pages

نظرسنجی
Poll

کدهای اختصاصی
Code

کدهای اختصاصی
Site Statistics