GaPs.ir - Geology and Petroleum Science - آرشیو 1392/12

کاربرد آناليز خوشه اى چند متغيره داده هاى لاگ در تعيين رخساره هاى الکتريکى و زون بندى مخازن نفتى، با مثالى از ميدان مارون

فرايند خوشه بندى

از انجا که عوامل بسيار متعددى در پاسخهاى اين نمودارها موثر است، لذا طبيعى است که پاسخ يک ابزار در برابر رخساره اى خاص در موارد گوناگون تا حدى متفاوت باشد هرگاه به جاى يک لگ از مجموعه لاگها استفاده گردد تا همزمان خصوصيات بيشترى به يک رخساره خاص تعلق کيرد، پاسخهاى مجموعه ابزارها به مراتب پيچيده تر مى گردد تا آنجا که چشم انسان قادر به تقسيم بندى رخساره ها نخواهد بود. براين اساس تجزيه و تحليل دقيق داده ها با روشهاى آمارى و گروه بندى آنها در دسته هاى جدا، اجتناب ناپذير است.
روشى که دراين مقاله مورد استفاده قرار مى گيرد، براساس گروه بندى داده هايى است که پاسخهاى لاگ آنان حداکثر نزديکى به يکديگر را داشته و لذا بيشترين همسانى ( homegeneity) را نشان ميد هند طبيعى است که اين داده ها مى توانند در رخساره اى خاص قرار گيرند و اين رخساره به وسيله زمين شناسى تفسير گرديده و خصوصيات آن بيان گردد. براى محاسبه اين نزديکى ، قرائتهاى لاگ به عنوان مشاهده و ليه لاگهاى مورد استفاده به عنوان ارزش مشاهده مورد استفاده قرار مى گيرند. روشهاى مختلفى براى محاسبه فاصله وجود دارد که در اين مقاله از روش City Block (از روشهاى موجود در نرم افزار مت لب ) استفاده مى گردد. اين روش در داده هاى به کار رفته بهترين ضريب همبستگى را نشان ميد هد. هرگاه تعداد I قرائت وجود داشته و j لاگ به آن نسبت داده شود.
درستونى از قرائتهاى لاگ از 1 تا m فاصله براى تمام زوج نقاط محاسبه مى گردد. به عبارت بهتر هرگاه y را پاسخ محاسبه فوال بدانيم، آرايش آن به صورت زير خواهد بود :

Y=d(1,1),d(1,2),d(1,3), … ,d(1,m),d(2,3),d(2,4), …,d(m-1,m)
که در آن d فاصله و عددها نشان دهنده قرائتهاى لاگ مى باشند. در فرايند آناليز خوشه اى ، کوچکترين فواصل براى تشکيل خوشه به يکديگر متصل مى گردند. خوشه هاى مراتب پايينتر به نوبه خود به يکديگر متل شده و خوشه بزرگترى را تشکيل مى دهند تا آنجا که تمامى داده ها تبديل به يک خوشه بزرگ مى گردند. مى توان به سادگى کوچکترين قرائتهاى لاگ را در دو خوشه براى اتصال ملاک مقايسه قرار داد. به عبارت ديگر هرگاه قرائت I خوشه P داراى کمترين فاصله با قرائت J خوشه q بود، دو خوشه به يکديگر متصلمى گردند. اما با اين کار از تعداد زيادى از داده ها صرفنظر مى گردد. لذا در اينجا از روش « اتصال مرکزى» استفاده شده است. درا ينروش به جاى حداقل فاصله اعضا، از ميانگين داده هاى يک خوشه به عنوان شاخص خوشه استفاده گرديده و خوشه هايى که داراى حداقل فاصله بين شاخصهاى خود باشند، براى اتصال و تشکيل يک خوشه بزرگتر، کانديد مى گردند.
از آنجا که تعداد داده هاى لاگ بسيار زياد بوده و بررسى اين خوشه ها از روى اعداد به دست آمده امکان پذير نمى باشد، نتايج حاصل از اين محاسبات به وسيله نمودار دندروگرام به نمايش درآمده است. اين نمودار به صورت مجموعه اى از خطوط رسم مى گردد که داده هايى را که در محاسبات فوق صدق مى کنند، به يکديگر متصل مى سازند، تا انجا که تعداد خوشه ها به يکى مى رسد (شکل 2). در اين نمودارها، محور افقى نشان دهنده فاصله محاسبه شده بين خوشه ها است. بايد توجه داشت که در عمل اين فاصله چندان مورد توجه نبوده و قطع شدگى داده ها بيانگر اختلاف گروه هاى مختلف مى باشد. با توجه به توضيحات فوق، طبيعى است که داده هاى همسان به يکديگر متصل دشه و مابين خوشه هايى که با يکديگر اختلاف دارند، فاصله مى افتد.

بايد توجه داشت که خصوصيات سنگها بسيار متفاوت بوده و ما در آناليز لاگها ، همان چيزى را دسته بندى مى کنيم که به وسيله لاگها به دست آمده و از آنجا که ابزارهاى لاگ بسيار حساس هستند، لزومى ندارد که اين رخساره ها کاملاً بر مرزهاى ليتولوژيکى منطبق باشند. اما از آنجا که يکى از موارد عمده تاثيرگذار بر داده هاى لاگ ، ليتولوژى فواصل مختلف مى باشد، لذا انتظار مى رود تا در صورت کاربرد لاگهايى که به طور عمده تحت تاثير ليتولوژى بوده و براى تعيين ليتولوژى به کار ميروند، رخساره هاى به دست آمده از اين فراند تا حد زيادى با رخساره هاى ليتولوژى ( Lithofacies) منطبق باشند. مسأله اى که در اينجا باقى مى ماند آنست که مى تون براى يک نمودار دندروگرام بى نهايت بريدگى (Cutoff) تعريف نموده و از اين رو افراد مختلف مى توانند تعداد رخساره هاى مختلفى را براى يک نمودار در نظر بگيرند، اما مرزهاى تعيين شده تغيير نخواهد کرد و در صورت کاهش عدد بريدگى ، تنها تعداد رخساره ها بيشتر خواهد شد ولى مرزهاى رخساره هاى اصلى ثابت باقى مى مانند.
بحث نتايج حاصل از اعمال روش در ميدان مارون روش آناليز خوشه اى در موارد مختلف با الگوريتمهايى غير از آنچه که در اينجا استفاده گرديده و با استفاده از نرم افزارهاى مخصوص اين کار (مانند C ONISS) ) ، هم بر روى سنگهاى آوارى و هم بر روى کربناتها آزمايش گرديده و نتايج قابل قبولى از آن به دست آمده است (براى مثالGill et al., 1993 ) . در اينجا الگوريتم جديدى از اين فرايند با استفاده از نرم افزار رياضياتى مت لب برنامه نويسى گرديده و مورد آزمايش قرار گرفته تا توانايى آن براى تعيين رخساره هاى لاگ و کاربرد اين رخساره ها مشخص گردد. اين مطالعه مورد بررسى رخساره هاى لاگ سازند آسمارى در يکى از چاه هاى ميدان مارون مى باشد که در کنار اين مطالعه تجزيه و تحليل کاملى از مغزه ها و مقاطع نازک آن نيز صورت گرفته است.
سازند آسمارى در ميدان مارون توسط پژوهشگران شرکت اينترا به لايه ها و زير لايه هايى تقسيم گرديده است. از انجا که اين تقسيم بندى مخزنى تا حد زيادى بر ليتولوژى لايه ها استوار گرديده و بر تقسيم بندى قلى پور ( Cholipour , 1989) نيز منطبق مى باشد (تقسيم بندى قلى پور شامل زيرلايه ها نمى گردد) در اينجا اين تقسيم نبدى مبناى کار قرار گرفته است. خصوصيات ليتولوژى و عمق شروع اين لايه ها در چاه مورد مطالعه در جدول 1 ارائه شده است. لاگهايى که در اين مطالعه مورد بررسى قرار گرفته اند، چهار لاگ بسياررايج LDL, CGR Sonic, و GR مى باشند. کاربرد فراوان اين مجموعه لاگ باعث گرديده تا در اکثر چاههاى نفتى رانده شوند. به منظور نشان دادن درجه اطمينان (reliability) اين روش ، از لاگهاى ليتولوژى استفاده گرديده تا رخساره هاى به دست آمده توسط اين روش با رخساره هاى اينترا انطباق داشته باشند. کليه لاگها در فواصل 15 سانتى مترى قرائت شده و جهت همسان سازى داده ها براى پردازش ، ميانگين داده هاى يک لاگ از هر قرائت کسر گرديده و حاصل بر انحراف معيار داده ها بخش گرديده است.
Z=(V-mean (V))std(V)
که در آن V: ستون قرائتهاى يک لاگ
std: انحراف از معيار
در مرحله بعد داده ها مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته اند. لانگهاى مورد استفاده ، تقسيم بندى رخساره اى و نمودار دندروگرام متناظر در شکل 1 نشان داده شده است. در دندروگرام حاصله هر چه که از چپ به راست حرکت کنيم، شاهد کاهش تعداد خوشه ها و به عبارت ديگر ، رخساره ها خواهيم بود. نمودار افقى نشان دهنده فاصله و محور قائم، نشان دهنده عمق مى باشد . از انجا که در هر زمان تنها تعداد معينى از خوشه ها مورد نظر ما مى باشند، در قسمتى از دندروگرام، اين نمودار بريده مى شود. اين حد را فاصله بريدگى ( Cutoff) مى نامند درشکل فوق ، اين مقدار مساوى 8/0 قرار داد شده است در اين حد بريدگى ، در آسمارى ميانى و بالايى (بالاتر از زير لايه 10/4 ) تعداد 11 رخساره لاگ تعريف گرديده است که 8 عدد از اين رخساره ها دقيقاً بر مرزهاى رخساره هاى اينترا منطبق است. در نتيجه 3 رخساره جديد بر آنها افزوده شده است که با توجه به کلى بودن تقسيم بندى اينترا و تنوع ليتولوژيکى در داخل هر زون ، طبيعى است که استفاده از اين روش با دقت بالاتر ، منجر به بيشتر شدن تعداد رخساره ها گردد. علت به وجود امدن اين رخساره ها ، تقسيم بندى دقيقتر بازه ها و تصحيحات لازم، از موارد تحت بررسى ميباشد.

هرگاه حد بريدگى را کمتر کنيم، شاهد خواهيم بود که کليه مرزهاى ليتولوژيکى بر مرزهاى رخساره هاى لاگ منطبق هستند. اما تعداد رخساره هاى لاگ افزايش مى يابد که اين امر با توجه به تنوع ليتولوژيکى در زونهاى اينترا، دقت بالاى اين داده ها را نشان مى دهد. با توجه به اينکه چاه مورد مطالعه داراى ستونکامل مغزه ازسازند اسمارى است و مى توان دندروگرامرا به راحتى با مرزهاى ليتولوژيکى منطبق ساخت، بهترين حد بريدگى براى اين سازند در اين ميدان براى تطابق با تقسيم بندى اينترا ، عدد 8/0 مى باشد. از انجا که تقسيمات جزئى تر در بخش آسمارى زيرين بجز دربازه 80/40 صورت نگرفته و از آنجا که حاصل اين نوع پردازش تعيين دقيق تغييرات برحسب داده هايلاگهاى ورودى مى باشد، لذا تعداد رخساره هاى تعيين شده توسط اين روش در آسمارى پايينى در حد چشمگيرى بيشتر از تعداد رخساره هاى ليتولوژيکى مى باشد. جهت بررسى دقيقتر رخساره هاى تعيين شده ،آسمارى پايينى با حد بريدگى کمترى مورد بررسى قرار گرفت (شکل 3). در اين حد بريدگى در آسمارى پايينى ، 14 رخساره لاگ از يکديگر تفکيک گرديد. اين رخساره ها از F1 تا F12 نام گذارى شده و دو رخساره ليتولوژيکى توصيف شده توسط اينترا در بازه هاى 80/40 و 60/50 به دليل آنکه به واحدهاى کوچکترى تقسيم نشدند، با نام خود ذکر شدند. دقت شگفت انگيز اين نوع از پردازش در تعيين رخساره ها در اينجا به خوبى نمايان مى شود. خصوصيات اين رخساره ها در جدول 2 ذکر شده است

دانلود کتاب زمین شناسی نفت - دکتر رضایی 

 سئوالات کنکور کارشناسی ارشد زمین شناسی  ۱۳۸۶ الی ۱۳۹۱

سئوالات کنکور کارشناسی ارشد زمین شناسی سال 1391

پاسخ سئوالات کنکور کارشناسی ارشد زمین شناسی سال 1391

سئوالات کنکور کارشناسی ارشد زمین شناسی سال 1390

پاسخ سئوالات کنکور کارشناسی ارشد زمین شناسی سال 1390

سئوالات کنکور کارشناسی ارشد زمین شناسی سال 1389

مجموعه 1

مجموعه 2

پاسخ سئوالات کنکور کارشناسی ارشد زمین شناسی سال 1389

مجموعه 1

مجموعه 2

سئوالات کنکور کارشناسی ارشد زمین شناسی سال 1388

پاسخ سئوالات کنکور کارشناسی ارشد زمین شناسی سال 1388

سئوالات کنکور کارشناسی ارشد زمین شناسی سال 1387

پاسخ سئوالات کنکور کارشناسی ارشد زمین شناسی سال 1387

سئوالات کنکور کارشناسی ارشد زمین شناسی سال 1386

مجموعه 1

مجموعه 2

پاسخ سئوالات کنکور کارشناسی ارشد زمین شناسی سال 1386

مجموعه 1 

مجموعه 2

  انواع تکمیل چاه

تكميل چاه: (Well Completion):

روشهاي تكميل چاه بسيار متفاوت و سليقه اي هستند.  در هر چاهي ايده و طرز كار افراد مختلف براي تكميل چاه متفاوت است.  برنامه تكميل هر چاه پيش از آغاز عمليات حفاري آن شروع شده و تا فرارسيدن تكميل و حتي پس از آن و در هنگام در سرويس قرار گرفتن چاه ادامه مي يابد.  يك برنامه تكميل بايد به گونه اي اجرا شود كه بيشترين توليد را براي مدت زياد با حداقل هزينه ممكن سازد.  پس در نوشتن يك برنامه تكميل چاه دو نكته اساسی بايد مد نظر قرار گيرد :

1- توليد موثر و بهینه سيالات سازند.

2- با آينده نگري در برنامه ريزي هاي آتي، در هزينه ها و عمليات تعمير چاه صرفه جويي كند.

طراحي تكميل چاه Well Completion Design:

اطلاعات جمع آوری شده از مخزن و مکانیک سنگ و موقعیت جغرافیایی چاه، ایده لازم را جهت تکمیل ارائه می کنند.  انتخاب گزينه درست براي تكميل باعث كاهش هزينه ها، افزايش بهره وري، افزايش عمر چاه و مخزن در نتيجه تعميرات كمتر مي شود در نهايت براي تكميل يك چاه مسائل ذيل را بايد عميقاً مورد بررسي قرار داد :

- مناسب ترين روش تكميل براي چاه

- مسير جريان توليد چاه

- انتخاب سيستم تكميل چاه براي بالا آوردن سيال تولیدی

- هزينه تكميل در برابر قدرت بهره دهي چاه

صرفنظر از روش تكميل چاه ممكن است بصورت باز يا جداره گذاري انجام شود انتخاب مسيرهاي جريان مورد نياز و اندازه هاي اين مسيرها نيز بسيار مهم مي باشد منطقي اين است كه هر لايه بهره ده به يك مسير منحصر به خود نياز دارد در صورتيكه دو يا چند لايه بهره ده با فشارها ي متفاوت به چند مسير جهت تولید نیاز دارند همواره این اصل را باید مراعات نمود که هرگز لایه ای متفاوت از لحاظ فشاری را نباید توسط حفاری با هم مرتبط نمود چون منجر به Under Ground Blow Out می شود و جریان صعودی و در جهت تولید نفت به جریانهای زیر زمینی و بی تأثیر درتولید منجر خواهد شد.

تكميل چند مسيره :

سيستم هاي تكميل:                               

پس از آنكه روي مسير يا مسيرهاي جريان تصميم گيري شد يك سيستم تكميل براي بهره برداري طراحي مي شود. سيستم تكميل يك مجموعه از ابزار مختلف است كه هر يك با توجه به نيازهاي ويژه بهره برداري از چاه طراحي شده اند. سيستم هاي تكميل معمولي با استفاده از روش ها و مجموعه ابزار معمولي رانده
مي شود.  طبیعی است هر چه امکانات نصب شده در یک چاه درست تر انتخاب شوند درآینده چاه نقش مهم تری را ایفا نموده و Work Over و نگهداری چاه را راحت تر و کم هزینه تر می نمایند. 

هزينه در برابر قدرت بهره وري:

هزينه هميشه مهم ترين و اساسي ترين عامل در برنامه ريزي تكميل هر چاه است يك چاه فقط در برگيرنده قيمت كالاي بكار رفته در آن نيست بلكه هر نوع ضايعات انساني، تجهيزات، زمان، خسارت ناشي از عدم رعايت كامل ايمني، آسيب ها و زيان هاي ناشي از خوردگي و فرسايش تعمير چاه و اثرات زيان بخش وارد بر محيط زيست را شامل مي شود. هزينه تكمیل همچنين مخارج پيش بيني شده سرويس چاه و تعميرات بهره برداري را در بر مي گيرد.در يك برنامه موفقيت آميز تكميل، هزينه ها با قدرت بهره دهي چاه و توليد نفت موازنه شده و متعادل مي گردد. موازنه حالت بينابيني يك تكميل كم خرج است كه مناسب قدرت بهره وري چاه مي باشد و يك تكميل پرخرج تکمیلی است كه در آن سرمایه ها بخاطر انتخاب هاي غير ضروري هدر شده وميزان درآمد حاصل از سرمايه گذاري انجام شده از طرف شركت نفتي براي چاه جبران نشود. هزينه يك تكميل ايده آل و مناسب نبايد بيشتر از مقداري باشد كه براي فراهم كردن شانس توليد از چاه با بيشترين درآمد، درجه ايمني و در بيشترين مدت و با حداقل تعميرات لازم است. رمز موفقيت در تکمیل بهینه یک چاه بازده كلي آن است نه بزرگي رقم بودجه. هر هزينه زياد هميشه همراه با منفعت بيشتر نيست و هزينه كم نيز به معني پتانسيل كم نيست. موثر بودن هزينه هاي صرف شده در تكميل يك چاه بستگي به خود چاه و آينده آن دارد نه به قيمت آن.  براي مثال سيالات توليد شده از يك چاه که حاوی سیالات خورنده است اگر نفت توليدشده از چاه بتواند هزينه تكميل چاه در برابر خوردگي را تامين نمايد، بايد در آن چاه از اين وسايل قطعاً استفاده شود. اگر سرمايه گذاري زياد بر روي يك چاه كمك مي كند كه از تمام قدرت بهره وري ثابت شده آن استفاده شود بايد هزينه ها پرداخت شود. در صورتی که موازنه صحيحي بين هزينه ها و استعدادها و قدرت بهره دهي پيدا شود چاه مي تواند نتيجه موفقيت آميز داشته باشد.

روش هاي تكميل چاه :

چند روش كلي براي تكميل چاه وجود دارد كه عبارتند از:

- تكميل چاه باز( Open Hole Completion)

- تكميل با لوله جداري و مشبك كاري( Case Hole Completion)

- تكميل با رشته های تكميلي پیشرفته(Completion String)

تكميل چاه باز Open Hole :

ساده ترين روش تكميل روش چاه باز است در اين تکمیل چاه فقط نياز به يك تاج دارد بنابراين هزينه تكميل ناچيز است. رويه جداره چاه، سنگ مخزن مي باشد و جريان سيالات مخزن بدون هيچ مانعي در تمام طول جداره چاه به داخل آن مرتبط بوده و در جريان است. بهرحال تكميل چاه باز عموماً در مخازن كربناته، مستحكم و پيوسته و ضخيم بكار مي رود. در چاههاي اينگونه تكميل شده ايده آل آنست كه سازند آنقدر ضخيم باشد كه بتواند حجم زيادي از سيال را توليد كند قسمت حفره باز نبايد داراي لايه حاوي آب باشد زيرا بر اثر توليد، آب همراه نفت توليدشده و باعث غير استاندارد شدن نفت توليدي مي شود. سنگ مخزن كه ماسه زا باشد نبايد با روش حفره باز تكميل گردد. سنگهاي كربناته شيل دار نيز نبايد با روش حفره باز تكميل شوند چون بعد از مدتي شيل ها ريزش نموده و باعث انسداد چاه مي شوند براي مخازن كربناته شيل دار مشكل را مي توان توسط راندن آستري ( Liner ) و حذف نقاط شيل دار و با حذف سيمان پشت آستري و مشبك كاري در سطح حل نمود و هزينه ها را به حداقل ممكن رساند.

كنترل فشار و ميزان جريان در چاههاي باز ممكن است بسيار مشكل باشد. فرازآوري مصنوعي و انگيزش چاه براي توليد ممكن است بعدها و در طول عمر چاه مسائلي را بوجود آورد كه از مزيت اوليه كم خرج بودن اين تكميل مهمتر باشد و هزينه هاي سنگين تري را موجب گردد در چاه هایی که به روش حفره باز تکمیل می شوند سرعت بالا آمدن مرزهای مشترک آب و نفت در محدوده Heel چاه افزایش چشمگیری می یابد بطوریکه پس  از مدت کوتاهی پس از تولید این خط به حالت منحنی و مخروطی درمی آید هر چه سرعت و حجم تولید بیشتر باشد سرعت بالا آمدن این خط بیشتر می شود به گونه ای که خیلی سریع پدیده Water Coning اتفاق می افتد و برای استمرار تولید باید چاه را مسدود یا از کاهنده مناسب استفاده نمود.  در مورد چاه های دارای کلاهک گازی نیز همین مشکلات وجود خواهند داشت.  سرعت تولید نفت در چاه های حفره باز آنقدر بالاست که آب و گاز جای نفت تولیدی را در ناحیه مرزی می گیرند دانسیته کمتر آب و گاز نسبت به نفت سرعت جایگزینی بیشتری به ایندو می بخشد و در اثر تولید از ضخامت قشر نفتی در ناحیه اطراف چاه کاسته شده و چاه به سمت Workover کشیده می شود.

جهت تأخیر در بروز پدیده هایی چون Gas Coning و Water Coning کم کردن تولید یک راه حل مؤثر است.

- آسیب های سازند به حداقل می رسد.

- هزینه مشبک کاری حذف می شود.

- تفسیر و تحلیل انواع Log راحت تر صورت می پذیرد. از تمام قطر چاه می توان تولید کرد.

            -در این روش به دکل روز کمتری جهت تکمیل نیاز است.

-در کل بسیار ارزانتر از روش های دیگر تکمیل می باشد.

- اگر چاه به آب دهی یا گاز دهی بیفتد کنترل آن مشکل است.

- عملیات اسید کاری یا hydroulic fracturing برای یک قسمت مشخص از سازند فوق العاده مشکل است.

- کشتن چاه و کلاً Stimulation در آن مشکل تر می باشد.

- پدیدة Water Coning با سرعت بیشتری اتفاق می افتد.

با وجود آنكه استفاده از اين روش تكميل در بعضي مواقع معمول است اما تعداد چاههايي كه كلاً با اين ترتيب تكميل مي شوند معدود مي باشند.  اما در بعضی موارد عمیق بودن مخزن و نبود آستری در سایزهای زیر 3-1/2” در سیستم موجود، ناچاراً چاه را به سمت تکمیل حفره باز می برد، گرچه این تکمیل انتخاب مناسبی نیست اما در مخازن با محدوده تولید زیاد و جنس سنگ مخزن مناسب، بهترین انتخاب برای رسیدن به بیشترین تولید می باشد.  این تکمیل  امروزه بیشتر در چاه های گازی و تعداد اندکی از چاه های نفتی بکار گرفته می شود.

تكميل با لوله جداري Cased Hole  :

در اين روش مخزن توسط لوله جداري يا آستري كاملاً پوشانده مي شود و سپس توسط Log سطوح آب ـ نفت و نفت ـ گاز و نقاط بهره ده مخزن و لايه هاي توليدي كاملاً مشخص مي شوند البته ممكن است نمودار قبل از راندن آستري نيز گرفته شود كه بستگي به شرايط چاه دارداگر حفره ايجاد شده شرايط ايده آلي داشته باشد بهتر است نمودار در حفره باز گرفته شود. در چاه هايي كه از آستري همراه با سيمان استفاده مي شود سيمان ضررهاي زيادي به مخزن وارد مي كند اما جهت حذف قسمت گازي و آبي مخزن هيچ چاره اي وجود ندارد گلوله هاي مشبك كاري بعد از گذشتن از آستري و سيمان تا چند فوت ( كمتر از  2 تا 3 فوت ) نيز در سازند نفوذ مي كنند.  در صورت تزريق پذيري مناسب و توانايي مخزن چاه آماده بهره برداري مي باشد.  و در غیر اینصورت توسط اسید تزریق پذیری مناسب را ایجاد نموده سپس به تکمیل نهایی چاه می پردازند.  در سیستم های Cased Hole شرایط استثناء نیز وجود دارد، در قسمتی از مخزن پارسي جهت حذف لايه هاي شيل با راندن يك آستري بدون سيمان مشكل را حل مي كنند قبل از راندن آستري توسط Log نقاط شيلي  مشخص مي شود و بعلت هزينه بالا، عمليات مشبك كاري در سطح انجام شده و نقاط شيل دار توسط آستري كاملاً پوشانده مي شوند البته بايد متذكر شد كه اين چاهها قبلاًبصورت حفره باز تكميل مي شدند كه به مرور زمان بر اثر توليد قسمت شيلي مخزن ريزش نموده و با جريان نفت در قسمت هاي بالاتر چاه تشكيل موانع آسفالتي
مي نموده است.  امروزه با راندن آستري بدون سيمان و حذف قسمت شیلی این مشکل حل شده است.

چاه های حفره بسته نسبت به حفره باز دارای طول عمر بیشتری بوده و در شرایط برابر نیاز به Work Over کمتری خواهند داشت چنانچه در انتخاب نقاط مشبک کاری وسواس و دقت بیشتری بکار رود و فاصله ای منطقی از نقاط مرزی آب، نفت و گاز، نفت مراعات شود رسیدن به پدیده Water Coning و Gas Coning باتأخیرقابل ملاحظه تری نسبت به چاههای حفره باز، اتفاق     می افتد.  نکته دیگری که در مورد چاه های حفره بسته می توان اذعان نمود امکان تکمیل در مخازن Multizone می باشد در صورتیکه لایه های بهره ده بصورت نامرتب روی هم چیده شده باشند می توان از این تکمیل برای حذف لایه های میانی بهره گرفت، البته در صورتیکه محدوده فشاری در نظر گرفته شود.

مزایای تکمیل چاه به روش حفره بسته:

- در صورتی که پدیده Gas Coning یا Water Coning اتفاق بیافتد تعمیر چاه راحت تر است.

- روش های مختلف Stimulation برای یک قسمت از چاه نسبت به Open Hole  راحت تر است.

- روش های مختلف تکمیل چاه با لوله های مغزی در این روش قابل استفاده است.

- امکان انتخاب قسمتی از لایه که توانایی تولید بالایی دارد ممکن است.

- در مخازنی که لایه ها بصورت نامرتب قرار گرفته اند این تکمیل کارساز است.

- عملیات مشبک کاری بسیار گران است.

- آسیب دیدن مخزن توسط سیمان اجتناب ناپذیر است.

- تفسیر log در آن مشکل است.

- نسبت به Open Hole این روش گرانتر می باشد.

تكميل با رشته تكميلي Completion String

رشته هاي تكميلي عالي ترين نوع تكميل را ارائه مي كنند. وجود سيالات خورنده، سازندهاي ماسه زا ، لايه هاي بهره ده با فشارهاي متفاوت، گراني وغير قابل تعويض بودن لوله هاي جداري، ايمني چاههاي حومه شهري ،مسائل زيست محيطي چاه هاي  دريايي، مخازن كم فشار، چاه هاي تزريقي،تكميل هاي فوق پيشرفته و … باعث بوجود آمدن اينگونه تكميل ها شده است.

تمامی رشته های فوق قابلیت های فوق العاده ای را به چاه می بخشد و نقش انکار ناپذیری را در آینده چاه به عهده می گیرند.  وجود یک رشته تکمیلی در چاه موهبتی است که هم در زمان تولید و هم در زمان تعمیر چاه باعث کارآیی فوق العاده چاه گشته و امکان عملیات های متفاوت را میسر می سازد. 

آسياب كننده ها

  از آسياب كننده ها در هرجايي كه نمي شود از مته استفاده كرد استفاده مي شود.

  آسياب كردن مانده هاي سخت فلزي، حفاري پلاگهاي قابل حفاري و كفشك و L.D.Cو pack off bushingلوله هاي آستري، كار كردن روي مچالگي (collapse)لوله هاي جداري، آسياب كردن لوله ها، باز كردن پنجره در لوله جداري و ....

  انواع آسياب كننده ها:

·         Taper mill

·         Pilot mill

·         Section mill  -   k mill – d mill

·         Skirted mill

·         Junk mill – Econo mill

استفاده براي مانده هاي لغزنده در چاه باز:

استفاده براي مانده هاي لغزنده در چاه جداره پوش:

استفاده براي مانده هاي ثابت در چاه باز:

استفاده براي مانده هاي ثابت در چاه جداره پوش:

ميل همه كاره جهت آسياب كردن پكرها وretainerهاو bridge plugها و بخصوص حفاري سريع سيمان داخل لوله جداري.

•         مزيت اين ميل كه در اكثر سايزهاي معمول وجود دارد، هزينه بسيار پايين تر از جانك ميل است.

•         از اين ميل جهت آسياب كردن لوله هاي جداري، آستري، آويزه آستري، تبديلهاي حفاري، لوله هاي حفاري و wash pipeها استفاده مي شود.

•         برای آسياب کردن واش پايپ بهترين گزينه است. اگر لوله حفاری يا لاينر داخل واش پايپ مانده باشد، برای ميل کردن آن از پايلوت ميل استفاده می شود.

•         در چاههای زاويه دار نمی شود از پايلوت ميل استفاده کرد و بجای آن از جانک ميل استفاده می شود.

•         لاينر ميل يا کيسينگ ميل همان پايلوت ميل است.

•         مراحل استفاده از پايلوت ميل:

•         از اين ميل برای تميز و صاف کردن پنجره باز شده توسط whip stock، تراشيدن بخشی از لوله جداری که بصورت جزيی collapseشده، بر طرف کردن موانع فلزی در داخل جداری، تبديلها و ... استفاده می شود.

•         تميز كردن پنجره باز شده ويپ استاك:

•         تراشيدن لوله جداري مچاله شده:

كاربردها:

توجه

•         از اين ميل در چاههاي با حداكثر 70 درجه انحراف استفاده مي شود.

•         پارامترهاي انحرافي عبارتند از: وزن 2 تا 10000پاوند، دور 80 تا 120 وفشار استند پايپ 200±2000

•         در انواع سيالات حفاري قابل استفاده است.

•         قبل از راندن ميل يك نمودار cclرانده شود تا در حد امكان كوپلينگ جداري در مسير ميل نباشد.

•         براي راندن section-mill،Slmبايد بصورتي باشد كه كيلي بالا باشد و نيازي به connectionنباشد. درصورت نياز پاپ جوينت در دسترس باشد.

•         تعيين عمق k.o.pبه عوامل زير بستگي دارد:

•         طول پنجره باز شده در حدود 15 تا 20 متر است اما اگر سازند نرم باشد ممكن است كمتر باشد. در حفاري كنار گذر پس از 10 تا 20 متر، زاويه برگردانده شده و keepمي شود.

•         كيفيت ميل و تجربه پرسنل در زمان باز كردن پنجره موثر است.

عملكرد :

•         اين ميل از سه قسمت اصلي top sub، bodyو bottom subتشكيل شده است. درون bodyيك پيستون طراحي شده كه با فشار سيال حفاري، به طرف پايين حركت كرده و باعث باز شدن تيغه ها(knives)مي شود.  

•         روي لبه بيروني تيغه ها تنگستن كاربايد كاشته شده و باز شدن آنها ضمن چرخش رشته، باعث بريدن جداري مي شود.  

•         تيغه ها در section millمدل Dشركت بيكر از جنس متال مانچر هستند كه به مراتب كارآيي بيشتري نسبت به تنگستن كاربايد دارند. (وقتي از k-millاستفاده مي شود براي باز كردن پنجره معمولا 2 يا 3 بار تيغه ها يا خود ميل تعويض مي شود ولي اگر از D-millاستفاده شود، با يك ميل عمليات انجام مي شود.  

•         عمليات باز كردن پنجره توسط section mill:

•         قبل از راندن ميل بايد از لحاظ ظاهري تيغه ها ، رزوه ها و.. چك شوند.  

•         سايز ميل و شماره قطعه آن كنترل شود: 7 اينچ(5500) و 8/5-9 اينچ (8300)  

•         با بستن ميل زير كيلي و قرار دادن آن در دهانه چاه، آنرا بصورت زيرتست مي كنيم:

•         شرايط گل درون چاه بايد ايده آل باشد.

•         راندن ميل در چاه بايد به آرامي و بدون چرخش رشته و ضربه زدن باشد و در هنگام پر كردن لوله ها نبايد فشار گردش گل از 200 پام بيشتر باشد.

•         شيب فلو لاين مناسب باشد و از يك ditch magnetدر باكس شيكر استفاده شود.

•         Slmبايد طوري باشد كه هنگام رسيدن به عمق مورد نظر، تمام طول كيلي بالا باشد.

•         در عمق مورد نظر ابتدا با بالا و پايين كردن رشته(پمپ خاموش)، dragرشته را مي خوانيم و ترمز دراوركس را قفل مي كنيم.

•         بدون روشن كردن پمپها و با توجه به تورك، رشته را مي چرخانيم تا دورآن به 60 تا 80 برسد.

•         پمپ ها را روشن مي كنيم تا فشار به 2000 تا 2500 پام برسد. (در اين شرايط ، زمان شروع، دور، فشار و استروك پمپها را ثبت مي كنيم)

•         بعد از 15 الي 60 دقيقه جداري بايد بريده شده باشد.( همزمان با كاهش فشار در حدود 100 تا 200 پام و افزايش استروكها 4 تا 5 ضربه و تغييرات گشتاور)

•         توجه: ممكن است كاهش فشار و افزايش استروك نشانه واش اوت لوله ها باشد.

•         20 دقيقه ادامه مي دهيم تا تيغه ها كاملا باز شوند. سپس دور ميز را به 100 تا 120 مي رسانيم و فشار را مجددا به 2000 تا 2500 مي رسانيم و روي كيلي مارك مي زنيم.

•         به آرامي شروع به اعمال وزن مي كنيم (حداكثر تا 12000پاوند) و دور ميز را تصحيح مي كنيم.

•         پس از ميل كردن هر 1 متر ازجداري اجازه مي دهيم weight offشود سپس گردش گل و btm’s upمي كنيم سپس ميز دوار را به آرامي خاموش كرده و ميل را به آرامي بلند مي كنيم. ميل بايد بدون هيچ اضافه كشش به طرف بالا حركت كند.

•         پس از اتمام عمليات، بصورت chain outبالا آمده در هنگام انداختن سليپس به دور لوله ها بايد مواظب باشيم شوك به لوله ها وارد نشود.

•         عمر ميل زماني به پايان رسيده كه با پمپاژ و چرخش، با حركت روبه پايين وزن نگيرد. بايد توجه داشت كه اگر در مسير به كوپلينگ جداري رسيديم، ميل را با ميل نو تعويض كنيم.

•         ميزان پيشرفت كار بايد از لحاظ متراژ با وزن هر فوت جداري همخواني داشته باشد.

•         نكات عمومي مهم در آسياب كردن  مانده/ باز كردن پنجره:

الف- حداقل گرانروي سيال حفاري بايد 60 سانتي پويز باشد. چنانچه سرعت داليزي كم باشد گرانروي بايد از اين هم بيشتر باشد.

ب- ميزان دبي جريان سيال بدون آسيب رساندن به سازند بايد حداكثر باشد بطوريكه سرعت داليزي حداقل 120 فوت بر ثانيه باشد.

ج- ساب ها و تبديلها به دقت بررسي شوند و اطمينان حاصل شود كه آنهاfullbore  هستند. مقاومت بر سر راه سيال مخصوصا در مواردي كه از وسايلي استفاده شود كه بصورت هيدروليكي فعال مي شوند، مي تواند مشكل ساز باشد.

د- چنانچه سرعت داليزي براي خارج كردن براده ها كم باشد از جانك ساب استفاده شود.

ه-  درهنگام آسياب كردن واش پايپ، لاينر و ساير مانده هاي لوله اي شايد لازم باشد هر چند وقت يكبار از يك جانك ميل براي تميز كردن داخل مانده استفاده نمود.

و- در هنگام آسياب كردن مانده توسط millبايد از يك ditch magnetدر مسير گردش گل (داخل جعبه الك لرزان) استفاده نمود و براي احتياط تا چند روز بعد از عمليات milling  نيز از آن استفاده نمود.

ز- هنگامي كه از pilot millيا section millاستفاده مي كنيم ممكن است براده هاي فلزي مانند پولك ماهي روي الك لرزان ديده شود. اين نمونه براده ها در آسياب كردن لوله گريد H-40ديده مي شوند. سرعت آسياب كردن را مي توان با افزايش دور ميز دوار و كاهش وزن روي  mill، بهبود بخشيد.

اندازه مطلوب براده ها به طول 3 اينچ و ضخامت 1/32اينچ بايد باشد. اگر براده ها شبيه مو باشد و همزمان سرعت آسياب كردن نيز كاهش يابد نشانه اين است كه وزن روي millبايد افزايش يابد. در آسياب كردن لوله با گريدp-110براده ها نرم تر از ساير گريدها است.

الف-  بهترين دور براي آسياب كردن دور 100 r.p.mبه بالا است. البته taper millها وwash over shoeها استثنا هستند كه با دور ميز دوار در حدود 75 r.p.mنتيجه بهتري مي دهند(با توجه به گشتاور پيچشي).

ب- ميزان بهينه دور ميز دوار و وزن روي millدر هنگام استفاده از پايلوت ميل در هر مورد كاري بايد تعيين گردد(drill off test)ولي مي توان با دور 100 تا 150 و وزن  2000 تا 6000 پاوند شروع نمود.

ج- چنانچه احيانا از يك pilot millجهت آسياب كردن perforated jointيا لوله جداري كه توسط spearخراب شده يا مچاله شده باشد استفاده شود، بايد با وزن تقريبي 2000 پاوند يا كمتر و دور 70 كار كرد.

د- آسياب كننده نبايد بعد از تماس با مانده، چرخانده شود. يك فوت بالاتر از مانده  بايد با دور 100 شروع به چرخاندن رشته نمود(براي taper millكمتر). سپس به آرامي رشته را پايين برد تا با مانده درگير شود. سپس سرعت چرخش افزايش داده شود و وزن تغيير داده شود تا بهترين شرايط آسياب كردن حاصل شود.

ه-در باز كردن پنجره چنانچه لوله جداري مستعد خوردگي و پوسيدگي باشد، اعمال وزن بايد كم كم و در نهايت دقت انجام شود تا لوله جداري تكه تكه نشود و عمليات دچار مشكل نگردد.

و- براي بهتر نتيجه گرفتن، وزن روي millبايد ثابت نگه داشته شود و باردادن بايد يكنواخت باشد.

ز- شكل خورده شدن millچيزهاي زيادي به ما نشان مي دهد. اگر تيغه هاي millبصورت شيارهاي عميق خورده شده باشند، عمليات به شكل مطلوب بوده است اما اگر تيغه ها مخروطي شكل شده باشند، معمولا نشان دهنده اين است كه وزن بيش از اندازه اعمال شده و نوك مانده گشاد شده است.

الف- درهنگام استفاده از section millخيلي مهم است كه تيغه ها كاملا در بدنه لوله فرو رفته باشند. اپراتور بايد براي اين منظور به ميزان افت فشار و افزايش استروك پمپ دقت كند.

ب- ممكن است طي عمليات millingمشكلات زير ايجاد شود:

ب-1- معمول ترين عامل عدم اعمال فشار كافي سيال روي  mill است. درحدود 300 پام فشار حداقل ميزاني است كه بايد روي اوريفيس millاعمال شود تا تيغه ها باز نگه داشته شوند.

ب-2- جريان موجي بيش از حد سيال داخل لوله ممكن است باعث ارتعاش طولي رشته حفاري و پاره شدن يك بازه  قابل توجهي از لوله جداري توسط تيغه ها گردد.

 ب-3- مواد كنترل هرزروي، تكه هاي پلاستيكي drill pipe rubberو موادي از اين قبيل ممكن است باعث مسدود شدن اوريفيس section millو در نتيجه طولاني شدن زمان باز شدن پنجره گردند.

الف- بعضي وقتها در هنگام استفاده از pilot millيا section mill، قسمتي از جداري بصورت يك رينگ از آن جدا شده و بصورت آزاد به همراه millمي چرخد و باعث پايين آمدن سرعت آسياب كردن مي شود.

ب- وجود لاستيك در چاه ممكن است باعث ايجاد مشكل در آسياب كردن شود. در اين صورت كاهش فشار پمپاژ و يا خاموش كردن پمپ بطور كامل براي مدت زمانهاي كوتاه مي تواند به عمليات آسياب كردن كمك كند. بعضي وقتها لازم است كه millاز چاه بيرون آورده شود و با يك مته داخل چاه شد و لاستيكها را از چاه خارج نمود.

ج- اگر در حال آسياب كردن واش پايپ، لوله جداري يا آستري به وسيله يك pilot mill، براده فلز مشاهده نشود و گشتاور پيچشي نيز به اندازه محسوسي افزايش نيابد، ممكن است با خوش شانسي مانده درحال چرخيدن زير ، ممكن است با خوش شانسي مانده درحال چرخيدن زير millباشد. پس از چك كردن مجدد و اطمينان از اين موضوع كه millروي يك طوقه قرار نگرفته باشد، millبايد از چاه خارج شده و با يك spearاقدام به بازيابي مانده شود.

الف- استفاده از jarدر هنگام آسياب كردن توصيه نمي شود زيرا اعمال وزن با دقت و كنترل امكان پذير نمي باشد. درضمن در برخي موارد قطر داخلي كم در قسمت mandrelجار باعث جلوگيري از اعمال حداكثر جريان گل حفاري و تميز شدن چاه از كنده ها مي شود.

ب- نبايد اجازه دهيم كه جانك ميل براي مدت زمان طولاني روي مانده كار كند زيرا اثر عميق سايش زير مته ايجاد مي شود. هر از چندگاهي بايد millرا بلند كنيم و مجددا با چرخش رشته روي مانده قرار دهيم. اين كار باعث مي شود الگوي سايش جديدي ايجاد شده و اثر قبلي هموار شود. نبايد اجازه دهيم كه تكه از junkدر اطراف millو مخصوصاjunk mill  قرار بگيرد. در اين صورت گشتاور پيچشي افزايش خواهد  داشت. براي رفع اين مشكل بايد با بالاوپايين كردن سعي در خورد كردن junkنمود.

بايد از پايدار كننده و لوله هاي وزني به اندازه اي استفاده كرد كهmill   بصورت آزادانه و بصورت عمودي كاركند. معمولا يك پايدار كننده يك يا دو شاخه بالاتر از millاستفاده مي شود. پايدار كننده بايد full gaugeباشد اما از حداكثر قطر خارجي آسياب كننده بيشتر نباشد.

 الف- در استفاده از pilot millاندازه قطر خارجي بايد در حدود 4/1 اينچ از طوقه يا tool jointمانده بيشتر باشد و قطر پايلوت بايد به اندازه قطر خرگوش عبور داده شده از مانده (drift diameter)باشد.

ب- در آسياب كردن bridge plugهاي چدني، سر جانك ميل بايد به اندازه 8/1 اينچ از bridge plugكمتر باشد.

ميزان و نوع سيمان پشت لوله بر كارايي millتاثير زيادي دارد. اگر سيمان خوبي پشت لوله باشد، لوله بايد با r.p.mو وزن بالا آسياب شود اما لوله اي كه پشت آن سيمان وجود ندارد بايد با r.p.mمتوسط و وزن كم حفاري شود.

تست ساق مته (DST)

این تست برای گردآوری و تکمیل اطلاعات مخزن انجام می­گردد. گرفتن نمونه سیال مخزن، اندازه­گیری فشار مخزن و تراوایی سازند، میزان آسیب وارده به سازند در حین حفاری، شعاع بررسی، دانسیته و گرانروی نفت نیز از جمله اطلاعاتی است که می­توان از طریق تست ساق حفاری بدست آورد. این تست در واقع ترکیب دو تست Build Up و دو تست Draw Down می­باشد که توسط اجزا مشتمل در ساق DST (شکل 1) یا تا حدودی همان Dry Test صورت می­گیرد که عبارتند از:

اجزا اصلی:

Packer: برای برداشتن هد سیال حفاری از روی سازند تحت آزمایش که با set شدن روی دیواره چاه ارتباط بالا و پایین را قطع می­کند. پکر دارای یک سری Mechanical Slips، Drag Spring و Packing Element می­باشد. با چرخش پکر به سمت راست، Drag Springها روی دیواره گیر کرده و سبب باز شدن و درگیر شدن سلیپس­های مکانیکی می­شوند. سپس با اعمال وزن روی پکر، لاستیک آن باز شده و به اصطلاح set می­شود.

Anchor Pipe: لوله­های مشبک که برای ورود سیال به داخل دستگاه تعبیه شده­اند و در تست ساق حفاری سه عدد از آن­ها بکار می­رود. این لوله­های مشبک معادل Blast Joint در رشته تکمیلی می­باشند.

Hydro Spring: به شیر اصلی معروف است که دارای یک پیستون هیدرولیکی می­باشد. این پیستون با وزن گذاشتن توسط لوله­ها با تاخیر باز شده و در حقیقت عامل ایجاد باز اولیه است. با باز شدن این شیر و کنار رفتن پیستون، ارتباط سازند با آب ضربه­گیر برقرار می­شود که این عمل بصورت یک شوک در سطح قابل مشاهده است.

By-Pass Port: پورت­هایی که اجازه عبور گل حفاری از زیر پکر به بالای ان را در حین لوله پایین و یا برعکس برای لوله بالا می­دهند تا سرج و سواب درون چاه به حداقل برسد (عموما با Hydro Spring بصورت یک واحد می­باشد.).

اجزا فرعی:

Top BT: برای قرار گرفتن ساعت

Middle BT: برای قرار گرفتن ساعت و گیج مکانیکی

Bottom BT: برای قرار گرفتن ساعت و مموری گیج

DCIP: برای باز کردن و بستن دستگاه برای انجام تست

اجزا ایمنی:

Jar: برای ضربه زدن و آزاد کردن دستگاه حین گیر (به اصطلاح عامیانه به آن نه-جار گفته می­شود)

VR Safety Joint: وقتی بصورت چپگرد چرخانده شود، باعث باز شدن و آزاد شدن دستگاه از بالای این قطعه می­شود و در حقیقت یک اتصال ایمنی می­باشد.

Reverse Circulating Sub: برای انجام گردش معکوس بعد از پایان یافتن تست. این وسیله یک پین برشی دارد که با برخورد بار روی آن بریده شده و یک مجرا برای گردش معکوس از آنالوس به درون لوله­های حفاری را ایجاد می­کند.

Bar: این میله برنجی در انتهای تست از روی سطح رها شده و با سقوط بر روی پین­های برشی Reverse Circulating Sub امکان گردش معکوس را ایجاد می­کند.

Surface Equipment: تجهزات سطحی شامل چند راهه کاهنده که از مجموعه ولوهای Low Torque 90 درجه­ای تشکیل شده است. این ولوها با 1/4 دور باز و بسته می­شوند. ولوها و اتصالات تحمل فشار 15000 تا 20000 پام را دارند.

شکل 1: اجزا DST

نحوه برپایی تجهیزات

در تست DST هنگام سوار کردن تجهیزات، اولویت قرارگیری قطعات از مهمترین اصول می­باشد. پکر همواره در جایی قرار می­گیرد که ناحیه زیر آن برای انجام تست برگزیده شده است. بنابراین زیر پکر محل ورود سیال مخزن به داخل مجموعه خواهد بود. پس لوله­های مشبک باید در زیر پکر قرار گیرند و در ضمن در بالای پکر نیز محلی برای جمع شدن نمونه سیال در نظر گرفته شود. اگر پکر در محلی بالاتر set شود، برای رساندن Bottom BT به ته چاه در صورتیکه طول لوله­های مشبک کافی نباشد، می­توان از یک یا چند شاخه لوله وزنه در کنار این لوله­ها استفاده کرد. باز و بسته کردن دستگاه نیز از طریق چرخاندن براست در سطح باید امکانپذیر باشد.

کلیه قطعات DST توسط Air Hoist بالا کشیده شده و روی Floor به هم متصل می­شوند. چون تست DST در حفره 8/1 6 اینچ در حال انجام است، ابتدا یک شاخه کالر 4/3 4 اینچ را توسط Hook بلند کرده و تجهیزات DST را دنباله آن می­بندیم. شکل 4 نحوه چیدمان اجزا DST را نشان می­دهد. در مجموع سه شاخه کالر برداشته می­شود که زیر DCIP  و دو تا بالای آن بسته می شود.

شکل 2: نحوه چیدمان اجزا DST

نحوه انجام تست DST

پس از سوارکردن تجهیزات و لوله پایین تا محل تست، نوبت به set کردن پکر روی دیواره چاه می­رسد. برای نصب پکر روی دیواره چاه ابتدا 4 دور براست رشته را چرخانده که باعث باز شدن سلیپس­های پکر و چسبیدن آن­ها به دیواره چاه می­شود. سپس 5/2 برابر قطر پکر (ضرب در 1000 پوند) روی آن وزن گذاشته تا لاستیک­های پکر به دیواره چاه چسبیده و ارتباط بالا و پایین را قطع کند. همانگونه که در شکل 1 قابل مشاهده است، پکر مربوط به DST فقط یکسری سلیپس مکانیکی دارد که تنها از حرکت رو به پایین پکر جلوگیری می­کند. هنگام پایین بردن رشته چون با افزایش عمق فشار هیدروستاتیک افزایش می­یابد، دستگاه با پایین رفتن افزایش فشار را نشان می­دهد (شکل 3). حالت نامنظم افزایش نشان دهنده تغییر فشار از حالت دینامیک به استاتیک در حین اتصال لوله­ها، صرف زمان برای Connection و پرکردن آب ضربه­گیر می­باشد. به محض ست شدن پکر، فشار برداشته شده و نمودار افت فشار فاحشی را نشان می­دهد که ناشی از برداشته شدن هد سیال حفاری است (شکل 4). پس از ست شدن پکر در اثر اعمال وزن رشته، Hydro Spring باز شده و ارتباط آب ضربه­گیر با سازند برقرار می­شود (باز اولیه). ارتفاع آب ضربه­گیر باید بگونه­ای انتخاب شود که 2000 پام اختلاف فشار با سازند در ابتدا برقرار شود. با باز شدن این شیر، سیال مخزن اجازه می­یابد تا وارد رشته حفاری که اکنون دارای فشار پایین­تری است بشود (شکل 5). این حالت به مدت 5 تا 10 دقیقه ادامه می­یابد که به زمان باز اولیه معروف است و برای آزادسازی هرگونه فشار گیر افتاده حین ست کردن پکر و یا از بین بردن هرگونه مکش انجام می­شود.

شکل 3: افزایش فشار حین پایین رفتن دستگاه

شکل 4: Set شدن پکر و افت فشار

چون پکر دارای قطر نزدیک به حفره می­باشد و همچنین دستگاه بصورت ته بسته در چاه رانده می­شود، در حین پایین رفتن درگ و سرج ایجاد شده ممکن است سبب هرزروی و یا تاخیر در عملیات شود. برای غلبه بر این مشکل یک سری By-pass Ports ارتباط زیر و بالای پکر را برقرار کرده و به سیال حفاری اجازه می­دهند چه در حین لوله پایین برای انجام تست و چه در حین لوله بالا بعد از انجام تست از پورت­ها عبور کند و به این ترتیب از trap شدن فشار جلوگیری می­کنند.

شکل 5: باز کردن دستگاه و ارتباط سازند با آب ضربه­گیر (زمان باز اولیه)

در شکل 5 شیب خط مربوط به افزایش فشار نشان دهنده خصوصیات مخزن است. هر چه خط بیشتری داشته باشد نشان­دهنده Transmissivity بالاتر مخزن است. در واقع مخزن دارای تراوایی بیشتری خواهد بود. در این شکل، در ابتدای باز شدن شیر اصلی فشار ثبت شده توسط گیج­ها نشان دهنده فشار هیدرواستاتیک آب ضربه­گیر می­باشد که به مرور زمان و با ورود سیال از مخزن به داخل دستگاه، فشار افزایش یافته و در پایان این زمان، فشار ثبت شده برابر فشار آب ضربه­گیر به اضافه فشار ستون سیال ورودی به دستگاه می­باشد.

حال با چرخاندن رشته به اندازه 11 دور، DCIP بسته شده و فشار افزایش یافته تا به نزدیک فشار اولیه مخزن برسد. این مدت زمان که نیم تا یک ساعت بطول می­انجامد، به زمان بست اولیه مشهور است (شکل 6).

شکل 6: بست اولیه

با بستن دستگاه توسط چرخش براست، ورود سیال از سازند به داخل حفره ادامه می­یابد و به همین خاطر فشار افزایش می­یابد تا به مرور زمان به مقدار ثابتی برسد. رسیدن فشار به این مقدار ثابت تابع میزان تراکم­پذیری نفت می­باشد و هرچه نفت دارای ترکیبات سبک­تر و تراکم­پذیرتری باشد، شیب افزایش فشار کمتر بوده و خط دیرتر به حالت افقی نزدیک می­شود.

با چرخاندن رشته حفاری براست به میزان 14 دور DCIP باز شده و سیال برای دومین بار وارد دستگاه می­گردد. در این مدت زمان که به زمان باز ثانویه معروف است، نمونه سیال مخزن به اندازه کافی وارد رشته حفاری می­شود و در مخازنی که دارای فشار بالاتری هستند، ممکن است در طول این مدت زمان، سیال به سطح برسد و اگر در اثر کم بودن فشار مخزن و یا مناسب نبودن تراوایی مخزن، سیال به سطح نرسد این مرحله نهایت 2 تا 3 ساعت بطول می­انجامد. شکل 7 وضعیت دستگاه در حالت باز ثانویه را نشان می­دهد.

مرحله بعدی بستن دستگاه به منظور تعیین فشار سازند می­باشد. این حالت که به بست ثانویه یا نهایی معروف است باید دو برابر زمان باز ثانویه باشد که عموما در مناطق نفتخیز 4 ساعت است (شکل 8). با گردش 14 دوری رشته براست، برای آخرین بار DCIP بسته می­شود.

شکل 7: باز ثانویه

شکل 8: بست ثانویه

در بست ثانویه چون نفت مجبور است از فاصله دورتری از چاه (درون سازند) به سمت حفره حرکت کند، ممکن است فشار به اندازه بست اولیه افزایش نیابد. در این شورت باید مدت زمان بیشتری نسبت به زمان بست اولیه صبر کرد تا فشار به فشار مخزن میل کند و در حقیقت شوک فشاری ناشی از دو پریود تولیدی باز اولیه و ثانویه خنثی شود. به عبارت دیگر چون در زمان باز ثانویه شعاع ریزش بزرگتر است، زمان بست ثانویه باید طولانی­تر باشد تا فشار دوباره پایدار شود.

مرحله نهایی انداختن بار برای گردش معکوس است. بار همانگونه که در شکل 9 قابل مشاهده است، یک میله 3 تا 6 فوتی است که با رها شدن و سقوط روی پین­های برشی Reverse Circulating Sub مسیر گردش معکوس سیال را ایجاد می­کند. بار از جنس برنج می­باشد تا در حین رها شدن و برخورد به لوله­ها جرقه ایجاد نکند. در زمان تست لایه آزمایی باید برای جلوگیری از انفجار گاز خروجی باید احتمال ایجاد جرقه در ابزار و روی فلور را به صفر رساند. برای این کار علاوه بر اینکه بار باید از جنس فلز برنج باشد، باید کلیه پتک­های مورد استفاده روی فلور جهت باز و بسته کردن چکسون­ها نیز برنجی باشند تا کوچکترین جرقه­ای ایجاد نشود.

اگر بنا به عواملی مانند انحنای چاه و لوله­ها و یا مناسب نبودن پین­های برشی، با رها کردن بار مسیر برای گردش معکوس باز نشد، می­توان با چرخش 16 دوری رشته بصورت راستگرد، DCIP باز شده و ارتباط داخل لوله­ها را با آنالوس برقرار می­کند. قبل از رها کردن بار پمپ­ها را آماده کرده و از دهانه میز دوار آنالوس را نگاه می­کنیم. به محض پایین رفتن سطح آنالوس که نشان دهنده باز شدن مجراست، شروع به پمپاژ می­کنیم تا سطح سیال در آنالوس بالا بیاید. به محض پر شدن چاه، Hydrill را بسته و به تعداد استروک­های مورد نیاز برای رسیدن آب ضربه­گیر به سطح، از Top یا Bottom گل پمپ می­کنیم.

گردش معکوس گل به این خاطر است که اگر آب ضربه­گیر مخلوط با گاز و یا نفت باشد بتوان راحت آن را وارد چکسون­های 15000 پامی موجود روی فلور کرده و سپس آن را برای کنترل و تخلیه به سمت سیستم کاهنده دکل فرستاد. از طرف دیگر، حجم بسیار کمتری از گل با آب و نفت مخلوط شده و در ضمن سرعت عملیات (بیرون ریختن آب ضربه­گیر و نفت و گاز همراه) بالاتر می­رود. همانگونه که در شکل 1 (اجزا DST) قابل مشاهده است، پورت­های گردش معکوس کوچک بوده که محدودیت پمپاژ گل را ایجاد می­کنند و حتی با gpm کم، فشار پمپ بالا می­رود و نمی­توان آب ضربه­گیر را بصورت عادی بیرون ریخت (زمان بسیار بالایی می­طلبد و خطراتش هم بیشتر است).

طوقه گردش معکوس عموماً بالای آخرین لوله وزنه مورد استفاده بسته می­شود تا در حین گردش معکوس هم نمونه نفت داخل لوله­ها باقی بماند و هم فضای کافی برای ته نشینی مارل و رسوبات کنده شده از سازند و عدم پلاگ کردن مجرای گردش معکوس را مهیا کند. جریان برگشتی از چاه توسط لاین­های چکسون به چند راهه کاهنده فشار دکل هدایت می­شود. این چندراهه سه مسیر برای خروج گل دارد، یکی به سمت Shaker Tank یکی به سمت Reserve pit و آخری به سمت گودال آتش. ابتدا مسیر به سمت گودال کنده­ها را باز کرده و گلشناس را مامور می­کنیم تا با گرفتن نمونه از خروجی و وزن کردن آن نوع سیال را مشخص کند. بطور معمول ابتدا باید آب ضربه­گیر، بعد آب مخلوط به نفت و یا گاز، بعد گاز یا نفت، نفت مخلوط با گل و در نهایت گل حفاری از چاه خارج شود.

پس از رسیدن به آب مخلوط با نفت، مسیر جریان را به سمت گودال آتش عوض می­کنیم. از قبل در خروجی لاین آتش یک لاستیک را آتش می­زنیم تا به محض خروج گاز یا نفت، مواد خروجی مشتعل شوند. نمونه سیال مخزن را در این حالت می­توان از محل چندراهه کاهنده فشار گرفت و یا صبر کرد بعد از بالا کشیدن تجهیزات، نمونه نفت داخل کالرها را بازیافت نمود.

شکل 9: برخورد بار و باز شدن مجرا برای گردش معکوس

پس از گردش معکوس نوبت به unset کردن پکر می­رسد که با انجام اینکار، گیج­های فشار، دوباره فشار هیدروستاتیک قبل از نصب را نشان خواهند داد (شکل 10). چون فشار بالا (فشار گل داخل آنالوس) و زیر پکر (فشار مخزن در انتهای بست ثانویه) حدود psi 200 اختلاف دارد، حرکت رو به بالای پکر در حین تست امکانپذیر نیست با این حال که پکر مربوط به DST فقط یکسری سلیپس مکانیکی دارد که تنها از حرکت رو به پایین آن جلوگیری می­کنند.

این psi 200 اختلاف فشار آزادسازی پکر را نیز مختل خواهد کرد. برای غلبه بر این مشکل، زمانیکه لوله­ها کمی به سمت بالا کشیده شوند Hydro Spring بسته شده و با حرکت پیستون به سمت بالا، By-Pass Portها باز شده و فشار بالا و پایین پکر که یکی شد، می­توان آن را براحتی unset کرده و بالا کشید. چون لاستیک­های پکر برای مدت طولانی باز بوده­اند، کمی طول می­کشد تا منقبض شده و به سایز اولیه برسند.

با انجام لوله بالا برای بالا کشیدن تجهیزات، گیج­ها دوباره کاهش فشار را نشان می­دهند (شکل 11). یک نمونه از گیج­های فشار در شکل 12 نشان داده شده است.

شکل 10: افزایش فشار پس از باز کردن پکر به فشار هیدرواستاتیک گل

شکل 11: کاهش ممتد فشار در حین لوله بالا

هدف از نوشتن مقاله و ساختارهای انواع مقالات

برای نوشتن مقاله اهداف متنوعی ممکن است وجود داشته باشد مانند استفاده از امتیازات دانشگاهی و شرکتی، قبولی بدون آزمون در دکترا، استفاده از امتیازات آن برای apply کردن، برجسته شدن و یا اینکه صرفا دارای یک مقاله باشند. اگر تنها برخی از این اهداف مد نظر باشند، ممکن است که نویسنده پس از مدتی کار در مقاله زمینه را رها کند و آن را ادامه ندهد. برای مثال اگر شخص به دنبال امتیازات دانشگاهی یا شرکتی باشد با رسیدن به این هدف دیگر لزومی در ادامه کار نوشتن مقاله نمی بیند. هدف اصلی در نوشتن مقاله در حقیقت بایستی کمک به پیشبرد و توسعه علم در یک رشته خاص و ثبت ایده و نظرات باشد. با داشتن این هدف تمام اهداف دیگر نیز حاصل می شود اما تفاوت اساسی در این است که شخص از کار خود خسته نمی شود و با انگیزه و علاقه هر چه بیشتر به کار خود و مطالعه در آن زمینه خاص ادامه می دهد.

هر مقاله شامل بخش هایی است که در زیر به آن ا اشارهه می گردد.

ساختار مقالات:

•ساختار کلی مقالات:

عنوان مقاله (Title)

عنوان مقاله اولین بخشی است که نظر خواننده را به خود جلب می کند. در حقیقت عنوان به صورت مختصر و مفید بیان کننده مفهوم و مطالب موجود در مقاله است. افرادی که به دنبال مقاله در یک زمینه خاص هستند در ابتدا به نام مقاله توجه می کنند. به همین دلیل ضروری است که عنوان به گونه ای باشد که خواننده را به خواندن مطالب مقاله علاقمند کند. برای حفظ شیوایی عنوان مقاله باید از اختصارات و عبارات نا آشنا استفاده نشود. اگرچه با تعداد کلمات بیشتر می توان مفاهیم را به صورت دقیق تر بیان کرد ضروری است که عنوان مقاله تا حد امکان کوتاه باشد حتما برای شما نیز پیش آمده است که از خواندن نام طولانی یک مقاله صرف نظر کرده اید!

چکیده مقاله (Abstract)

این بخش پس از اتمام سایر مراحل نوشتن انجام می شود. چکیده خلاصه جامعی است از کار های انجام گرفته در بدنه اصلی مقاله که تمامی اجزای اصلی مقاله را به نحوی در خود دارد. طول چکیده از لحاظ تعداد کلمات دارای محدودیت است.  این محدودیت در ژورنال های مختلف متفاوت است که با مراجعه به سایت ژورنال می توان از آن آگاه شد.

چکیده دارای چهار بخش اصلی است.

1. معرفی در رابطه با اهمیت موضوع مورد مطالعه

2. بیان هدف

3. روش های مورد استفاده

4. خلاصه ای از نتایج کار

کلمات کلیدی (Key Words)

این بخش که پس از چکیده می آید، به خواننده نشان می دهد که مفاهیم و موضوعاتی که در این مقاله مد نظر هستند چیست. در تعداد کلمات کلید نیز محدودیت وجود دارد.

مقدمه (Introduction)

بخش ابتدای متن اصلی مقدمه است. در این بخش به بیان کلیات مطالعه شامل طرح مسئله، ضرورت و اهداف مسئله و همچنین بررسی تاریخچه پرداخته می شود. در تاریخچه مطالعه موارد دارای ارتباط مستقیم بایستی ذکر شوند و در ادامه به خواننده نشان داده شود که مطالعه پیش رو ادامه کار بر روی همان مسئله است. اولین بخشی که در انجام هر مقاله انجام می گیرد، مطالعه تاریخچه تحقیق و نگارش آن است.

مقدمه دارای بخش های زیر است:

·مقدمه ای کامل در رابطه با موضوع مورد مطالعه

·طرح مسئله

·تاریخچه تحقیق

·بیان ضرورت مطالعه و هدف اصلی

روش ها (Methodology)

اهمیت این بخش در آن است که خواننده بتواند با روند کار انجام شده به خوبی آشنا شود تا در صورت لزوم بتواند از شیوه معرفی شده استفاده کند و همچنین قادر باشد در مورد نتایج ارائه شده داوری کند. این بخش به طور معمول در مقالات آزمایشگاهی (Experimental) شامل مواد مورد استفاده (Materials) و چینش آزمایشگاهی (Experimental Set Up) و در مقالات مدل سازی شامل شیوه دستیابی به داده های مورد استفاده (Data Acquisition)، توضیحات در مورد مدل به کار گرفته شده/ ایجاد شده (Model Development) و بررسی دقت و اعتبار مدل (Model Accuracy) است.

 نتایج و بحث (Result And Discussion)

در این بخش خروجی کار مقاله ارائه می شود. برای بیان ساده تر به طور معمول در این بخش از اشکال و جداول استفاده می شود. توضیحات و بحث در مورد یافته های تحقیق باید جامع و دقیق و در عین حال مختصر و مفید باشد.

 نتایج (Conclusion)

این بخش به صورت خلاصه و موردی یافته های تحقیق را بازگو می کند. در این بخش پیشنهاد ها برای ادامه مطالعه در این زمینه خاص نیز بیان می شود.

 فهرست علائم و اختصارات (Nomenclature)

در این بخش ، متغیر ها، ثابت ها، زیروند ها، کلماتی که به اختصار ارائه شده اند و غیره توضیح داده می شود. تمامی این موارد بایستی به ترتیب حروف الفبا بیان شوند. این بخش می تواند شامل موارد زیر باشد:

·بخش اختصارات (Abbreviations)

·بخش متغیرها (Variables)

·بخش ثابت ها (Constants)

·بخش زیروندها (Subscripts)

·بخش بالاوندها (Superscripts)

منابع و مراجع (References)

هر مطلبی و اصولی که عنوان می شود و مطالبی که از کار های گذشته نقل قول می شود باید دارای مرجع باشد. ارائه مرجع تاییدی است بر دقت و صحت مطالب ارائه شده. در مقالات علمی این امر کاری ضروری است و نبود و ناقص بودن آن یکی از مواردی است که به طور معمول توسط Reviewer تذکر داده می شود. منابعی که در متن به آن ها ارجاع داده می شود در انتهای مقاله لیست می شود. هر ژورنال دارای فرمت خاصی است. شیوه ای که برای مرجع گذاری توصیه می شود استفاده از نرم افزار Endnote است که با استفاده از آن می توان به راحتی هر فرمت دلخواه را بسته به ژورنال مورد نظر پیاده سازی کرد.

•مقالات آزمایشگاهی

مقاله آزمایشگاهی گزارشی است از فعالیتی که درون آزمایشگاه و به صورت عملی انجام گرفته است. در این مقالات شیوه کار و دستگاه‌های آزمایشگاهی توضیح داده می‌شود و در نهایت نتیجه کار در قالب متن، نمودار و یا جدول گزارش می‌شود. ساختار پایه این مقالات نیز در بخش ساختار کلی مقالات توضیح داده شده است. باید این نکته را در نظر داشت نتیجه گیری از یک کار آزمایشگاهی ضرورتا همواره در جهت مثبت نیست. برای مثال ممکن است در یک کار آزمایشگاهی تزریق نوع خاصی از فوم در ازدیاد برداشت مورد بررسی قرار گیرد. اینگونه نیست که اگر تزریق فوم باعث افزایش بهره وری شد و روند مثبت داشت کار آزمایشگاهی خوب انجام شده است، شاید نتیجه برعکس باشد و این کار در ازدیاد برداشت تاثیر منفی داشته باشد.

•مقالات مدلسازی

در مقالات مدل سازی سعی بر این است که با استفاده از داده‌های موجود رابطه داده‌های ورودی با خروجی مورد نظر مدل سازی شود. شیوه جمع آوری داده‌ها باید ذکر شود. داده‌های ممکن به صورت مستقیم و از کار آزمایشگاهی حاصل شوند و یا از مقالات و کارهای گذشته استخراج شوند. مدل ایجاد شده بایستی به صورت کامل و دقیق توصیف شود. مدل سازی انواع مختلفی دارد و ممکن است با نرم افزاری خاص و یا از طریق کد نویسی و شبکه عصبی مصنوعی به دست آید. نتایج حاصل از مدل با پارامترهای آماری باید با جزئیات بیان شود و در صورت امکان دقت مدل ارائه شده را با مدل‌های ارائه شده قبلی سنجید و برتری آن را نشان داد.

•مقالات مروری (Review Article)

یک مقاله مروری تحقیقات اخیر در یک موضوع تحقیقی را بگونه ای خلاصه و سازماندهی می کند که بتواند به دیگران در فهم و تجمیع آن موضوع کمک کند.

یک مقاله مروری دانش زمینه ای لازم در آن موضوع را به عنوان یک فرض در نظر می گیرد و به آن نمی پردازد و در عوض به طبقه بندی تحقیقات انجام شده در آن موضوع و دورنمای این موضوع تحقیقاتی در آینده و ارزیابی و مقایسه راهکار ها و روشهای موجود می پردازد.

* برخی از مزایای نگارش مقالات علمی پژوهشی و  ISI:

·پذیرش ساده تر در مقطع دکتری و کارشناسی ارشد بدون آزمون کنکور.

·ثبت ایده و نظر به صورت جهانی و دائمی

·امتیاز برای گرفتن بورس تحصیلی از دانشگاه های خارجی‌  (apply)

·امتیاز برای پذیرش در شرکت های دولتی و خصوصی

·امتیاز برای پذیرش به عنوان عضو هیئت علمی در دانشگاه ها

·ارتقا رتبه در در ادارات و شرکت های دولتی و خصوصی و همچنین در دانشگاه ها برای اعضای هیئت علمی.

·افزایش حقوق و مزایای شغلی

·امتیاز برای عضویت در بنیاد ملی نخبگان

برای جستجوی مقالات از موتورهای جستجوگر علمی استفاده می‌شود. در ادامه تعدادی از برترین موتورهای جستجوگر علمی معرفی می‌شوند.

* موتورهای جستجوی علمی

1.       Scholar.google.com

گوگل اسکولار یکی از سرویس‌های گوگل است که امکان جستجوی هر متن علمی را فراهم می‌آورد. همان طور که از نام این سرویس پیدا است، نتیجه‌ای که برای جستجو بگردانده می‌شود تماماً منابع علمی است و در بین آن مطالب تبلیغی یا فروش به هیچ وجه وجود ندارد. این سرویس علاوه بر جستجوی مطالب علمی بسیاری از خدمات دیگر را نیز ارائه می‌کند.

2.      libra.msra.cn

لایبرا موتور جستجوگر آکادمیک شرکت مایکروسافت است. اگر bing.com را معادل با google.com در نظر بگیریم، آنگاه لایبرا نیز معادل با گوگل اسکولار است. از مزایای این سایت این است که فیلد مورد نظر را در کنار موضوع مورد مطالعه می‌توان تعیین کرد.

3.     www.Scirus.com

این موتور جستجوگر علمی توسط شرکت Elsevier ارائه شده است و منحصراً بر روی سایت‌هایی با محتوای علمی تمرکز دارد. این موتور جستجو علاوه بر محتوای ژورنال‌های علمی شامل صفحه خانگی دانشمندان، مواد اطلاعاتی قبل از چاپ، پروانه‌های ثبت اختراع نیز می‌شود.

4.      www.ojose.com

کلمه OJOSE مخفف عبارت Online Journal Search Engine است که به معنای موتور جستجوگر آن‌لاین مقالات است. با استفاده از این موتور جستجوگر می‌توان به راحتی مقالات مورد نظر را در دیتابیس‌های مختلف جستجو کرد. در خود این سایت نحوه چگونگی جستجو به صورت مرحله به مرحله توضیح داده شده است.

5.     ebooks-search-engine.com

جستجوگرهای خاصی تنها فایل‌های pdf را بر می‌گردانند که می‌توان از آن‌ها برای جستجو مقالات و کتاب‌ها استفاده کرد.

6.       www.whereisdoc.com

در این موتور جستجو می‌توان پسوند فایل مورد نظر را تعیین کرد که از آن بین می‌توان به pdf، doc، ppt و... اشاره کرد. اکثر خروجی‌های این موتور جستجوگر قابلیت دانلود دارند.

7.      www.intute.ac.uk

این جستجوگر یک موتور جستجوی علمی رایگان است که با استفاده از آن می‌توان مطالب علمی در زمینه‌های مختلف را جستجو کرد.

8.      www.onepetro.org

این جستجوگر مختص مقالات نفتی است. بسیاری از کنفرانس ها و مقالات مهم مرتبط با رشته مهندسی نفت در پایگاه داده این سایت قرار دارد که می توان به راحتی به آن ها دست پیدا کرد.

ژورنال های داخلی مرتبط با علوم نفتی شامل ژورنال های ISI، علمی پژوهشی، علمی ترویجی و علمی تخصصی می شود ولی بخش اعظم آن را ژورنال های علمی پژوهشی تشکیل می دهد. در لیستی که در ادامه قرار داده شده، نام ژورنال، انتشارات و سایت اختصاصی مقاله ارائه شده است.

برای مشاهده لیست ژورنال های داخلی اینجا کلیک کنید.

ژورنال های متعددی در زمینه علوم نقتی فعال هستند. در لیستی که در ادامه قرار داده شده است حدود 100 ژورنال معرفی شده است که از انتشارات مختلف و معتبر هستند. تمامی ژورنال های ارائه شده در این لیست ISI و دارای ضریب تاثیر هستند. در این لیست آدرس سایت اختصاصی هر ژورنال نیز ذکر شده است که برای اطلاعات بیشتر می توان به آن مراجعه کرد.

همچنین می توانید  لیست ژورنال های خارجی را از اینجا دریافت کنید.

انواع مقالات

مقالات در حالت کلی به دو دسته علمی پژوهشی و علمی ترویجی تقسیم می‌شوند. اصطلاح ISI که به طور کلی برای دسته بندی مقالات به کرات مورد استفاده قرار می‌گیرد در حقیقت زیرمجموعه‌ای از مقالات علمی پژوهشی هستند. به دلیل اهمیت بالای این نوع از مقالات برای دانشجویان، اساتید و محققان، مقالات ISI به طور مفصل توضیح داده خواهند شد:

1)      مقالات علمی-پژوهشی

هر تولیدی که به دنبال جستجوی حقایق و برای کشف بخشی از معارف و نشر آن در  میان مردم و به قصد حل مشکلی یا بیان اندیشه‌ای در موضوعی از موضوع‌های علمی، از طریق مطالعه‌ای نظاممند، برای یافتن روابط اجتماعی میان پدیده‌های طبیعی به دست آید و از دو خصلت اصالت و ابداع برخوردار باشد و نتایج آن‌ها به کاربردها، روش‌ها و مفاهیم و مشاهدات جدید در زمینه علمی با هدف پیشبرد مرزهای علمی و فن آوری منجر گردد، علمی - پژوهشی قلمداد می‌شود. مخاطبین اصلی این گونه مجلات پژوهشی، اساتید دانشگاه‌ها، دانشجویان دوره‌های دکتری و کارشناسی ارشد، پژوهشگران شاغل در مراکز علمی، تحقیقاتی و تولیدی هستند.

2)     مقالات علمی-ترویجی

این گونه مقالات به مقالاتی گفته می‌شود که به ترویج یکی از رشته‌های علوم می‌پردازد و سطح آگاهی‌ها و دانش خواننده را ارتقاء می‌بخشند و او را با مفاهیم جدید علمی آشنا می‌سازد. این گونه مقالات می‌توانند به صورت تألیف و یا ترجمه باشند. اصولاً مقالات ترویجی فقط برای اشاعه دانش بشری و عالمانه کردن آن و جهان پیرامونی آن است و هدف دیگری ندارد. این‌گونه مجلات دستاوردهای علمی، فنی و حرفه‌ای آموزنده و جالب را به زبانی ساده برای افراد دارای تحصیلات دانشگاهی، دانش آموزان سال‌های بالای دبیرستان‌ها، صنعتگران، مخترعین، مبتکرین و افراد دارای تحصیلات غیرکلاستیک ارائه می‌دهند.

3)    مقالات ISI

ISI یا همان موسسه اطلاعات علمی (Institute for Scientific Information)موسسه‌ای با اعتبار بین‌المللی با استانداردهای بالای علمی و ارزیابی است. معیارهای ارزیابی و بررسی این موسسه به صورت جهانی مورد قبول تمام مراکز علمی و پژوهشی است. این موسسه در سال 1960 توسط یوگن گرفیلد تاسیس شد و بعدها به وسیله تامسون و هلت گیر خریداری شد و در حال حاضر به عنوان موسسه اطلاعات علمی تامسون شناخته می‌شود.

مجلات دارای این استاندارد علمی از نظر فاکتورهای سنجشی این موسسه مورد ارزیابی قرار گرفته‌اند و تایید شده‌اند. این فاکتورها عبارتند از:

1- رعایت استانداردهای بانک اطلاعاتی ISI ،

2- کمیته علمی منتخب مجله،و ارزیابی اعضاء هیئت تحریریه،

3- تنوع بین‌المللی مقالات چاپ شده در ژورنال،

4- نشر به موقع مجله و جایگاه نشر آن،

5- شاخص فاکتور اثر Impact Factor،

6- شاخص فوری Immediacy Index و

7- نیمه عمر استناد.

نحوه تشخیص دادن ISI بودن یک ژورنال

آسان‌ترین شیوه مراجعه به سایت Thomson Reuters و وارد شدن به بخش Master journal list به این آدرس است. در این بخش می‌توان نام ژورنال را جستجو کرد و در صورت موجود بودن، ژورنال مورد نظر دارای استاندارد ISI است. در این بخش به سه صورت می‌توان ژورنال مورد نظر را جستجو کرد:

Word title: در این حالت یکی از کلمات کلیدی عنوان ژورنال را وارد کرده سپس تمامی ژورنال‌های ISI   که در عنوانشان کلمه مذکور وجود دارد قابل مشاهده خواهد بود ضمناً از این طریق نیز می‌توان ژورنال‌های ISI مربوط به حیطه کاری خود را پیدا کرد

full title: در این حالت باید نام کامل ژورنال را دقیقاً وارد کرد در غیر این صورت نتیجهsearch موفق نخواهد بود و یا قابل اطمینان نیست

ISSN: در این حالت مطمئن‌ترین روش برای اطمینان از اینکه یک ژورنال ISI هست یا نه می‌باشد ابتدا باید از طریق وب سایت ژورنال ، شماره سریال آن ژورنال ( ISSN) را اخذ نمود و سپس اعداد مذکور را در بخش فوق وارد نمود

متأسفانه موتور جستجو گر این سایت از قدرت کافی برخوردار نیست و اغلب نتیجه مورد نظر را حاصل نمی‌کند. برای جبران این ضعف می‌توان از جستجو گر گوگل استفاده کرد. برای این کار باید نام ژورنال را در سایت تامسون رویترز به وسیله گوگل جستجو کرد. به این منظور در نوار جستجوی گوگل این عبارت را می‌نویسیم:

“Journal Name” site: thomsonreuters.com

که به جای Journal Name نام ژورنال مورد نظر را می‌گذاریم.